REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 9 kwietnia 2019

Charakterystyczne działania niepożądane, które warto znać

Artykuł pochodzi z serwisu

Leki stosowane długotrwale w terapii wielu schorzeń mimo oczywistych korzyści często narażają pacjentów na występowanie działań niepożądanych bez względu na to, czy przestrzegają zaleceń lekarza, czy nie. Oto opis kilku istotnych działań niepożądanych charakterystycznych dla danych grup leków.

(fot. shutterstock)

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA, ACE) to grupa leków stosowana w celu obniżenia ciśnienia tętniczego krwi lub lewokomorowej niewydolności mięśnia sercowego. Działanie inhibitorów ACE opiera się na uniemożliwieniu powstawania angiotensyny II, która powoduje podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi oraz powstanie powikłań narządowych na skutek wysokiego ciśnienia tętniczego. Ponadto hamowanie enzymu, który pełni rolę kinaz, zapobiega rozkładowi bradykininy, działającej naczyniorozszerzająco.

REKLAMA

Badania retrospektywne wykazały, że 8-19% chorych przerywa leczenie ze względu na pojawienie się działań niepożądanych w trakcie terapii. Do najczęstszych można zaliczyć kaszel (5-25%), zaburzenie czynności nerek (1-4%) czy hiperkaliemię (<1%).

REKLAMA

Wystąpienie suchego kaszlu najczęściej obserwuje się u kobiet, osób niepalących lub powyżej 60 r.ż. Związane jest to ze wzrostem stężenia bradykininy oraz substancji P w drzewie oskrzelowym na skutek hamowania enzymu – konwertazy angiotensyny.

Bradykinina może działać bezpośrednio poprzez stymulację włókien C odpowiedzialnych za odruch kaszlowy, a także pobudzenie sekrecji śluzu. Dodatkowo stymuluje ona fosfolipazę A2, co uwidacznia się poprzez nasiloną syntezę prostaglandyn, pobudzenie mastocytów do produkcji histaminy, zwiększenia substancji chemotaktycznych dla eozynofilów i neutrofilów, przez co dochodzi do powstawania reakcji zapalnych w obrębie dróg oddechowych. Substancja P zaliczana do neurotransmiterów we włóknach C może indukować skurcz oskrzeli.

Należy podkreślić, iż inhibitory ACE nie upośledzają parametrów wentylacyjnych płuc u pacjentów, którzy nie mają skłonności do kaszlu. Obecnie najrozsądniejszym rozwiązaniem w przypadku kaszlu po inhibitorach ACE wydaje się zamiana na lek z grupy antagonistów receptora angiotensyny II.

Kolejnym częstym powikłaniem stosowania inhibitorów ACE jest hiperkaliemia. Pacjentom zaleca się okresową kontrolę stężenia potasu we krwi zwłaszcza u osób z niewydolnością nerek, przyjmujących równocześnie spironolakton lub inhibitory cyklooksygenazy – 2. Dodatkowe ryzyko stanowi palenie papierosów, choroba niedokrwienna serca czy zaburzenia lękowo-depresyjne. Wystąpienie hiperkaliemii polekowej jest spowodowane zahamowaniem wytwarzania reniny poprzez hamowanie enzymu.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oprócz pozytywnego efektu terapeutycznego przewlekle stosowane są powodem wielu działań niepożądanych. Główny z nich to niekorzystne oddziaływanie na przewód pokarmowy. Hamując enzym COX 1, powodują zmniejszenie produkcji prostaglandyn odpowiedzialnych za ochronę ścian żołądka.

Upośledzają podśluzówkowy przepływ krwi, przyczyniając się do powstawania owrzodzeń, nadżerek w błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy. Proces ten nasila również zmniejszone wydzielanie śluzu i wodorowęglanów. Leki z tej grupy mogą powodować również dyspepsje, nudności i biegunki. Najniebezpieczniejszym powikłaniem jest krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Przyczyniają się do tego NLPZ, które silnie hamują aktywność COX-1.

Efedryna

Początkowo efedryna pozyskiwana była z roślin z rodzaju Efedra. Substancja ta łatwo wchłania się w przewodzie pokarmowym, a także dobrze rozpuszcza się w tłuszczach stąd jej zdolność do przenikania do ośrodkowego układu nerwowego. Pobudza zarówno receptory alfa 1 – adrenergiczne powodując skurcz naczyń (efekt ten jest korzystny w hamowaniu przekrwienia błony śluzowej nosa lub jej  wirusowych oraz alergicznych zapaleń) i receptory β-adrenergiczne wywołując rozkurcz oskrzeli. Dodatkowo wykazuje działanie pośrednie na wyżej wymienione receptory, gdyż uwalnia katecholaminy z ziarnistości neuronów, jednocześnie hamując ich wchłanianie.

Do głównych działań niepożądanych efedryny występujących zarówno podczas przyjmowania doustnie bądź miejscowo,  należy zwężenie naczyń krwionośnych, powodujące wzrost ciśnienia tętniczego  krwi zarówno  skurczowego, jak i rozkurczowego. Po kilkurazowym podaniu substancji obserwuje się rozwój zjawiska tachyfilaksji, czyli szybkiej tolerancji co przyczynia się do osłabienia siły działania.

Leki opioidowe 

Efektem niepożądanym pobudzania receptorów opioidowych zlokalizowanych obwodowo są zaparcia. Oznacza to zbyt małą częstotliwość wypróżnień (mniej niż 3 tygodniowo). Cierpi na nie od 70-90% pacjentów onkologicznych przyjmujących leki opioidowe. Zauważono, że na częstość występowania objawu niepożądanego wpływa również droga podania opioidu – zmiana postaci doustnej na podskórną powoduje zmniejszenie zaparć.

Donosowe sterydy

Działania niepożądane wywołane przez donosowe sterydy, czyli glikokortykosteroidy (GKS) w większości ograniczają się do miejscowych działań niepożądanych. Wystąpienie objawów ogólnoustrojowych dla tej grupy leków zauważalne jest dopiero w przypadku zażywania przewlekle dużych dawek substancji. Podana donosowa porcja częściowo osadza się na błonie śluzowej jamy nosowej a pozostałość w nosogardzieli, następnie zostaje połknięta, wchłonięta z przewodu pokarmowego i zmetabolizowana w wątrobie.  Po trafieniu do krążenia ogólnoustrojowego GKS wiążą się z białkami osocza. Frakcja niezwiązana odpowiedzialna jest za wystąpienie ogólnoustrojowych działań niepożądanych.

Sterydy donosowe powodują podrażnienie błony śluzowe nosa, tworzenie strupów, świąd i pieczenie. W niektórych przypadkach obserwowano częste krwawienie z nosa. Z tego powodu u chorych stosujących przewlekłe preparaty donosowe zawierające GKS zaleca się okresowe kontrolne badania błony śluzowej nosa. Miejscowe działania niepożądane, można zmniejszyć ucząc chorych właściwej techniki aplikacji leku. Pacjent po wcześniejszym opróżnieniu nosa powinien umieścić końcówkę aplikatora płytko w przedsionku nosa, kierując dozownik w stronę wewnętrznego kąta oka. Podczas bezdechu należy uruchomić dozownik w zależności od zaleconej dawki, a następnie po aplikacji leku delikatnie wciągnąć i wypuścić powietrze nosem.

Bibliografia:

  1. Drexel H., Dzien A., Spiegel R.W. i wsp. Treatment of severe cancer pain by low-dose continuous subcutaneous morphine. Pain 1989; 36: 169–176
  2. Passalacqua G., Albano M., Canonica G.W. et al.: Inhaled and nasal corticosteroids: safety aspects. Allergy 2000, 55: 16-33
  3. Brenner G., Stevens C., Farmakologia (2010), Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Wydanie I, Warszawa
  4. Dzierżanowski T., Jarosz J., Zaparcia u chorych leczonych opioidami, (2009), Onkol. Prak. Klin; 5, 2: 47–54
  5. Konieczny G., Posadzy-Małaczyńska A., Tykarski A., Działania niepożądane inhibitorów konwertazy angiotensyny, Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 3, 140–148, Poznań
  6. Rapiejko P., Jurkiewicz D., Bezpieczeństwo donosowych glikokortykosteroidów, (2014), Vol. 10, Nr 4, 16-21 Alergoprofil, Warszawa
  7. Woroń J., Wordliczek J., Dobrogowski J., Porównanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), (2011), Medycyna po Dyplomie 2011(20); 6(183): 55-63, Kraków
  8. https://www.mp.pl/pacjent/leki/leki/subst.html?id=257

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz