Autor: Wojtek Chudziński Opublikowano: 7 listopada 2018

Apteki w Powstaniu Warszawskim – część I

Artykuł pochodzi z serwisu
Był 10 lipca 1944 roku, godzina 5:45. Czternastu żołnierzy grupy […]

Był 10 lipca 1944 roku, godzina 5:45. Czternastu żołnierzy grupy bojowej IV plutonu I kompanii Batalionu AK „Parasol” rozpoczęło kolejną ryzykowną akcję. Kierował nimi plutonowy podchorąży Janusz Brochwicz-Lewiński, pseudonim „Gryf”. W tamten poniedziałkowy lipcowy poranek zapukał do drzwi apteki. Pod marynarką ukrył pistolet, w ręku trzymał niemiecką receptę. Powiedział do aptekarza po niemiecku: „Mój szef ma straszne bóle i trzeba mu dać lekarstwo. Mam tu receptę”. Tamten uwierzył…

Apteka Wendego (Fot. Referat Gabarytów/Archiwum Państwowe m. st. Warszawy)

W ostatnich tygodniach starałem się ukazywać wagę i rolę farmacji w zwycięstwach i porażkach dwóch wielkich stron najstraszniejszego konfliktu zbrojnego w historii ludzkości, jednak nie ulega wątpliwościom, że i w wymiarze lokalnym warto zwrócić uwagę na znaczenie i historię farmacji i farmaceutów. W czasie opisywanej przeze mnie II wojny światowej, okresem niepodważalnie istotnym dla Polaków były 63 dni Powstania Warszawskiego. Chciałbym opowiedzieć dziś o losach apteki, która być może przedłużyła jego trwanie choć o kilka dni…

W lipcu 1944 przygotowania do powstania szły już pełną parą. W wyniku trwającej od 22 czerwca 1944 sowieckiej ofensywy, Armii Czerwonej udało się wkroczyć na dawne tereny Rzeczpospolitej. Postęp wojsk uważnie obserwowano w Warszawie, panowało ogólne podniecenie, polskie podziemne dowództwo zaczęło więc intensywne przygotowania do od dawna planowanego powstania. Poza bronią należało się również zaopatrzyć w niezbędne w działaniach bojowych medykamenty. Oprócz broni, żołnierzom niezbędne były leki, środki opatrunkowe i sprzęt chirurgiczny dla służb sanitarnych.

Wybór padł na aptekę Wendego, która w trakcie okupacji została zmieniona na lokal „Nur für Deutsche” – tylko dla Niemców. W okresie okupacji była ona całkowicie niedostępna dla Polaków, choć nadal posiadała polski personel.

Przedwojenna apteka Wendego mieściła się przy ul. Krakowskie Przedmieście 55, a Niemcy dobrze jej pilnowali, ponieważ w piwnicznych magazynach zgromadzili zapasy lekarstw, środków znieczulających i sprzętu chirurgicznego, które miały być przewiezione na front wschodni.

Bezpośrednie sąsiedztwo SS, Wermachtu i policji sprawiało, że akcja na aptekę była bardzo trudną i niebezpieczną operacją – w sumie dwa tysiące uzbrojonych mundurowych rozlokowanych było w okolicach apteki.

Był 10 lipca 1944 roku, godzina 5:45. Czternastu żołnierzy grupy bojowej IV plutonu I kompanii Batalionu AK „Parasol” rozpoczęło kolejną ryzykowną akcję. Kierował nimi mężczyzna, który, pod pretekstem pilnej realizacji recepty, wszedł do środka jako pierwszy – plutonowy podchorąży Janusz Brochwicz-Lewiński, pseudonim „Gryf”. Zanim konspiratorzy przystąpili do akcji, „Gryf” w przebraniu niemieckiego oficera spenetrował kamienicę, w której mieściła się apteka. Zrobił plan domu i rozrysował system alarmowy.

W tamten poniedziałkowy lipcowy poranek zapukał do drzwi apteki. Pod marynarką ukrył pistolet, w ręku trzymał niemiecką receptę. Powiedział do aptekarza po niemiecku: „Mój szef ma straszne bóle i trzeba mu dać lekarstwo. Mam tu receptę”. Tamten uwierzył, że jest Niemcem i otworzył mu drzwi. Gdy aptekarz zaczął przygotowywać receptę, „Gryf” wyciągnął pistolet, przystawił mu do głowy i spokojnym głosem powiedział: „Armia Krajowa zabiera towary i niech pan nie robi głupstw, bo nie chcę zabijać rodaka”, po czym związał go i kombinerkami przeciął kable telefoniczne. W tym momencie zadzwonił do drzwi jego zastępca, Władysław Wajnert ps. „Władek”. Potem zaczęli wchodzić pozostali ludzie „Gryfa” i doktor, który pomagał segregować medykamenty. Zdobycz załadowano na ciężarówkę, która o 6.38 odjechała spod apteki.

Zanim Niemcy połapali się, że spod nosa zgarnięto im tak cenny zapas, wszystko było już zdeponowane na ul. Poznańskiej w piwnicach małego sklepu owocowo-warzywnego.

W czasie Powstania Warszawskiego, które wybuchnie kilka tygodni później, zrabowane medykamenty uratują życie wielu ludziom. W 2009 roku, w 65. rocznicę akcji, na kamienicy, w której mieściła się apteka, zawisła tablica pamiątkowa. W ceremonii jej odsłonięcia wziął udział dowódca akcji – gen. Janusz Brochwicz-Lewiński, pseudonim „Gryf”. Gdy zaplanował i przeprowadził akcję na aptekę Wendego, był młodym plutonowym podchorążym z legendarnego Batalionu „Parasol” (miał wtedy 22 lata). Przed Powstaniem, jeszcze w stopniu kaprala wziął udział w kampanii wrześniowej. Po wkroczeniu Armii Czerwonej 17 września 1939 roku dostał się do radzieckiej niewoli. Po kilku dniach udało mu się zbiec. Do roku 1942 działał w konspiracji ZWZ-AK jako pracownik wywiadu. Po dekonspiracji został skierowany „do lasu” na stanowisko dowódcy oddziału partyzanckiego na Lubelszczyźnie. Od Niemców otrzymał przydomek „Rycerski Dowódca” – wzięci przez jego oddział do niewoli żołnierze Wehrmachtu byli wypuszczani wolno.

W styczniu 1944 roku otrzymał rozkaz przeniesienia się do Warszawy, gdzie trafił do Batalionu „Parasol”. W czasie powstania warszawskiego dowodził obroną pałacyku Michla na Woli. Ranny w twarz dostał się do niemieckiego oflagu, skąd wyzwolili go Amerykanie. Wyemigrował do Anglii, przez wiele lat służył w wojsku i straży królewskiej. Nieco zapomniany, uznawany za zmarłego, powrócił do Polski w 2003 roku – od tamtej pory regularnie angażował się w kolejne akcje upamiętniające trud podziemia w czasie II wojny światowej. Zmarł 5 stycznia 2017, a jego grób znajduje się na Starych Powązkach.

Przeczytaj również:

Artykuł Apteki w Powstaniu Warszawskim – część I pochodzi z serwisu mgr.farm

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz