Autor: Kamil Bak Opublikowano: 12 września 2018

10 najbardziej kłopotliwych surowców farmaceutycznych w recepturze

Artykuł pochodzi z serwisu
Większość farmaceutów w swojej pracy ma do czynienia z wykonywaniem […]

Większość farmaceutów w swojej pracy ma do czynienia z wykonywaniem leków recepturowych. Jest to trudne i odpowiedzialne zajęcie, gdyż pomyłka może się skończyć tragicznie dla zdrowia pacjenta. Osoba wykonująca leki musi posiadać dużą specjalistyczną wiedzę, w tym na temat poszczególnych surowców recepturowych. Które z nich powinny zwrócić naszą uwagę podczas sprawdzania recepty? Jakie składniki dostarczają najwięcej problemów? Oto zestawienie 10 najbardziej kłopotliwych surowców w recepturze aptecznej…

Które surowce farmaceutyczne sprawiają najwięcej problemów w recepturze? (fot. Shutterstock)

1. Balsam peruwiański

Jest to wydzielina drzewa o nazwie Woniawiec balsamowy (łac. Myroxylon balsamum), którą pozyskuje się poprzez mechaniczne uszkodzenie pnia drzewa (przypalanie bądź nacinanie). Barwa i konsystencja tego surowca są kłopotliwe, gdyż jest on bardzo gęsty i czarny. Co więcej tworzy szereg niezgodności, m.in. nie miesza się z parafiną, wazeliną i nie najlepiej z lanoliną. Balsam peruwiański wytrąca się również z siarką czy tlenkiem cynku, dlatego zazwyczaj należy go najpierw połączyć z olejem rycynowym.

Źródło:

2. Fenobarbital/fenobarbital sodu

Fenobarbital należy do wykazu substancji psychotropowych IV-P. Wiąże się to z koniecznością prowadzenia miesięcznej ewidencji przychodu i rozchodu. Jest silnym lekiem o działaniu hamującym OUN, istnieje więc duże ryzyko śmiertelnego przedawkowania tej substancji. Oznacza to, że jesteśmy zmuszeni bardzo dokładnie sprawdzić poprawność przepisanej dawki. Zdarza się, że lekarz błędnie przepisze fenobarbital, który trudno rozpuszcza się w wodzie i należy go zamienić na fenobarbital sodu (po konsultacji z lekarzem i przeliczeniu dawki). Fenobarbital sodu wcale nie jest mniej kłopotliwy. Pamiętajmy, że w kwaśnym środowisku powoduje wytrącenie fenobarbitalu, a dodatkowo uczestniczy w reakcji podwójnej wymiany z niektórymi substancjami recepturowymi np. fosforanem kodeiny.

Źródła:

3. Kwas salicylowy

Kwas salicylowy jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym, dosyć często wykorzystywanym w recepturze aptecznej. Stosowany miejscowo, działa odkażająco i keratolitycznie. Jest to substancja trudno rozpuszczalna w wodzie, co może przysporzyć niemałe problemy osobie wykonującej lek. Na dodatek tworzy mieszaniny eutektyczne (obniżenie temperatury topnienia w wyniku zmieszania dwóch ciał stałych) z innymi lekami recepturowymi między innymi z mentolem czy kamforą.

Źródła:

4. Węgiel leczniczy

Jest to preparat o silnych właściwościach adsorpcyjnych, nazywany inaczej węglem aktywowanym. Oprócz tego, że bardzo łatwo się nim ubrudzić, to należy stosować go bardzo roztropnie, szczególnie kiedy na recepcie widnieje z innymi substancjami o dużej sile działania. Może on powodować spadek lub nawet całkowitą inaktywację substancji czynnej, na przykład alkaloidów używanych w recepturze. Należy także unikać połączenia go z nadmanganianem potasu, gdyż istnieje ryzyko wystąpienia gwałtownej reakcji utleniania.

Źródła:

5. Benzokaina

Benzokaina jest lekiem miejscowo znieczulającym, którego mechanizm działania polega na stabilizacji błony neuronalnej i zmniejszaniu jej przenikalności dla jonów sodu. Sprawia ona wiele kłopotów w recepturze, podobnie jak kwas salicylowy może powodować powstawanie mieszanin eutektycznych, ulega wytrąceniu z niektórych podłoży maściowych, a nawet czasem hydrolizie.

Źródła:

6. Jod i jego związki

Jod to pierwiastek chemiczny, używany w różnych postaciach w recepturze aptecznej. Wspólną cechą wszystkich jego związków jest bardzo intensywny kolor. Niejeden farmaceuta przekonał się, że jednym z najłatwiejszych sposobów zniszczenia fartucha jest kontakt z jodem. Pierwiastek ten w czystej postaci reaguje z metalami, dlatego podczas używania go należy stosować plastikowe przyrządy. Związki jodu mogą reagować z innymi składnikami leku recepturowego. Ponadto niektóre związki jodu powodują wilgotnienie proszków oraz reakcje podwójnej wymiany.

7. Nadmanganian potasu

Nadmanganian potasu w czystej formie to ciemno fioletowe kryształy. Podobnie jak w przypadku związków jodu, należy szczególnie uważać na porządek podczas pracy z tą substancją. Reaktywność tego związku jest tak duża, że mogą zachodzić gwałtowne reakcje w kontakcie z innymi substancjami, w tym nawet zapłon. Dodatkową trudnością jest to, że zazwyczaj wykorzystuje się bardzo niewielkie stężenia KMnO4, co sprawia trudności chociażby podczas ważenia.

8. Pepsyna

Jest to aktywna postać pepsynogenu, produkowanego przez komórki główne żołądka. Ma budowę peptydową więc może zostać unieczynniona przez kwas solny w stężeniu powyżej 0,5%, etanol oraz garbniki zawarte w niektórych nalewkach. Przy sporządzaniu leku z pepsyną należy zatem kontrolować stężenie kwasu solnego. Dodatkowym uciążliwym problemem jest bardzo nieprzyjemny zapach pepsyny i jej roztworu, przypominający smród wymiocin.

Źródła:

  • Edward Bańkowski: Biochemia podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Wrocław: Elsevir Urban & Partner, 2010.

9. Mleczan etakrydyny

Jest to organiczny związek zaliczany do barwników akrydynowych, zwany popularnie rivanolem. Są to żółte kryształy o specyficznym, nieprzyjemnym zapachu. Najczęściej stosowany do tworzenia 0,1% roztworu wodnego, która działa antyseptycznie i odkażająco. Poza kłopotami związanymi z nieprzyjemnym zapachem i barwiącym kolorem, jest to niestabilna cząsteczka dezaktywowana przez inne składniki recepturowe takie jak woda wapienna czy kwas salicylowy.

Źródła:

10. Ichtiol

Podobnie jak balsam peruwiański, jest to bardzo gęsta czarna ciecz, o nieprzyjemnym zapachu przypominającym woń świeżego asfaltu. Oprócz kłopotliwej konsystencji i koloru wykazuje szereg interakcji z innymi substancjami. Należy do nich benzokaina, rywanol, kwas salicylowy i rezorcyna. Powoduje on złamanie emulsji gdyż osłabia działanie emulgatora. Ichtiol rozkłada niektóre antybiotyki oraz hydrokortyzon. Substancja ta słabo łączy się z podłożami maściowymi, masłem kakaowym i wymaga uprzedniego zemulgowania lanoliną bezwodną. Ichtiol po dłuższym przechowywaniu wysycha i na brzegach opakowania tworzy się warstwa wyschniętej substancji. Może on też powodować przebarwienia naczyń stosowanych w recepturze.

Źródła:

  • Boyd, Alan S.. Ichthammol revisited. „International Journal of Dermatology”. 49 (7), s. 757-760, 2010. DOI: 10.1111/j.1365-4632.2010.04551.x.

Źródła do wszystkich:

  • Jachowicz, Renata, ed. Receptura apteczna: podręcznik dla studentów farmacji. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.

Artykuł 10 najbardziej kłopotliwych surowców farmaceutycznych w recepturze pochodzi z serwisu mgr.farm

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz