REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 10 stycznia 2020

Ból krzyża – co można polecić doraźnie?

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Dolegliwości bólowe w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa należą do jednych z najbardziej uciążliwych dla pacjentów. Nic więc dziwnego, że często udają się oni do aptek po doraźne środki przeciwbólowe.  Co w takim razie może doradzić im farmaceuta? Kiedy powinien zalecić wizytę u lekarza?

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Nieprzyjemny ból

Każdy choć raz w swoim życiu doświadczył przysłowiowego ,,łupania w krzyżu”. Nieprzyjemny, a niekiedy nawet paraliżujący ból dolnego odcinka pleców, fachowo nazywany jest przez lekarzy bólem odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Warto pamiętać, że to właśnie na tym odcinku kręgosłupa spoczywa największy procent ciężaru ciała, dlatego też nie trudno o bolesną kontuzję.

REKLAMA

Różne przyczyny

Dolegliwości ze strony odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa mogą objawiać się w różny sposób. Według literatury najczęściej spotyka się tzw. ból nieswoisty, który nie jest niebezpieczny dla zdrowia. Dyskomfort towarzyszący temu rodzajowi bólu w niedługim czasie powinien minąć bez leczenia, choć może mieć tendencję do nawrotów.  Jako przyczynę przypisuje się mu najczęściej nadwyrężenia mechaniczne różnych struktur kręgosłupa np. w wyniku nadmiernego wysiłku fizycznego.

Należy pamiętać, że przysłowiowe łamanie w krzyżu może mieć podłoże psychogenne i być związane z chronicznym stresem czy być jednym z objawów depresji.

Kiedy robi się poważniej

Innym powodem bólu pleców mogą być zmiany zwyrodnieniowe. Prowadzą one do zwężenia kanału kręgowego a tym samym ucisku rdzenia kręgowego lub poszczególnych wychodzących z niego nerwów.

Literatura medyczna wyróżnia trzy podjednostki tego typu bólu, do którego możemy zaliczyć: zespół korzeniowy, zespół ogona końskiego i chromanie przystankowe neurogenne. Pierwsza z nich objawia się rwącym bólem, często pojawiającym się nagle np. W wyniku podniesienia ciężkiego przedmiotu. Druga z nich to z kolei dolegliwości mrowienia i zaburzenia czucia w obrębie krocza. W zespole ogona końskiego mogą pojawić się również problemy z oddawaniem moczu i stolca. Jest to poważne schorzenie, które wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Z kolei chromanie przystankowe neurogenne rozwija się stopniowo. Same dolegliwości bólowe nasilają się przy wyproście kręgosłupa, a zmniejszają w przypadku pochylenia chorego. Objawami tego zespołu oprócz typowego bólu krzyża są: osłabienie kończyn dolnych, skurcze i bóle łydek.

Sprawdź przegląd leków przeciwbólowych!

Ból dolnego odcinka kręgosłupa z objawami towarzyszącymi takimi jak: gorączka, pogorszenie samopoczucia czy chudnięcie może wskazywać na poważniejszą chorobę. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na ból nasilający się rano i wieczorem, a także towarzyszące temu drętwienia kończyn dolnych. W takim przypadku chory niezwłocznie powinien skontaktować się z lekarzem. Jeśli jednak obok silnego bólu krzyża wystąpiło osłabienie czucia w okolicach krocza czy nietrzymanie/zatrzymanie moczu lub stolca natychmiast należy wezwać pogotowie ratunkowe.

W aptece

Apteki stanowią często pierwszą placówkę medyczną, do której udają się pacjenci z bólem pleców. Farmaceuta udzielający porady pacjentowi już na wstępie powinien zapytać o charakter, lokalizację, czas trwania i czynniki towarzyszące bólowi. Dzięki czemu będzie mógł on skuteczniej dobrać odpowiedni środek leczniczy lub zalecić pacjentowi wizytę u lekarza.

Jeśli objawy nie wydają się nader niepokojące, to ból krzyża może być leczony objawowo poprzez zastosowanie doraźnych środków przeciwbólowych. Światowa Organizacja Zdrowia w 1986 roku podzieliła leki stosowane w bólu pleców na trzy podstawowe grupy. Przy czym leki z każdej kolejnej grupy według WHO charakteryzują się wyższą skutecznością niż leki grupy niższej.

Według zaleceń organizacji leczenie powinno rozpoczynać się od leków I stopnia, do których zaliczamy paracetamol i NLPZ. Do leków II stopnia zalicza się słabe opioidy, a grupę III reprezentują silne opioidy. Bez recepty można otrzymać paracetamol oraz leki z grupy NLPZ.

Paracetamol

Stanowi jedną z najczęstszych substancji stosowanych w bólach krzyża. Mechanizm jego działania nie został jeszcze dokładnie poznany. Przeciwskazaniem do stosowania paracetamolu jest choroba alkoholowa, a także ciężkie postacie niewydolności wątroby i nerek. Bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem, paracetamol nie powinien byś stosowany dłużej niż przez 3 dni.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

To grupa substancji o różnej budowie chemicznej stosowanych przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Ich ogólny mechanizm działania polega na hamowaniu cyklooksygenazy, biorącej udział w syntezie prostaglandyn. Obecnie literatura nie wskazuje konkretnej substancji w stosowaniu bólów krzyża, a dobór konkretnego preparatu powinien wynikać z jak najmniejszych skutków ubocznych dla pacjenta. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że nie wszystkie substancje tej grupy są dostępne bez recepty. Dlatego też tylko preparaty zawierające: ibuprofen, ketoprofen, kwas acetylosalicylowy, deksketoprofen i diklofenak mogą być stosowane doraźnie.

Z powyższych substancji  ibuprofen, ketoprofen i diklofenak są dostępne w postaci żelu. Wszystkie z kolei preparaty są dostępne w formie tabletek. W tym przypadku, trzeba jednak pamiętać, że leki tej grupy działają niekorzystnie na układ pokarmowy, dlatego przeciwskazaniem jest ich stosowanie u osób z wrzodami żołądka i dwunastnicy.

Środki niefarmakologiczne

Zaliczyć możemy do nich maści rozgrzewające, które często zawierają kamforę. Działa ona drażniąco, co skutkuje rozgrzaniem poprzez miejscowe rozszerzenie naczyń krwionośnych. Inną substancją o działaniu rozgrzewającym jest kapsaicyna, stosowana transdermalnie w formie plastrów. Korzystanie z preparatów z pozwala na rozluźnienie obrzękniętych więzadeł i mięśni w obrębie kręgosłupa.

Innym sposobem na radzenie sobie z bólem krzyża według literatury mogą być okłady z lodu, poprzez zmniejszanie ogniska zapalnego. Zaleca się również, by chorzy układali się do snu z podkurczonymi nogami, co zmniejsza napięcie mięśni kręgosłupa.

Wbrew pozorom, lekarze zachęcają pacjentów z bólem krzyża do aktywności fizycznej, w ramach ich możliwości. Pacjenci z dolegliwościami bólowymi powinni unikać spędzania dłuższego czasu w łóżku. Wynika to z tego, że często dolegliwości dolnego odcinka kręgosłupa mogą być związane z zastojem mięśni i stawów właśnie w następnie braku ruchu. Dodatkowo, dłuższe przebywanie w jednej pozycji może prowadzić niejako do poczucia pogłębienia jego niesprawności i pogorszenia nastroju chorego.

Pamiętajmy jednak, że w przypadku chronicznych bólów krzyża, chory nie powinien ograniczać się do leczenia objawowego a niezwłocznie udać się do lekarza w celu dalszej diagnostyki.

Bibliografia:

  1. Jarosz J. – Leczenie farmakologiczne bólów kręgosłupa. Lekarz POZ, 1/2015 vol. 1
  2. https://www.mp.pl/pacjent/objawy/63737,bol-krzyza
  3. https://www.mp.pl/bol/wytyczne/74639,bol-krzyza
  4. Farmakodynamika – podręcznik dla studentów farmacji – tom 1 i 2 – Waldemar Janiec, PZWL
  5. https://www.mp.pl/pacjent/leki/subst.html?id=1343
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych