REKLAMA
Autor: Redakcja mgr farm Opublikowano: 22 października 2019

7 problemów mogących wystąpić po długotrwałym stosowaniu inhibitorów pompy protonowej

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Wstrzymanie w obrocie leków zawierających ranitydynę spadło jak grom z jasnego nieba na pacjentów, którzy do tej pory stosowali je w problemach z żołądkiem. Naturalną alternatywą dla nich zdają się być inhibitory pompy protonowej. Jednak warto pamiętać, że długotrwałe stosowanie tej grupy leków może rodzić pewne konsekwencje…

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to grupa leków blokująca wytwarzanie kwasu solnego przez komórki okładzinowe żołądka, co prowadzi do zmniejszenia pH w jego świetle. Od momentu gdy w 1989 roku wprowadzono na rynek omeprazol, leki z tej grupy stopniowo stawały się podstawą terapii schorzeń związanych z nadmiernym wytwarzaniem soku żołądkowego. W porównaniu z innymi wcześniej stosowanymi lekami takimi jak syntetyczne analogi prostaglandyn czy antagoniści receptora H1, wykazywały one lepsze bezpieczeństwo i tolerancję u pacjentów oraz dużą skuteczność terapeutyczną [1].

Te cechy oraz dodatkowo niska cena sprawiły, iż w ostatnich latach bardzo wzrosło ich użycie w lecznictwie. Inhibitory pompy protonowej szybko stały się lekami z wyboru w terapii chorób związanych z niskim pH żołądka, takich jak refluksowe zapalenie przełyku, wrzód trawienny żołądka lub dwunastnicy czy też zespół Zollingera-Ellisona. Do wskazań klinicznych ich stosowania należy także profilaktyka wrzodów u pacjentów stosujących przewlekle niesteroidowe leki przeciwzapalne w grupach o podwyższonym ryzyku, a także eradykacja Helicobacter pylori (czytaj również: Wstrzymanie ranitydyny, czyli fragment większego problemu… ).

REKLAMA

Inhibitory pompy protonowej często są stosowane niezgodnie z obowiązującymi wytycznymi. Do najczęstszych pozarejestracyjnych zastosowań należą: rutynowe włączanie IPP jako działanie „gastroprotekcyjne”, terapia nieswoistych dolegliwości brzusznych czy profilaktyka wrzodu stresowego u osób z niskim ryzykiem krwawienia [2]. Mimo obserwowanego przez ubiegłe 20 lat doskonałego profilu bezpieczeństwa, leki z tej grupy mogą wywoływać działania niepożądane [1].

REKLAMA

Konsekwencją nadużywania IPP u pacjentów mogą być:

1. Zaburzenia wchłaniania

Terapia IPP powoduje zmianę kwaśności soku żołądkowego, co nie jest obojętne dla wchłaniania wielu substancji. Przy podwyższonym pH zwiększone jest wchłanianie między innymi antagonistów witaminy K, a także digoksyny. Efektem tego może być osiąganie przez nie stężenia toksycznego oraz występowania powikłań. Niektóre leki przeciwnowotworowe bądź przeciwretrowirusowe wchłaniać się mogą w mniejszym stopniu, nie osiągając przez to stężeń terapeutycznych. W takich warunkach ulega pogorszeniu również absorpcja witamin oraz minerałów [2]. Długotrwałe stosowanie IPP może prowadzić do niedoborów między innymi witaminy B12, gdyż do przyswojenia jej z pożywienia niezbędna jest obecność soku żołądkowego [1]. Mogą wystąpić także niedobory witaminy C, magnezu, wapnia oraz żelaza [2].

2. Osteoporoza

Z opublikowanych do tej pory badań wynika, iż istnieje związek pomiędzy terapią IPP, a osteoporozą. Leki z tej grupy wpływają na zmniejszenie gęstości mineralnej kości, a także częstości występowania złamań niskoenergetycznych, co być może efektem wpływu IPP na zmniejszenie wchłaniania z przewodu pokarmowego wapnia. W prospektywnym badaniu kohortowym Khalili i wsp. (w badaniu brało udział 80000 kobiet w wieku pomenopauzalnym) odnotowali 35% wzrost częstości złamań kości udowej u pacjentek przyjmujących regularnie przez minimum 2 lata IPP.  Wśród palących kobiet stosujących terapię IPP, wzrost ryzyka był jeszcze wyższy – 50% [2].

3. Ostre śródmiąższowe zapalenie nerek

Według najnowszych doniesień IPP mogą wywierać negatywny wpływ na funkcjonowanie nerek. Długotrwała terapia tymi lekami powoduje zwiększenie ryzyka wystąpienia oraz progresji przewlekłej niewydolności nerek. Wykazano również związek pomiędzy stosowaniem IPP, a występowaniem ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek oraz ostrego uszkodzenia nerek [1].

4. Hipergastrynemia

Wynikający z przyjmowania IPP wzrost pH żołądka, działa stymulująco na komórki G, co prowadzi do hipergastrynemii. Gastryna nie tylko wpływa na aktywność komórek enterochromafinowych (ECL), odpowiedzialnych za produkcję oraz uwalnianie histaminy, lecz wykazuje także troficzne działanie na błonę śluzową, głównie na komórki podobne do enterochromatofinowych. Przewlekle stosowanie IPP może prowadzić do powstania nowotworów neuroendokrynnych żołądka. Hipergastrynemia prowadzi do hiperplazji komórek ECL, która może się objawiać pod postacią polipów sklepienia żołądka, charakteryzujących się niskim ryzykiem neoplazji, a także jako zmiany obarczone podwyższonym ryzykiem transformacji nowotworowej [1].

 5. Zaburzenia mikrobiomu jelitowego

Przy występującym podczas terapii IPP pH powyżej 4 występuje zwiększone ryzyko wystąpienia infekcji żołądkowych, co może być związane z osłabieniem bariery żołądkowej. Badania potwierdzają związek przyczynowy pomiędzy zastosowaniem inhibitorów pompy protonowej, a zwiększoną częstością występowania infekcji C.difficile [2].

6. Zapalenie płuc

Długotrwała terapia IPP prowadzi do zwiększenia ilości wewnątrzżołądkowych bakterii aerobowych. Najprawdopodobniej na skutek mikroaspiracji może to prowadzić do częstszego występowania pozaszpitalnego zapalenia płuc u pacjentów stosujących IPP [2].

7. Zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe

Opublikowanie badania Shana i wsp. wykazały, iż u pacjentów leczonych IPP z powodu refluksu występuje 16% wzrost częstości zawałów serca, a także 2-krotny wzrost ryzyka zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych [2].

Literatura:

  1. Uździcki A., Awgul S., Słuczanowska-Głąbowska S. Wybrane doniesienia na temat zagrożeń i powikłań związanych z terapią przy użyciu inhibitorów pompy protonowej, Farmacja Współczesna 2017;10:168-176
  2. Kazberuk M., Brzósko Sz., Hryszko T., Neumnik B. Nadużywanie inhibitorów pompy protonowej i jego konsekwencje, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej 2016;70:1112-1116
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych