REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 23 stycznia 2020

Ciąża – problem infekcji intymnych u ciężarnych

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Ciąża to czas różnorodnych zmian w organizmie kobiety, które nierzadko przekładają się na jakość życia ciężarnej w tym okresie. Jednym z takich zagadnień są na pewno zmiany w obrębie dróg rodnych kobiety, wynikające z obecności w ich obrębie płodu.

(fot. shutterstock)

Rozwój dziecka niejako wymusza na organizmie kobiety szereg modyfikacji, zarówno w anatomii jak i w funkcjonowaniu dróg rodnych. Przemiany te są często niestety punktem wyjścia do większej liczby infekcji, zwłaszcza infekcji pochwy.

REKLAMA
REKLAMA

Wpływ ciąży na zwiększenie ryzyka infekcji

U kobiet w okresie ciąży dochodzi do licznych zmian metabolicznych. Najważniejsze z nich, mające największy wpływ na zwiększenie ryzyka wystąpienia infekcji intymnej to:

  • Zmiany w gospodarce hormonalnej
  • Zmiany w składzie naturalnej mikroflory pochwy
  • Spadek tolerancji glukozy.

Szczególną rolę przypisuje się pierwszemu z wymienionych wyżej czynników. Fluktuacje w strukturze hormonalnej dotyczą przede wszystkim zmian na poziomie estrogenów, progesteronu i gonadotropiny kosmówkowej. Konsekwencją ich oddziaływania jest obniżenie się poziomu odporności – działają immunosypresyjnie. W połączeniu ze zmianami anatomicznymi w obrębie dróg rodnych (tj. rozluźnienie – rozpulchnienie śluzówki pochwy i sromu) czynniki te zwiększają ryzyko wystąpienia infekcji w tym okresie i sprzyjają namnażaniu się drobnoustrojów chorobotwórczych.

Z jakimi infekcjami najczęściej spotykają się kobiety w okresie ciąży?

Z danych medycznych wynika, że najczęściej występującymi infekcjami w obrębie dróg rodnych wśród kobiet ciężarnych są: bakteryjna waginoza oraz kandydoza pochwy i sromu.

W pierwszym przypadku czynnikiem sprawczym są bakterie, w szczególności Gardnerella vaginalis, Prevotella, Mycoplasma hominis, Ureaplasma. W okresie infekcji ich liczba jest blisko 100-1000 krotnie większa, aniżeli ma to miejsce w okresie nieinfekcyjnym.
Z kolei w kontekście kandydoz najczęstszą przyczyną ich występowania są drożdżaki z rodzaju Candida. Zakażenia drożdżakami uważa się zwykle za zakażenia endogenne, gdyż są one naturalnie występującymi drobnoustrojami w obrębie ludzkiego organizmu i kolonizują takie jego struktury jak: jamę ustną, jelito grube, skórę i pochwę. Do zakażenia pochwy dochodzi najczęściej na drodze transmisji grzybów z okolic odbytu.

Jeszcze niedawno infekcjom dróg rodnych w okresie ciąży przypisywano niskie znaczenie. Obecnie wiadomo już, że zmiany zachodzące pod wpływem obecności patogenów mogą mieć istotny wpływ na przebieg ciąży. Uważa się, że infekcje te są częstą przyczyną pęknięć pęcherza płodowego u kobiet ciężarnych. Stan zapalny, który dotyka błony płodowe prowadzić może do ich pękania, a to stanowi wrota do zakażenia m.in. wód płodowych i samego płodu. Jest to wysoce niebezpieczne zjawisko, dlatego tak istotne jest właściwe postępowanie lecznicze i nieignorowanie przez kobiety w ciąży objawów infekcji.

Jak poprawnie zdiagnozować etiopatogenezę zakażenia

Kandydoza pochwy różni się od bakteryjnej waginozy nie tylko czynnikiem sprawczym. Nieco odmienne są też w tym przypadku objawy kliniczne, jakie doskwierają pacjentce. Tabelka poniżej prezentuje najważniejsze dolegliwości, jakie towarzyszą konkretnej przyczynie infekcji.

Bakteryjna waginoza Kandydoza
Jednorodna wydzielina z pochwy (upławy) Świąd i pieczenie
Tzw. „rybi zapach” wydzieliny Bolesność sromu
Wydzielina o pH>4,5 Rumień i mikrouszkodzenia okolic intymnych
W badaniu mikroskopowym obecność 20% nabłonków otoczonych przez drobnoustroje Upławy o kwaśnym bądź neutralnym zapachu, bolesność przy oddawaniu moczu i wzmożona częstość mikcji

Ciąża – Metody leczenia infekcji intymnych u kobiet

Dzisiejsza medycyna dość dobrze radzi sobie z leczeniem infekcji intymnych, zarówno o podłożu grzybiczym, jak i bakteryjnym. Niestety – w okresie ciąży możliwości terapeutyczne są mocno ograniczone – zwłaszcza w odniesieniu do kandydozy pochwy. Wynika to z faktu, iż tradycyjnie rekomendowany w jej leczeniu flukonazol jest przeciwwskazany do stosowania w okresie ciąży. Doustne leki p/grzybicze osiągają wysokie stężenia we krwi w porównaniu z lekami miejscowymi, czego konsekwencją może być działanie teratogenne na płód.

W kontekście leczenia kandydozy wytyczne zalecają stosowanie:

  • Nystatyny – jako jedynego leku do podania w I trymestrze ciąży
  • Natamycyny – wyjątkowo również może być zastosowana w I trymestrze ciąży
  • Pochodnych azolowych I generacji – w II i III trymestrze.

Nystatyna działa grzybostatycznie na drożdżaki z rodzaju Candida, natomiast natamycyna wykazuje szersze spektrum działania, również wobec niektórych dermatofitów i grzybów dimorficznych. Znacznie szersze spektrum działania niż wymienione antybiotyki polienowe mają pochodne imidazolowe I generacji, wśród których dla kobiet ciężarnych preferowany jest klotrimazol. Stosowany miejscowo hamuje syntezę ściany komórkowej grzybów, ograniczając tym samym dalszy rozwój infekcji.

Tutaj dowiesz się więcej na temat cukrzycy ciążowej!

Równie często występująca bakteryjna waginoza wymaga odmiennego schematu leczenia. W związku z bakteryjnym podłożem infekcji w terapii wykorzystuje się antybiotyki, którymi w kontekście infekcji u kobiet w ciąży są: klindamycyna lub metronidazol. Dopuszcza się zarówno stosowanie doustne, jak i miejscowe. Jednakże zważywszy na fakt, że skuteczność obydwu metod jest porównywalna lekarze często wybierają tą drugą formę leczenia.
Na uwagę zasługuje fakt, że liczne szczepy bakterii wykazują wysoką oporność na metronidazol. Dlatego też niekiedy jedynym możliwym wyborem jest podanie klindamycyny.

Leczenie wspomagające

Liczne doniesienia naukowe wskazują na zasadność stosowania szczepów probiotycznych w trakcie i po zakończeniu leczenia antybiotykiem bakteryjnej waginozy. Skuteczność w tym zakresie wykazują m.ni. szczepy Lactobacillus plantarum i Lactobacillus gasseri. Ich obecność w obrębie dróg rodnych wydłuża czas do wystąpienia kolejnej infekcji. A zatem mogą być też stosowane jako profilaktyka p/infekcyjna wśród kobiet ciężarnych.

Literatura:

  1. Najnowsze wytyczne postępowania w przypadku bakteryjnej waginozy w ciąży, Piotr Kochan, Magdalena Strus, Piotr B. Heczko, Forum Położnictwa i Ginekologii, Nr 29, sierpień 2016
  2. Wybrane aspekty farmakoterapii kandydoz, Irena Paczkowska, Agnieszka Wójtowicz, Anna Malm, Farm Pol, 2010, 66(8): 539-543
  3. Stanowisko zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie leczenia ostrego i nawrotowego grzybiczego zapalenia pochwy i sromu – stan wiedzy na 2008 rok, Ginekol Pol. 2008, 79, 638-652
  4. Stanowisko zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące etiopatogenezy i leczenia nawrotowej postaci drożdżakowego zapalenia pochwy i sromu, Ginekol Pol. 11/2011, 82, 869-873
  5. Leki przeciwgrzybicze w codziennej praktyce lekarskiej, Romuald Maleszka, Zygmunt Adamski, Przew Lek 2001, 4, 3, 48-56
  6. Ocena wybranych wykładników stanu zapalnego u kobiet ciężarnych w kontekście czystości mikrobiologicznej pochwy, Anna Blacha, Mariusz Machczyński, Rozprawa doktorska, Zakład Biochemii Klinicznej i Medycyny Laboratoryjnej Katedry Chemii i Biochemii Klinicznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, 2015
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych