Obrazek użytkownika Magdalena Stolarczyk
0 comment
Magdalena StolarczykMay 122017

Przeciwwskazania do karmienia piersią

Obrazek użytkownika Magdalena Stolarczyk

Karmienie piersią jest najbardziej optymalnym sposobem żywienia małych dzieci. Ale mimo wyraźnych zaleceń, dotyczących pożądanej długości wyłącznego karmienia piersią, w Polsce zbyt mało dzieci jest tak karmionych. Często zbyt szybkie odstawienie dziecka od piersi spowodowane jest opinią, sugestią lub wręcz mitem, że w różnych sytuacjach karmienie piersią jest przeciwwskazane. Ale czy rzeczywiście często występują przeciwwskazania do karmienia piersią. I jeżeli tak to jakie?

Karmienie piersią jest najlepszym, najbardziej optymalnym i jednocześnie najtańszym sposobem żywienia noworodków, niemowląt i małych dzieci. Ze względu na wyjątkowe znaczenie karmienia naturalnego i jego korzystne oddziaływanie na zdrowie dziecka, mamy i społeczeństwa, wszystkie autorytety w dziedzinie zdrowia dzieci, określają karmienie piersią jako „złoty standard” i rekomendują wyłączne karmienie piersią do 6 m. ż. dziecka a następnie kontynuowanie tego karmienia, przy równoczesnym rozszerzaniu diety dziecka, tak długo jak mama i dziecko sobie tego życzą.
Niestety w Polsce zbyt mało dzieci karmionych jest piersią. Szacuje się, że w 6 miesiącu życia, czyli w tym wieku, do którego zalecane jest wyłączne karmienie piersią, tylko 10% polskich dzieci jest tak karmionych.

Powodów zbyt szybkiego odstawienia dziecka od piersi jest wiele. Jednym z takich powodów jest przekonanie, nie tylko mam ale również i ich otoczenia, że w danej sytuacji nie można i/lub nie wolno karmić piersią bo jest to przeciwwskazane. Ale jak się dokładniej przyjrzeć, wczytać i przeanalizować, przeciwwskazań do karmienia piersią jest tak naprawdę niewiele. A większość z tych, które uważane są za przeciwwskazania, nie mają podstaw naukowych i nie powinny stanowić powodów odstawienia dziecka od piersi.

Ponieważ my farmaceuci, w naszej codziennej praktyce w aptece, bardzo często spotykamy się z mamami karmiącymi, warto abyśmy wiedzieli, które sytuacje stanowią rzeczywisty powód do odstawienia dziecka od piersi, a które są tylko powielanym, gdzieś w społeczeństwie lub internecie mitem.

Przeciwwskazania do karmienia piersią mogą występować zarówno po stronie mamy jak również po stronie dziecka. A w zależności od ewentualnej konieczności czasowego przerwania karmienia lub całkowitego odstawienia dziecka przeciwwskazania mogą być stałe lub czasowe.

I tak:

Przeciwwskazania STAŁE do karmienia piersią po stronie matki:
• AIDS, HIV seropozytywność
W przypadku HIV – seropozytywności matki występuje ryzyko transmisji wirusa HIV wraz z pokarmem mamy do dziecka karmionego piersią. W związku z tym w krajach rozwiniętych, takich jak Polska, HIV-seropozytywność jest przeciwwskazaniem stałym do karmienia piersią. Natomiast w krajach rozwijających się ryzyko związane z karmieniem sztucznym (brak warunków sanitarnych i zwiekszone ryzyko infekcji) jest wyższe niż ryzyko zakażenia wirusem HIV w związku z czym karmienie piersią jest tam zalecane.
• HTLV-I, HTLV-II seropozytywność


Przeciwwskazania CZASOWE do karmienia piersią po stronie matki:
• Czynna nieleczona gruźlica - w takim przypadku zaleca się:
o wdrożenie odpowiedniego leczenia
o izolację matki od dziecka
o podawanie
♣ odciągniętego mleka mamy (pokarm mamy nie jest zakaźny i może być podawany dziecku, chyba że występują zmiany na piersi lub zdiagnozowano gruźlicę gruczołu piersiowego),
♣ mleka kobiecego z banku mleka lub
♣ mleka modyfikowanego
o utrzymanie laktacji poprzez odciąganie pokarmu
o powrót do karmienia piersią po 14 dniach od rozpoczęcia leczenie
• Ospa wietrzna/półpasiec – w przypadku wystąpienia objawów choroby u matki w okresie od 5 dni przed porodem do 2 dni po porodzie należy odizolować dziecko od matki i podać mu immunoglobulinę. Izolacja dziecka powinna trwać do momentu przyschnięcia zmian skórnych u mamy. W przypadku zachorowania na ospę lub półpasiec w innym okresie, dziecko może być karmione piersią lub odciągniętym mlekiem mamy chyba, że zmiany znajdują się na brodawce – wtedy zalecane jest czasowe przerwanie karmienia piersią.
• Ciężka choroba matki uniemożliwiająca opiekę nad dzieckiem – np.: zaawansowana niewydolność krążenia, ciężka choroba psychiczna. Jeżeli spodziewana jest poprawa stanu zdrowia mamy, należy przerwać karmienie piersią czasowo, utrzymać laktacje poprzez częste odciąganie pokarmu oraz w momencie poprawy stanu zdrowia mamy powrócić do karmienia piersią.
• Choroba zakaźna – W przypadku zakażeń bakteryjnych paciorkowcem typu B, gronkowcem MRSA, Haemophilus influenze zalecane jest czasowe przerwanie karmienia piersią na 24h. Po tym czasie, w przypadku włączenia odpowiedniego i właściwego leczenia, dziecko może być ponownie przystawione do piersi.
• Zmiany zakaźne w okolicach brodawki np.: opryszczka, kiła, ospa wietrzna, półpasiec, liszajec zakaźny są czasowym przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Ponadto w przypadku zachorowania na kiłę należy odizolować matkę od dziecka na 24h od momentu wdrożenia właściwego leczenia.
• Nadużywanie przez matkę narkotyków lub alkoholu – ze względu na ryzyko niekorzystnego oddziaływania używek na dziecko zaleca się przerwanie karmienia piersią do czasu odstawienia/abstynencji.
• Przyjmowanie przez matkę leków przeciwwskazanych. Należy pamiętać, że tylko niewielka część leków jest bezwzględnie przeciwwskazana w czasie laktacji a większość może być bezpiecznie stosowana w tym okresie. Do leków przeciwwskazanych w okresie laktacji zalicza się substancje lecznicze zaliczane do kategorii L5 – leków niebezpiecznych w czasie laktacji wg Kategorii Ryzyka Laktacyjnego Prof. Hale’a. Są to między innymi leki przeciwnowotworowe, przeciwwirusowe, antyarytmiczny Amiodaron, przeciwdepresyjna Doksepina i inne. Przykłady substancji leczniczych zaliczanych do kategorii L5 umieszczono na rysunku. Jeżeli lek niebezpieczny ma być stosowany tylko czasowo warto rozważyć czasowe odstawienie dziecka od piersi oraz utrzymanie laktacji poprzez częste odciąganie pokarmu.

Przeciwwskazania STAŁE do karmienia piersią po stronie dziecka:
• Galaktozemia dziedziczna choroba genetyczna polegająca na braku zdolności przekształcania galaktozy w glukozę, spowodowana brakiem enzymu galaktozo-1-fosforanourydylo-transferazy 
• Choroba syropu klonowego (MSUD) genetycznie uwarunkowane zaburzenie metaboliczne polegające na nierozkładaniu przez organizm aminokwasów rozgałęzionych
• Wrodzona nietolerancja laktozy z laktozurią

Ze strony dziecka nie ma przeciwwskazań czasowych do karmienia piersią. Mogą jedynie pojawić się czasowe utrudnienia np. w przypadku:
• rozszczepu warg i podniebienia
• wrodzonych zespołów genetycznych (np. Zespołu Downa, Zespołu Edwards’a)
• niskiej masy urodzeniowej dziecka urodzonego przedwcześnie
• ciężkiego stanu klinicznego dziecka

Warto zaznaczyć, że przeciwwskazaniem do karmienia piersią NIE jest:
o zapalenie wątroby typu B u matki
o zapalenie wątroby typu C u matki
o zapalenie wątroby typu A u matki
o zakażenie wirusem cytomegalii u matki u dzieci donoszonych. W przypadku wcześniaków z masą urodzeniową mniejszą niż 1500 g zaleca się podawanie mleka mamy, uprzednio mrożonego lub pasteryzowanego.
o choroby przewlekłe matki takie jak cukrzyca, nadczynność tarczycy, toczeń i inne
o gorączka i infekcja matki
o zapalenie gruczołów piersiowych
o popękane i bolesne brodawki
o cięcie cesarskie
o silikonowe implanty piersi
o palenie papierosów
o choroby infekcyjne dziecka
o choroby alergiczne dziecka
o wady wrodzone dziecka
o zaburzenia napięcia mięśniowego
o refluks
o kolka

Ilość rzeczywistych przeciwwskazań do karmienia piersią jest tak naprawdę niewielka. Nieliczne z nich wymuszają całkowite odstawienie dziecka od piersi a tylko niektóre czasowe przerwanie karmienia piersią. W przypadku tych ostatnich, przy odpowiednio częstym odciąganiu pokarmu i spełnieniu właściwych warunków (związanych z sytuacją mamy lub dziecka) powrót do karmienia piersią jest możliwy.
Niestety w społeczeństwie bardzo często powielane są mity, że nie wolno karmić piersią w różnych sytuacjach, w których tak naprawdę to karmienie jest możliwe. Te mity niekorzystnie wpływają na postępowanie mam, które w obawie o dziecko decydują się na zakończenie laktacji. I tu pole do popisu dla pracowników służby zdrowia, jak również i dla nas farmaceutów. To właśnie miedzy innymi my powinniśmy informować i edukować społeczeństwo w tym zakresie a w przypadku rozmowy z mamą karmiącą przy aptecznym okienku powinniśmy merytorycznie i rzetelnie udzielić informacji o rzeczywistych przeciwwskazaniach do karmienia piersią. Informacje te powinny być poparte właściwymi źródłami a nie zasłyszanymi lub przeczytanymi w internecie mitami. Jeżeli nie jesteśmy w stanie udzielić właściwej porady mamie karmiącej, należy ją skierować do Certyfikowanego Doradcy Laktacyjnego, który pomoże, wesprze i udzieli porady.

Dr n. farm. Magdalena Stolarczyk, autorka bloga www.farmaceuta-radzi.pl

Bibliografia:
1. Breastfeeding and use of human milk. Section on breastfeeding. American Academy of Pediatrics. Pediatrics 2005,115, 496-506
2. Florea M., Laktacja i karmienie piersią. Przegląd piśmiennictwa. Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, 2014, 7, 3, 165-170
3. Laskowska J., Książyk J., Aktualne wytyczne dotyczące karmienia piersią. Pediatr Med Rodz 2011, 7 (2), p 110-114
4. Materiały dla uczestników kursu na Promotora Karmienia piersią, Warszawa 2016
5. Nehring-Gugulska M., Żukowska-Rubik M., Pietkiewicz A., Karmienie piersią w teorii i praktyce. Medycyna Praktyczna, Kraków 2012
6. Nehring-Gugulska M.Warto karmić piersią – i co dalej?
7. Szajewska H, Horvath A., Rybak A., Socha P., Karmienie piersią. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Standardy Medyczne/Pediatria 2016, (3), 9-24

PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj