Autor: Karolina Pawlik Opublikowano: 13 grudnia 2018

Co możemy doradzić pacjentowi cierpiącemu na zaparcia?

Artykuł pochodzi z serwisu

Zaparcie jest pojęciem niejednorodnym, jednak najczęściej jest definiowane jako zbyt mała częstotliwość wypróżnień (2 lub mniej w ciągu tygodnia). Często jako zaparcie uznaje się  inne zgłaszane przez pacjentów objawy jak trudności z oddawaniem stolca, uczucie niepełnego wypróżnienia, zbyt długi czas defekacji [1,2].

(fot. shutterstock)

Zaparcia występują nawet u 20-30% populacji, z czego częściej obserwuje się je u kobiet. Najistotniejszym czynnikiem ryzyka  jest jednak wiek – u dzieci i młodzieży zaparcie jest objawem rzadkim, podczas gdy zgłasza je nawet  co trzecia osoba w wieku powyżej 70 lat [1,3].

Etiopatogeneza zaparć

W etiopatogenezie zaparć odgrywa rolę wiele czynników jak np. hormony, obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy, unerwienie mięśni gładkich jelit czy czynniki metaboliczne.  Utrudnione oddawanie stolca może być objawem nowotworów np. raka jelita grubego czy guzów w obrębie narządów rodnych u kobiet. Wśród chorób neurologicznych wymienia się takie jak choroba Parkinsona, choroby ośrodkowego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego),zaburzenia unerwienia obwodowego, stwardnienie rozsiane. Wpływ mogą mieć także zaburzenia psychiczne – depresja, anoreksja, bulimia [1].

Znaczną część przypadków zaparć o przewlekłym charakterze stanowi zespół jelita drażliwego z przewagą zaparć (ang. constipation-predomintant irritable bowel syndrome – IBS-C). U takich pacjentów głównym objawem jest ból brzucha lub dyskomfort z towarzyszącym zaparciem [2].

Niezmiernie często zaparcia są jednak efektem trybu życia pacjentów – nieprawidłowej diety (ubogiej w błonnik), zbyt małej aktywności fizycznej. Bardzo ważnym czynnikiem etiologicznym zaparć są również zażywane lekarstwa. Do leków, które najczęściej przyczyniają się do zaburzeń defekacji, należą [1]:

  • opioidy (np. morfina, fentanyl),
  •  leki o działaniu cholinolitycznym: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, opipramol), leki przeciwhistaminowe I generacji (np. hydroksyzyna, difenhydramina)
  • Leki moczopędne (np. furosemid)
  • Preparaty żelaza

W przypadku chorych skarżących się na zaparcia przewlekłe, konieczne jest skierowanie ich  do lekarza w celu wykluczenia poważnych schorzeń. 

Jednak u pacjentów, u których wykluczono zmiany organiczne, farmaceuta powinien zalecić odpowiednie postępowanie dietetyczne i farmakologiczne.

Leczenie zaparć

Nadrzędnym celem leczenia jest oczywiście zmiana diety poprzez zwiększenie dziennej podaży błonnika. Zaleca się spożywanie do 25 g błonnika pokarmowego na dobę. Należy przypomnieć również o konieczności spożywania odpowiednio dużej ilości płynów.

W przypadku, gdy zmiana diety  nie przynosi efektów, pacjentowi możemy zalecić zastosowanie środków przeczyszczających. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się dwie podstawowe grupy: środki osmotycznie czynne lub leki o działaniu stymulującym [1].

Środki osmotycznie czynne

Wykazują łagodny efekt przeczyszczający.  Na drodze osmotycznej zwiększają ilość wody w jelicie grubym, pobudzają jego perystaltykę oraz zmiękczają masy kałowe. Do takich środków zaliczamy:

Laktuloza

Jest syntetycznym dwucukrem składającym się z galaktozy połączonej z fruktozą. Nie ulega procesowi trawienia w jelicie cienkim. Do krążenia ogólnego wchłania się w niewielkim stopniu. Może być stosowana nawet u niemowląt [4].

Makrogole (polietylenoglikole, PEG)

Makrogole są długimi liniowymi  polimerami zatrzymującymi cząsteczki wody siłą wiązań wodorowych. Mechanizm działania związany jest z aktywnością osmotyczną leku, co skutkuje napływem wody do jelita oraz upłynnieniem bądź rozluźnieniem mas kałowych.

Mogą być stosowane u dzieci > 8 r.ż., u dzieci młodszych leczenie powinno być nadzorowane przez lekarza [5].

Leki o działaniu stymulującym

Bywają często nadużywane przez pacjentów. Powinny być podawane dopiero, wtedy gdy środki o działaniu osmotycznym okazały się zbyt mało skuteczne.

Antrachinony (liście senesu, Korzeń Rzewienia, Kora Kruszyny)

Substancje te wykazują  działanie drażniącego na ściany jelita, zwiększają jego motorykę (następuje pobudzanie śluzówkowych i podśluzówkowych splotów nerwowych). Działają z kilkugodzinnym opóźnieniem.

Należy podkreślić, że przewlekłe stosowanie tych leków może prowadzić do ich nieskuteczności w wyniku uszkodzenia zakończeń nerwowych w błonie śluzowej jelita grubego. Bardzo często pacjenci zwiększają wtedy ich dawki, co powoduje dalsze uszkadzanie śluzówki. Następuje tzw. rozleniwienie jelit. Leki z tej grupy powinny być stosowane tylko w krótkotrwałym leczeniu objawowym.  Nie mogą być podawane u dzieci i u kobiet w ciąży i karmiących [1].

Bisakodyl

Bisakodyl działa bezpośrednio na śluzówkowe i podśluzówkowe sploty nerwowe błony śluzowej jelita grubego. Stymuluje perystaltykę jelit, utrudnia wchłanianie elektrolitów, przez co zwiększa zawartość wody w kale. Podobnie jak w przypadku antrachinonów, wypróżnienie następuje dopiero po ok. 6 godzinach. W przypadku dzieci < 10 r.ż z przewlekłymi zaparciami stosować należy tylko  z zalecenia lekarza.

Do środków przeczyszczających należą również środki o działaniu zmiękczającym masy kałowe (dokuzan sodowy)  czy działaniu poślizgowym (glicerol, parafina) [6].

Dokuzan sodowy

Jest to związek powierzchniowo czynny z grupy detergentów anionowych. Zmniejsza napięcie powierzchniowe na granicy nabłonka przewodu pokarmowego i mas kałowych oraz zwiększa wydzielanie elektrolitów i wody, ułatwia wnikanie tłuszczu i wody w głąb mas kałowych. Efektem jego działania jest zwiększenie objętości i zmiana konsystencji kału oraz ułatwienie defekacji. Jest stosowany w postaci czopków i kapsułek doustnych. Może być stosowany u dzieci powyżej 6 roku życia.

Parafina płynna

Nie wchłania się z przewodu pokarmowego.  W jelicie grubym hamuje zwrotne wchłanianie wody z jelita, powleka błonę śluzową jelit i rozmiękcza masy kałowe, ułatwiając w konsekwencji. Działanie przeczyszczające występuje kilkanaście godzin po podaniu.

Glicerol

Stosowany w postaci czopków doodbytniczych. Pod wpływem ciepła rozpuszczają się w odbytnicy, a płynna gliceryna ułatwia przesuwanie się treści pokarmowej. Ich działanie pojawia się szybko po podaniu – już po 15-60 minutach po aplikacji. Można je stosować u dzieci powyżej 1 r.ż.

Piśmiennictwo:

  1. Kożuch M.,Dzieniszewski J. Zaparcie – istotny problem w codziennej praktyce lekarskiej.Terapia 2006, 6, 47-53.
  2. Dzierżanowski T. Zaparcie stolca – trudny problem leczniczy. Prz Gastroenterol 2012; 7 (5):249–263.
  3. MokrowieckaA. Zaparcia czynnościowe. Medycyna Praktyczna. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/jelitogrube/74266,zaparcia-czynnosciowe
  4. Laktuloza Medycyna Praktyczne, https://indeks.mp.pl/desc.php?id=486
  5. Makrogole, Medycyna Praktyczna, https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=944
  6. Bisakodyl, Medycyna Praktyczna,  https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=117
  7. Dokuzansodowy, Medycyna Praktyczna, https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=901
  8. Parafinapłynna, Medycyna Praktyczna, https://indeks.mp.pl/leki/desc.php?id=901
  9. Czopki glicerynowe, Ulotka dla pacjenta, https://baza-lekow.com.pl/czopki-glicerolowe-lek-ulotka-chpl-opinie-dawkowanie/

Artykuł Co możemy doradzić pacjentowi cierpiącemu na zaparcia? pochodzi z serwisu aptekarz.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz