Leki przeciwgorączkowe w przebiegu ospy wietrznej u dziecka | farmacja.pl

Obrazek użytkownika Magdalena Stolarczyk
0 comment
Magdalena StolarczykApril 132017

Leki przeciwgorączkowe w przebiegu ospy wietrznej u dziecka

Obrazek użytkownika Magdalena Stolarczyk

Ospa wietrzna to jedna z najczęściej występujących chorób zakaźnych wieku dziecięcego. Oprócz charakterystycznej, dla tej choroby, swędzącej wysypki, objawów dodatkowych takich jak ból głowy, ból gardła, ból mięśni i ogólnego zmęczenia, czasem dochodzi do powikłań, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia i życia dziecka. Ospie wietrznej i pojawianiu się zmian skórnych często towarzyszy gorączka i wtedy konieczne jest podanie dziecku leków przeciwgorączkowych.

Ospa wietrzna to choroba zakaźna wywoływana przez wirus Varicella zoster (VZV) z rodziny Herpesviridae. Wirus ten charakteryzuje się wyjątkowo wysoką zakaźnością sięgającą nawet do 90%. Zakażenie nim następuje drogą kropelkową, poprzez kontakt z zanieczyszczonymi przedmiotami lub drogą wertykalną od matki do płodu. Wirus po przejściu przez nabłonek dróg oddechowych przedostaje się do węzłów chłonnych, tam namnaża się i następnie dostaje się do skóry.

Pierwszy etap choroby to bezobjawowy okres inkubacji trwający od 10 do 21 dni. Następnie na 1-2 dni przed wystąpieniem objawów rozpoczyna się okres zakaźności, który trwa do momentu przyschnięcia wszystkich zmian. Bezpośrednio przed pojawieniem się zmian skórnych wyróżnia się okres objawów prodromalnych (stanu podgorączkowego, bólu głowy, objawów zakażenia dróg oddechowych). Dopiero potem pojawiają się swędzące zmiany skórne – początkowo w postaci plamek, następnie grudek, pęcherzyków i na końcu strupków, które samoistnie odpadają. Zmiany skórne początkowo pojawiają się na tułowiu (plecach, klatce piersiowej i brzuchu) następnie na twarzy, owłosionej skórze głowy i na kończynach. Zmiany te mogą również występować na błonach śluzowych (podniebienia, dziąseł, policzków, brzegów języka, krtani, spojówek, rogówki, brzegów powiek i błon śluzowych okolic odbytu i narządów rodnych). Zmiany skórne pojawiają się rzutami i w związku z tym na ciele obserwuje się zmiany w różnym stopniu rozwoju. Pojawianiu się zmian skórnych często towarzyszy gorączka nawet do 40C. Zazwyczaj ospa wietrzna przebiega łagodnie i nie wymaga hospitalizacji. Niestety czasem może dochodzić do bardzo poważnych powikłań między innymi: bakteryjnych zakażeń skóry, zakażeń układu oddechowego, powikłań neurologicznych, kardiologicznych, ze strony narządu wzroku jak również zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, zakażeń inwazyjnych i innych. Przechorowanie ospy wietrznej daje trwałą odporność, chociaż zdarzają się powtórne zachorowania. Po zakończeniu choroby, wirus w postaci letalnej, pozostaje w zwojach nerwów czaszkowych oraz rdzeniowych i w przypadku osłabionej odporności może uaktywnić się i powodować zachorowanie na półpaśca.

Image and video hosting by TinyPic

Najczęstszym powikłaniem jakie występuje w przebiegu ospy wietrznej jest wtórne nadkażenie bakteryjne zmian skórnych. Nadkażenie to wywoływane jest głównie przez paciorkowce typu A oraz gronkowca złocistego. Do wtórnych bakteryjnych zakażeń skóry, rozwijających się jako powikłanie ospy, należą: ropnie, ropowica, liszajec zakaźny, pęcherzyca gronkowcowa, posocznica, róża, zapalenie tkanki podskórnej, czasem nawet sepsa (rzadko). Nadkażenie bakteryjne skóry wymaga zastosowania antybiotyków oraz niekiedy hospitalizacji. Ze względu na ryzyko takich powikłań bardzo ważna jest odpowiednia pielęgnacja skóry i zmian skórnych występujących u dziecka.

Czasem pojawianiu się zmian skórnych, w przebiegu ospy wietrznej, towarzyszy gorączka i konieczne może być podanie leków przeciwgorączkowych. W przebiegu ospy wietrznej u dziecka, lekiem przeciwgorączkowym z wyboru jest paracetamol. Nie zaleca się stosowania ibuprofenu i innych Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych (NLPZ) oraz kwasu acetylosalicylowego i jego pochodnych.


Paracetamol jest substancją leczniczą o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym. Wpływa na ośrodek termoregulacji, rozszerza skórne naczynia krwionośne, zwiększa wydzielanie potu i ułatwia oddawanie ciepła. Charakteryzuje się dość dobrym profilem bezpieczeństwa i w dawkach terapeutycznych nie wykazuje wielu działań niepożądanych. Leki zawierające paracetamol, przeznaczone dla dzieci, dostępne są w różnych dawkach i w różnych postaciach farmaceutycznych takich jak tabletki, granulaty, czopki, zawiesiny i roztwory doustne. Bardzo ważne i istotne jest ich odpowiednie dawkowanie. W zależności od drogi podania, powinny być one podawane w dawkach, przeliczanych na masę ciała dziecka a nie na jego wiek. Dawkowanie leków zawierających paracetamol przedstawiono na rysunku 1.

Inną substancją leczniczą o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym powszechnie stosowaną w przypadku gorączki u dzieci jest ibuprofen. Ibuprofen należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i hamuje aktywność enzymatyczną cyklooksygenazy i tym samym hamuje powstawanie prostaglandyn, związków uczestniczących w reakcji zapalnej, przewodzeniu bodźców bólowych i powstawaniu gorączki. Jak podają wyniki kilku badań, stosowanie ibuprofenu i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych u dzieci z ospą wietrzną może zwiększać ryzyko występowania wtórnych nadkażeń skóry, wywołanych przez paciorkowce typu A, które z kolei mogą prowadzić do tworzenia się ropni oraz martwicy skóry i tkanek miękkich. W związku z tym, w przypadku gorączki u dziecka, pojawiającej się w przebiegu ospy wietrznej, nie należy stosować leków zawierających ibuprofen (i inne NLPZ) lub stosować je na wyraźne zalecenie lekarza.

Image and video hosting by TinyPic

U dzieci w przebiegu ospy wietrznej (i nie tylko) nie należy stosować leków zawierających kwas acetylosalicylowy. Kwas acetylosalicylowy to silny i skuteczny lek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i przeciwzapalny. Niestety wykazuje liczne działania niepożądane i jednym z takich działań jest wywoływanie choroby o nazwie Zespół Rey’a. Zespół Rey’a to choroba o bardzo ciężkim przebiegu i dużej śmiertelności. Jest to zespół objawów, które spowodowane są zaburzeniem funkcjonowania wątroby i układu nerwowego. Objawy zespołu Reya to wymioty, biegunka, przyśpieszony oddech, z jednej strony senność, zmęczenie, zobojętnienie a z drugiej strony agresja, drażliwość, złość, sztywność karku, wzmożone napięcie mięśniowe (wygięcie pleców), drgawki, utrata przytomności, zaburzenia krążeniowo-oddechowe, obrzęk mózgu i śmierć. Opublikowane dotychczas liczne badania naukowe, wskazują, że stosowanie kwasu acetylosalicylowego w trakcie chorób wirusowych zwiększa ryzyko wystąpienia Zespołu Rey’a. A ponieważ ospa wietrzna jest chorobą wirusową należy bezwzględnie przyjąć zasadę, że dziecku nie podaje się preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy. Zasada ta dotyczy zarówno gorączki w przebiegu ospy wietrznej jak również gorączki w przebiegu innych chorób u dzieci.

Ospa wietrzna jest częstą choroba zakaźną wieku dziecięcego. Odpowiednia pielęgnacja i postępowanie powoduje, że przebiega ona zazwyczaj łagodnie i bez konieczności hospitalizacji. Czasem pojawianiu się zmian skórnych towarzyszy gorączka i wtedy lekiem z wyboru powinien być paracetamol. Natomiast w tym okresie nie należy stosować ibuprofenu i innych niesteroidowych lekówp (NLPZ), ponieważ mogą one zwiększać ryzyko wtórnych nadkażeń bakteryjnych skóry. Nie należy także stosować kwasu acetylosalicylowego, ponieważ zwiększa on ryzyko występowania niebezpiecznego dla zdrowia i życia dziecka Zespołu Rey’a.

Dr n. farm. Magdalena Stolarczyk, autorka bloga www.farmaceuta-radzi.pl

Bibliografia

1. Heininger U., Seward J.F., Varicella, Lancet 2006; 368: 1365–76
2. Arvin AM. Varicella-zoster virus. Clin Microbiol Rev 1996; 9: 361–81
3. Laupland KB, Davies HD, Low DE, Schwartz B, Green K,
McGeer A. Invasive group A streptococcal disease in children and association with varicella-zoster virus infection. Ontario Group A Streptococcal Study Group. Pediatrics 2000; 105: E60.
4. Lesko SM, O’Brien KL, Schwartz B, Vezina R, Mitchell AA. Invasive group A streptococcal infection and nonsteroidal antiinflammatory drug use among children with primary varicella. Pediatrics 2001; 107: 1108–15.
5. Zerr DM, Alexander ER, Duchin JS, Koutsky LA, Rubens CE. A case-control study of necrotizing fasciitis during primary varicella. Pediatrics 1999; 103: 783–90.
6. Choo P.W., Donahue J. G., Platt R., Ibuprofen and Skin and Soft Tissue Superinfections in Children with Varicella Ann Epihiol 1997;7:440-445.
7. Mierzejewska A., Jung A., Ospa wietrzna u dzieci. Pediatr Med Rodz 2012, 8 (4), p. 329-334

PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj