REKLAMA
Autor: Redakcja AptekaSzpitalna pl Opublikowano: 10 lipca 2019

Co właściwie oznacza dobra polityka antybiotykowa w szpitalu?

Artykuł pochodzi z serwisu
Z raportu opublikowanego przez Narodowy Instytut Leków wynika, że około 50% przepisywanych antybiotyków jest zlecanych niewłaściwie. Niebezpieczeństwo rozszerzenia się oporności bakteryjnej na te leki sprawia, że konieczne jest przedsięwzięcie odpowiednich kroków by zabezpieczyć ich funkcje terapeutyczne. Coraz więcej słyszy się o programie dobrej polityki antybiotykowej, który skierowany jest do szpitali i ośrodków leczniczych. Czym jest ten projekt? Czy jest to działanie konieczne?

Czym jest dobra polityka antybiotykowa?

Termin dobra polityka antybiotykowa wiąże się ściśle z procesem racjonalizowania przyjmowania tych preparatów. Zmierza do tego, by antybiotyki przepisywać pacjentom tylko wtedy, kiedy jest to działanie konieczne. Ponadto, zakłada spersonalizowanie terapii nie tylko w kwestii doboru odpowiedniego preparatu, ale także jego dawki i czasu leczenia. Tak aby uzyskać optymalną skuteczność leczenia przy jednoczesnym zminimalizowaniu działań niepożądanych [1, 2].

Warto pamiętać, że w szpitalach funkcjonują specjalne organy powoływane przez ich dyrektora nazywane komitetami terapeutycznymi. Członkowie komitetu odpowiedzialni są m.in. za zdefiniowanie dostępności produktów leczniczych stale obecnych w zakładzie opieki zdrowotnej (uwzględniając profil jego działalności).

Komitet terapeutyczny wyznacza spośród siebie członków, którzy tworzą zespół do spraw antybiotykoterapii. Farmaceuta stanowi bardzo ważny element tej grupy. W oparciu o analizy zużycia antybiotyków (w określonym przedziale czasowym) przygotowuje zestawienia fluktuacji i rozkładu dobowych dawek definiowanych (DDD), które skorelowane są z czasem jaki spędził pacjent leczony danym lekiem na konkretnym oddziale. Dokumenty te, wykorzystuje się do opracowania mikrobiologicznej mapy szpitala. Pozwala ona na określenie związków pomiędzy opornością wyhodowanych szczepów bakteryjnych a stosowanymi lekami z grupy antybiotyków. Takie działanie umożliwia określenie poprawności implementowanego na danym oddziale leczenia przeciwinfekcyjnego i opracowanie odpowiednich procedur, które będą służyły poprawieniu efektywności terapii preparatami z tej kategorii [3].

REKLAMA

Przeprowadzone dotychczas metaanalizy pozwoliły na wykazanie, że wprowadzenie programu Szpitalnej Polityki Antybiotykowej znacznie zmniejsza wydatki ponoszone przez szpital. Warto podkreślić, że wydatki te są nie tylko związane z zakupem antybiotyków. Zauważono, że racjonalizowanie stosowania preparatów przeciwinfekcyjnych doprowadza do wzrostu skuteczności klinicznej stosowanych terapii i skraca czas hospitalizacji pacjentów.

REKLAMA

Za jedne z kluczowych dla powodzenia programu zmian uważa się: wprowadzenie listy antybiotyków zastrzeżonych (których zlecenie wymaga dodatkowej konsultacji specjalistycznej), terapię sekwencyjną oraz zawężanie spektrum działania stosowanych preparatów (możliwe dzięki stosowaniu np. antybiogramów, pozwalających na identyfikację szczepu bakteryjnego odpowiedzialnego za infekcje u danego pacjenta) [1].

Regulacje prawne

Stosowanie antybiotyków w szpitalu regulowane jest zapisami w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych (Dz.U. 2018 poz. 151). Ustawa określa m.in. rolę organów administracji państwowej w procesie zwalczania i profilaktyki chorób zakaźnych [3].

Zgodnie z powyższym, kierownicy podmiotów leczniczych, które realizują działalność leczniczą zobowiązani są do wdrożenia systemu zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych. System ten, ma na celu ograniczenie rozwoju problemu lekooporności czynników chorobotwórczych, wynikających z niewłaściwego stosowania profilaktyki i terapii antybiotykowej. Ponadto, w obowiązku kadry zarządzającej jest wykonywanie badań laboratoryjnych i analiza lokalnej sytuacji epidemiologicznej – ma to na celu zoptymalizowanie proces stosowania antybiotyków [4].

Jakie są konsekwencje zbyt częstego stosowania antybiotyków?

Podsumowując, badania dowodzą, że istnieje związek pomiędzy stosowaniem antybiotyków, a lekoopornością szczepów bakteryjnych. Brak odpowiedzi na zaimplementowana terapię, prowadzi nie tylko do zmniejszenia skuteczności leczenia ale także znacznie podnosi koszty hospitalizacji [5].

Warto pamiętać, że na całym świecie istnieją oporne na antybiotyki szczepy bakteryjne i wraz z upływem czasu problem ten staje się coraz bardziej dotkliwy (czytaj więcej: Oporność na antybiotyki nie maleje!). Wzrost zachorowalności na infekcje trudne w terapii oznacza bardziej skomplikowany przebieg choroby i mniejsze możliwości kontrolowania stanu pacjenta. W najczarniejszym scenariuszu może to doprowadzić do szybkiego rozprzestrzeniania się infekcji i zwiększenia śmiertelności nimi powodowanej. Najbardziej narażone na tego typu konsekwencje są dzieci i osoby starsze.

Racjonalna polityka antybiotykowa jest bardzo ważnym aspektem prowadzenia działalności leczniczej. Warto na każdym kroku podkreślać, że proces wynalezienia leków z grupy antybiotyków jest długotrwały i kosztowny. Dlatego lepiej zadbać o możliwość jak najdłuższego wykorzystania preparatów aktualnie dostępnych na rynku.

Musimy zdawać sobie również sprawę z tego, że nadużywanie leków bakteriobójczych i bakteriostatycznych nie jest wyłącznie problemem szpitali – pacjenci często nie zdają sobie sprawy z tego jaki lek przyjmują oraz jakie konsekwencje mogą wynikać z jego niewłaściwego przyjmowania. Dlatego też, jako Farmaceuci powinniśmy edukować pacjentów w zakresie bezpiecznego stosowania antybiotyków.

Źródła:
[1] ‘Narodowy program ochrony antybiotyków’, Narodowy program ochrony antybiotyków. [Online]. Available: http://antybiotyki.edu.pl/. [Dostęp 27-06-2019].
[2] ‘Szpitalna polityka antybiotykowa’, Narodowy program ochrony antybiotyków.
[3] R. A. Polskiego, ‘10.2015 – „Zadania farmaceuty w Komitecie Terapeutycznym szpitala.” – Aptekarz Polski’.
[4] ‘Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi’. [Online]. Dostępne: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000151. [Dostęp: 27-06-2019].
[5] ‘GLASS | Global antimicrobial resistance surveillance system (GLASS) report’, WHO. [Online]. Available: http://www.who.int/glass/resources/publications/early-implementation-report/en/. [Dostęp: 27-06-2019].

Autorka: Agata Zięba – studentka V roku farmacji

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych