REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 18 stycznia 2019

Czy leki zaburzają wchłanianie składników pokarmowych?

Artykuł pochodzi z serwisu

Przyjmowanie leków wiąże się z wielorakimi konsekwencjami dla naszego organizmu. Przykładem może być zaburzanie wchłaniania składników pokarmowych. Warto więc wiedzieć jakie leki mogą zaburzać ten proces…

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Mimo że nie ma wielu publikacji dotyczących tego zagadnienia, uważa się, że dość duża grupa leków może powodować niedobór składników mineralnych w organizmie, problem ten dotyczy zwłaszcza pacjentów geriatrycznych.

REKLAMA

Pamiętać należy także o tym, że niektóre leki mogą zmniejszać łaknienie. Należą do nich przede wszystkim stosowane w chemioterapii nowotworów złośliwych oraz preparaty naparstnicy, wykorzystywane w chorobach takich jak niewydolność krążenia i przewlekłe migotanie przedsionków. W następstwie zmniejszenia łaknienia chory przyjmuje mniej pokarmu, a co za tym idzie zmniejszone ilości składników pokarmowych, w tym witamin i minerałów.

W opracowaniu przedstawiono wpływ leków na zmniejszenie wchłaniania z przewodu pokarmowego wybranych witamin i elektrolitów.

Witamina B6 i kwas foliowy

Wykazano, że istnieje grupa leków, które zmniejszają wchłanianie witaminy B6 i kwasu foliowego, co implikuje obniżenie ich stężenia we krwi. Należą do niej:

  • Leki przeciwpadaczkowe np. fenytoina
  • Niektóre leki antykoncepcyjne
  • Leki estrogenowe (np. premarin)
  • Kortykosteroidy (np. encorton)
  • Sulfasalazyna
  • Metotreksat
  • Izoniazyd

Skutki niedoboru witaminy B6 są zróżnicowane i zależą od rodzaju przyjmowanego leku, jego dawki, a także okresu stosowania, np. metotreksat może prowadzić do niedokrwistości megaloblastycznej, natomiast izonaizyd wywołuje zapalenie języka, polineuropatie czy zapalenie nerwu wzrokowego.

Witamina B12

Do niedoboru witaminy B12 może doprowadzić także stosowanie niektórych leków m.in.:

  • metformina,
  • podtlenek azotu,
  • kolchicyna,
  • kwas p-aminosalicylowy,
  • kwas acetylosalicylowy,
  • sulfasalazyna,
  • inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lansoprazol),
  • antagoniści receptora histaminowego H2 (cymetydyna, ranitydyna).

Inhibitory pompy protonowej, które stosuje się często w chorobie refluksowej, hamują wchłanianie witaminy B12 w jelicie cienkim. Niedobór witaminy B12 może prowadzić do niedokrwistości, zaburzeń ze strony układu pokarmowego, a nawet nerwowego, wywołując objawy sugerujące zaburzenia psychiczne..

Wapń i witamina D

Wprowadzenie do świata medycyny glikokortykosteriodów było prawdziwą rewolucją. Stosuje się je w leczeniu chorób o podłożu alergicznym (np. astma), autoimmunologicznym, a także w ciężkich postaciach nieswoistych zapaleń jelit. Jednym z głównych problemów wynikających ze stosowania tych związków jest duży wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową. Glikokortykosteroidy hamują wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego oraz wraz z potasem zwiększają wydalanie tego pierwiastka. Efektem jest zwiększenie ryzyka osteoporozy. Szanse na jej wystąpienie powiększa także przyspieszenie metabolizmu witaminy D przez te związki.

Innym przykładem leku zwiększającego prawdopodobieństwo wystąpienia osteoporozy jest fenobarbital, który zaburza w organizmie metabolizm witaminy D, powodując zmniejszenie wchłaniania z przewodu pokarmowego wapnia i utratę tego pierwiastka z kości.

Żelazo

Wykazano, że niektóre leki zaburzają wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego. Należą do nich preparaty trzustkowe takie jak np. pankreatyna. Mimo stwierdzenia tej zależności nie przebadano wystarczająco jej klinicznych następstw. Dodatkowo ta grupa leków może przyczyniać się do zaburzenia wchłaniania kwasu foliowego. Warto wspomnieć, że związki chelatujące po dłuższym stosowaniu, mogą także wpływać na zmniejszenie wchłaniania żelaza. Musimy pamiętać, że leki podwyższające pH soku żołądkowego będzie prowadzić do zmniejszenia wchłaniania żelaza.

Wpływ leków na zmniejszenie wchłaniania składników pokarmowych Zmniejszanie wchłaniania składników pokarmowych

Grupy leków/leki  składniki pokarmowe
Fenytoina Kwas foliowy, witaminy: B6, D, K
Leki antykoncepcyjne Witamina B6, kwas foliowy
Tetracykliny Wapń, żelazo, magnez
Kortykosteroidy Witamina B6, kwas foliowy
Chemioterapeutyki Witamina B6, kwas foliowy, wapń
Sulfasalazyna Kwas foliowy
Inhibitory pompy protonowej Witamina B12
Niektóre leki moczopędne Witamina B6, kwas foliowy
Związki chelatujące Żelazo, witaminy: A,D,K,B12

 

Piśmiennictwo:

  • Jarosz, M., & Dzieniszewski, J. (2004). Interakcje leków z żywnością i alkoholem. Borgis, Warszawa.
  • Orzechowska-Juzwenko K. (2006) Farmakologia kliniczna. Znaczenie w praktyce medycznej. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław.
  • Zabrocka J., Wojszel Z., Niedobór witaminy B12 w wieku podeszłym – przyczyny, następstwa, podejście terapeutyczne, „Geriatria” 2013, nr 7
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych