REKLAMA
Autor: Agnieszka Skrzetuszewska Opublikowano: 7 lutego 2019

10 leków wchodzących w interakcje z dymem tytoniowym

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Początek roku to zwykle czas realizacji noworocznych postanowień. Wśród nich często powtarzającym się jest chęć rzucenia palenia. Palenie wyrobów tytoniowych wpływa na działanie niektórych leków, jednak należy pamiętać, że ich odstawienie także może wymagać korekty dawek.

W dymie tytoniowym zawartych jest wiele różnorodnych chemicznie substancji i w związku z tym ustalenie ich wzajemnego oddziaływania nie jest proste. Na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań uznaje się, iż to policykliczne węglowodory aromatyczne są głównym czynnikiem odpowiedzialnym za interakcje z lekami. Interakcje składników dymu tytoniowego oraz nikotyny występować mogą zarówno w fazie farmakokinetycznej, jak i farmakodynamicznej. Mogą one dotyczyć również tzw. „biernych palaczy [1].

Do leków wchodzących w interakcje z dymem papierosowym należą:

REKLAMA

1. Teofilina

Teofilina to alkaloid, pochodna metyloksantyny, metabolizowana przy udziale izoenzymu CYP1A2. U palaczy klirens teofiliny znacznie wzrasta (o 56-100%), przy jednoczesnym zmniejszeniu nawet o połowę czasu połowicznego rozpadu [2, 3]. Ta interakcja pojawia się również w biernych palaczy i z tego względu jest szczególnie istotna. Przykładowo, u dzieci stale narażonych na dym tytoniowy współczynnik eliminacji wzrasta o 50% (opiekunowie palący ponad paczkę papierosów dziennie) [2]. Teofilina należy do leków o wąskim indeksie terapeutycznym. Niektóre objawy jej toksycznego działania, m.in. przyśpieszony oddech, podobne są do symptomów jednostek chorobowych, w których są stosowanie i z związku z tym mogą błędnie sugerować nieskuteczność leczenia [3]. Stężenie teofiliny w surowicy powinno być monitorowane zarówno u czynnych, jak i biernych palaczy, a także u pacjentów rzucających palenie. W przypadku palenia dużej ilości papierosów bądź stałego narażenia na dym tytoniowy  pacjenci mogą wymagać nawet podwójnej dawki leku, z kolei u osób rozstających się z nałogiem konieczna będzie redukcja dawki [2].

REKLAMA

2. Warfaryna

Palenie papierosów może mieć wpływ także na silę działania leków przeciwzakrzepowych. U palących pacjentów zaobserwowano zmniejszoną skuteczność warfaryny w porównaniu z osobami niepalącymi. Jest to spowodowane wyższym klirensem oraz mniejszym stężeniem leku w surowicy [3]. Palacze mogą potrzebować wyższych dawek leku do osiągnięcia efektu antykoagulacyjnego. Istotne jest monitorowanie wskaźnika INR, szczególnie u osób rzucających palenie [2, 3].

3. Klopidogrel

Jest to prolek, który po przekształceniu w czynny metabolit, nieodwracalnie i szybko wiąże się z receptorami płytek krwi, czego efektem jest zahamowanie ich agregacji. Proces ten podlega regulacji przez różne izoenzymy cytochromu P450 (CYP3A4, CYP1A2, CYP2C19). U palaczy z chorobą wieńcową, którzy przyjmują ten lek, obserwowany jest silniejszy hamujący wpływ na zależną od ADP agregację płytek krwi, a także ekspresję glikoproteiny płytkowej IIb/IIIa i tym samym zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych. Jest to związane z indukcją CYP1A2 przez składniki dymu tytoniowego i nasiloną konwersją klopidogrelu do aktywnego metabolitu [3].

4. Haloperidol

Haloperidol w wyniku indukcji enzymów metabolizujących (głównie CYP2D6, CYP3A4, CYP1A2) ma u palaczy wyższy klirens oraz niższe o około 20% stężenie w surowicy. W związku z tym u takich pacjentów muszą być stosowane wyższe dawki tego leku. Natomiast po zaprzestaniu palenia jego stężenie powinno być monitorowane. Interesujący jest fakt, iż CYP2D6 cechuje genetyczny polimorfizm, który warunkuje wpływ palenia na stężenie tego leku. Na skutek tego tylko niektórzy palacze wykazują wzmożony metabolizm, a u innych nie ma różnic między nimi a osobami niepalącymi  [2].

5. Ranitydyna

Lek ten stosowany u palacza powoduje obniżenie o około 30% klirensu nikotyny, co może spowodować wystąpienie efektów toksycznych związanych z przedawkowaniem nikotyny (wymioty, nudności, biegunka, zawroty głowy czy bóle brzucha) [4]. Dodatkowo palenie może zmniejszać poziom leku w surowicy i tym samym niwelować efekt terapeutyczny [2].

6. Flutikazon

U osób palących zachodzi interakcja w fazie farmakodynamicznej między składnikami dymu papierosowego, a glikokortykosteroidami wziewnymi (flutikazon, beklometazon), której efektem jest zmniejszenie ich skuteczności przeciwastmatycznej i przeciwzapalnej [3]. Palacze z chroniczną astmą muszą stosować wyższe dawki glikokortykosteroidów albo wymagają wprowadzenia dodatkowej terapii [2].

7. Insulina

Lek ten stosowany u palaczy podskórnie, na skutek skurczu naczyń obwodowych, wchłania się w mniejszym stopniu. Dodatkowo palenie powodować może uwalnianie substancji endogennych, które wywołują oporność na insulinę [2]. Często osoby palące potrzebują dawek wyższych o 15-30% [4].

8. Alprazolam

U osób palących następuje znaczy wzrost klirensu leków psychotropowych o działaniu przeciwlękowym, rozluźniającym napięcie mięśni, uspokajającym (alprazolam, oksazepam, lorazepam, temazepam, nitrazepam, diazepam) oraz obniżenie ich biologicznego okresu półtrwania, a związku z tym obniżenie stężenia w surowicy. Konsekwencją jest mniejsza skuteczność albo brak skuteczności leczenia. W przypadku takich terapii palacze również wymagają stosowania wyższych dawek niż pacjenci nienarażeni na działanie dymu tytoniowego [2].

9. Olanzapina

Jest ona neuroleptykiem metabolizowanym przez CYP1A2 oraz CYP2D6. U osób palących stężenie leku w stanie stacjonarnym, czyli w stanie kiedy szybkość wprowadzania leku do organizmu równa jest szybkości eliminacji, jest nawet 5 razy niższe, a klirens wzrasta do 98% [2].

10. Bisoprolol

Palenie tytoniu powoduje osłabienie korzystnego efektu obniżającego ciśnienie krwi oraz tętna serca  β-adrenolityków, m.in. bisoprololu, atenololu, carwedilolu, metoprololu, propranololu. Osoby palące wymagają stosowania większych dawek leków [2].

Literatura:

  1. Stańczak A., Lewgowd W. Interakcje leków ze składnikami dymu tytoniowego cz.I, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLI, 2008,4:1030-1036
  2. Brewczyńska P., Makowska J., Skrajnowska D., Tetryks M., Tokarz A. Nałóg palenia papierosów klasycznych i elektronicznych a ryzyko skutecznej farmakoterapii, Biul.Wydz.Farm, 2015,3:13-20
  3. Jośko-Ochojska J., Spandel L., Brus R. Interakcje alkoholu i dymu tytoniowego z lekami- wiedza potrzebna na co dzień, Hygeia Public Health 2015, 50(3):474-481
  4. Stańczak A., Lewgowd W. Interakcje leków ze składnikami dymu tytoniowego cz.II, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLII, 2009,1:97-103
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych