Autor: Marzena J Kokot Opublikowano: 12 października 2018

Dermokosmetyki w onkologii

Artykuł pochodzi z serwisu
W ofercie producentów kosmetyków, coraz częściej pojawiają się preparaty przeznaczone […]

W ofercie producentów kosmetyków, coraz częściej pojawiają się preparaty przeznaczone dla pacjentów onkologicznych – takich, którzy stosują lub stosowali radioterapię, bądź chemioterapię. Co powinien wiedzieć na ich temat farmaceuta?

Promieniowanie jonizujące niszczy zarówno tkanki zdrowe jak i nowotworowe. kóra po zabiegu jest zaczerwieniona, „poparzona”, naczynka łatwo pękają, często występuje łysienie i bliznowacenie tkanki (fot. Shutterstock)

Primum non nocere… Ta złota zasada powinna być drogowskazem, w trakcie codziennej pracy magistra farmacji. Większość schorzeń nie wymaga specjalistycznej analizy zagrożeń i korzyści z zastosowania leku. Jednakże wyjątkową w tym względzie grupą są pacjenci onkologiczni. Nowotwory wciąż jeszcze pozostają tematem tabu, niestety również w aptece. Wszelkie pytania o bezpieczeństwo stosowania leków i dermokosmetyków podczas chemio- i radioterapii, częstokroć ucinane są krótko: proszę zapytać lekarza prowadzącego. Czy tak musi być?

Wpływ chemioterapii i radioterapii na skórę

Główne metody leczenia nowotworów opierają się na podstawowej zasadzie – powstrzymać podziały komórkowe. Chemioterapeutyki docierają do niemal wszystkich tkanek organizmu. Niszczą komórki nowotworowe, ale ich działanie nie jest w pełni selektywne. Uszkodzeniu ulegają również tkanki stale regenerujące się: skóra, włosy, wyściółka przewodu pokarmowego, komórki układu odpornościowego, płytki krwi, nabłonki układu rozrodczego i jamy ustnej. Naskórek ulega ścieńczeniu. Tym samym skóra staje się nadwrażliwa, przesuszona, stanowi gorszą barierę dla UV, bakterii i wirusów. Ponadto braki w ilości białych krwinek predestynują do infekcji. Substancje pomocnicze zawarte w kosmetykach mogą w znacznie większym stopniu penetrować w głąb skóry. Tym samym preparaty, które przed chemioterapią nie uczulały, teraz mogą uczulać.

Związki chemiczne zwykle wywołujące tylko lekkie podrażnienie, mogą być przyczyną bolesnych i swędzących zmian. Stąd konieczność bardzo ostrożnego dobierania preparatów pielęgnujących.

Podobna sytuacja występuje w przypadku radioterapii. Promieniowanie jonizujące niszczy zarówno tkanki zdrowe jak i nowotworowe. Wyróżniamy dwa rodzaje radioterapii: brachyterapię i radioterapię zewnętrzną.

Przy brachyterapii, źródło promieniowania (np. radioaktywny jod w chorobach tarczycy) jest wprowadzane w okolice zmian nowotworowych. Radioterapia zewnętrzna polega na napromieniowaniu guza z odległości kilkudziesięciu centymetrów, poprzez skórę. I właśnie w tym przypadku niezbędna jest odpowiednia pielęgnacja obszaru narażonego na działanie promieniowania. Skóra po zabiegu jest zaczerwieniona, „poparzona”, naczynka łatwo pękają, często występuje łysienie i bliznowacenie tkanki. Aby zapobiec temu działaniu niepożądanemu, skórę należy odpowiednio i regularnie pielęgnować. Jest to o tyle istotne, że stwierdzono występowanie po około 20 latach od pierwotnego leczenia, tzw. nowotworów wtórnych skóry, będących niejako wynikiem radioterapii.

Dobór kosmetyków dla pacjenta onkologicznego

I tu przydaje się motto – po pierwsze nie szkodzić. Pacjent powinien dobierać tak dermokosmetyki, aby nie zawierały substancji potencjalnie uczulających i drażniących: kompozycji zapachowych, konserwantów, alkoholu, kwasów owocowych. Obowiązuje zasada – im mniej składników tym lepiej. Kremy i maści powinny zawierać głównie substancje odżywcze, natłuszczające i nawilżające. Istotna jest też rozsmarowywalność – kosmetyki należy bardziej wklepywać niż wcierać. Pamiętajmy, że substancje nawilżające, jak kwas moczowy lub kwasy owocowe, nie powinny być w wyższym stężeniu stosowane na uszkodzoną skórę.

Pomagając przy doborze dermokosmetyków dla pacjentów onkologicznych, warto uwzględnić specyficzne potrzeby danej osoby. W przypadku łuszczenia się skóry i jej przesuszenia, korzystne może być wykorzystywanie preparatów dla chorych na AZS. Jeśli skóra jest wyraźnie cienka, warto zalecić stosowanie łagodnych emolientów do mycia. W przypadku przebarwień, należy koniecznie doradzić unikanie słońca oraz odradzić stosownie kremów rozjaśniających z kwasami owocowymi. Mogą pogorszyć sytuację i wywołać silne podrażnienie. Niezalecane są peelingi, zarówno mechaniczne jak enzymatyczne.

W przypadku drobnych krost, podkrążonych oczu lub blizn, korzystne może być stosowanie fluidów silnie kryjących, które są już od pewnego czasu dostępne na półkach z dermokosmetykami.

Osobną kwestię stanowią pochodne witaminy A – retinoidy. Z jednej strony z powodzeniem są wykorzystywane jako środek profilaktyczny i pomocniczy w leczeniu wielu zmian nowotworowych. Normalizują keratynizację i różnicowanie komórek. Kwas retinowy w modelach zwierzęcych z powodzeniem tłumił nowotworzenie w skórze, płucach, jamie ustnej, pęcherzu moczowym, jajnikach i prostacie. Z drugiej strony stosowanie na własną rękę dermokosmetyków z retinolem może prowadzić do znacznego pogorszenia stanu skóry po chemioterapii. Retinoidy aplikowane na uszkodzony naskórek zwiększają prawdopodobieństwo powikłań dermatologicznych. Dlatego stosowania dermokosmetyków przeciwzmarszczkowych należy zaniechać do zakończenia terapii onkologicznej.

Pacjenci w trakcie chemioterapii powinni unikać ekspozycji na promieniowanie słoneczne, a jeśli to niemożliwe, należy bezwzględnie stosować silny filtr UV oparty na składnikach mineralnych np. tlenku cynku. Można je znaleźć wśród filtrów dla małych dzieci. Aby zapobiec przebarwieniom i bliznowaceniu, w szczególności należy osłaniać od słońca fragment skóry podrażniony po radioterapii.

Czytajmy skład dermokosmetyków!

Zalecając dermokosmetyki dla pacjentów onkologicznych warto zwrócić uwagę na substancje aktywne w składzie INCI. Kremy powinny zawierać głównie substancje natłuszczające, takie jak masło Shea (Butyrospermum Parkii Butter), olej kokosowy (Cocos nucifera oil), olej lniany (Linum Usitatissimum Seed Oil), arganowy (Argania Spinosa Oil / Argania Spinosa Kernel Oil), lanolina, wosk pszczeli (Beeswax). Działanie łagodzące na zmiany zapalne mają pantenol, allantoina, witamina E (Tocopheryl acetate) oraz ekstrakt z aloesu (Aloe extract).

Silnie nawilżające działanie, bez stymulacji złuszczania naskórka, ma arginina. Aminokwas ten łatwo przenika przez warstwę rogową wzmacnia barierę lipidową, a w skórze właściwej przemienia się w mocznik. Delikatnie nawilżająco działa również fruktoza (Fructose) – dzięki swojej higroskopijności ogranicza dyfuzję i odparowywanie wody. Innym cennym składnikiem jest kwas foliowy (Folic acid). Ułatwia wzrost komórek, wspomaga naprawę uszkodzeń DNA, poprawia koloryt skóry i ją uelastycznia. Odnowę skóry wspierają również ekstrakty z roślin np. ekstrakt z nagietka (Calendula Officinalis Flower Extract), ostropestu (Silybum marianum fruit extract) czy rdestu japońskiego (Polygonum cuspidatum extract).

Pielęgnacja skóry w onkologii to nie tylko kosmetyka. Występowanie nasilonych efektów ubocznych w pewnych przypadkach może opóźnić lub nawet uniemożliwić leczenie. Warto o tym pamiętać, gdy „trudny” pacjent zapyta o odpowiedni krem.

_____________________________________________________
Zacytuj ten artykuł jako:

  • Marzena J. Kokot, Dermokosmetyki w onkologii, MGR.FARM, nr 2/2018 (18), str. L22-L23

Artykuł Dermokosmetyki w onkologii pochodzi z serwisu mgr.farm

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz