REKLAMA
Autor: Paulina Górniak Opublikowano: 4 lipca 2018

Farmaceuta – kalkulator cz. II, czyli więcej o sprawdzeniu zlecenia na mieszaninę do żywienia pozajelitowego

Artykuł pochodzi z serwisu

Współczynnik białkowo-kaloryczny Q (α) oraz proporcje między składnikami energetycznymi

Parametry takie jak współczynnik białkowo-kaloryczny – Q (w niektórych źródłach występujący jako α), czy też proporcje między kaloriami dostarczanymi z glukozy i emulsji tłuszczowej mówią w pośredni sposób o przestrzeganiu zasady proporcjonalności w żywieniu pozajelitowym. Zakłada ona, że aby białko zawarte w mieszaninie żywieniowej mogło spełniać funkcję budulcową, musi zostać dostarczona wystarczająca liczba kalorii pochodzącymi z niebiałkowych źródeł, tj. glukozy i tłuszczu, w odpowiednich wzajemnych proporcjach.

Współczynnik białkowo-kaloryczny (współczynnik energia/azot) obliczamy poprzez podzielenie ilości kilokalorii pozabiałkowych przez liczbę gramów azotu zawartego w mieszaninie. Do obliczenia tego można wykorzystać szacunkową wartość, że na 1g N przypada 6,25g aminokwasów.

REKLAMA

W przypadku pacjentów hospitalizowanych, u których zapotrzebowanie na białko jest nieco większe niż u ludzi zdrowych, przyjmuje się, że współczynnik ten powinien mieścić się na ogół w granicach 130-180kcal/g (najczęściej ok. 150kcal/g). Ostrożność powinny wzbudzać przede wszystkim mieszaniny o bardzo wysokim współczynniku. Niższe wartości spotyka się u chorych w stanie ciężkim, głównie na szpitalnych oddziałach intensywnej terapii – tu można się spotkać z wartościami sięgającymi około 80kcal/g, w nowych, przemysłowych workach dla tych pacjentów nawet 60kcal/g. Pacjenci ci nie mają dużego zapotrzebowania kalorycznego, natomiast należy im dostarczyć wysokie dawki azotu, tak by zapewnić substraty do syntezy białek oraz zabezpieczyć ich przed utratą masy mięśniowej.

REKLAMA

Poza określonymi stanami klinicznymi, kiedy podanie pacjentowi emulsji tłuszczowej jest przeciwwskazane, ważne jest by zachować w mieszaninie odżywczej odpowiednią proporcję między kaloriami dostarczanymi z glukozy i emulsji tłuszczowej, tak by uniknąć powikłań metabolicznych. Dostarczenie potrzebnych kalorii pozabiałkowych tylko w postaci glukozy może skutkować m.in. hiperglikemią, odkładaniem tkanki tłuszczowej, zwiększonym wysiłkiem oddechowym związanym ze wzrostem produkcji CO2 czy nawet prowadzić do niewydolności wątroby, podczas gdy nadmierna podaż tłuszczu w żywieniu pozajelitowym może skutkować hipertrójglicerydemią czy stłuszczeniem wątroby. W zależności od jednostki chorobowej, różne wytyczne wskazują, że udział glukozy w kaloriach pozabiałkowych powinien wynosić 50-85%, niemniej powinna być to wartość indywidualnie dopasowana do potrzeb pacjenta.

Osmolarność teoretyczna

Osmolarność to ilość moli substancji osmotycznie czynnych w 1 litrze roztworu, i wyraża się ją na ogół w mOsm/l.

Osmolarność mieszaniny do żywienia pozajelitowego jest parametrem decydującym, czy daną mieszaninę można bezpiecznie podać choremu do obwodowych naczyń krwionośnych, czy potrzebny jest centralny dostęp żylny. Najczęściej przyjmuje się, że do podania obwodowego można używać mieszanin, których osmolarność nie przekracza 850mOsm/l, chociaż wykazano, że w zależności od stanu chorego, obwodowe podanie mieszaniny o osmolarności 1000-1200mOsm/l jest również możliwe.

W codziennej praktyce najczęściej będziemy mieć do czynienia z osmolarnością teoretyczną, wyliczoną na podstawie dodatku do mieszaniny poszczególnych substancji, gdyż tylko taką możemy się posługiwać na etapie kontroli nowego zlecenia na żywienie pozajelitowe.

Aby wyliczyć teoretyczną osmolarność całej mieszaniny, musimy sięgnąć do charakterystyk produktów leczniczych, które w chodzą w jej skład. Poprzez przemnożenie osmolarności teoretycznej danego składnika i jego objętości, którą musimy użyć, otrzymujemy ilość mOsm dla tej substancji. W przypadku elektrolitów, dla których nie zawsze jest podana osmolarność teoretyczna, wyliczamy ilość mmol wszystkich jonów wchodzących w skład danego preparatu. Otrzymane w ten sposób wyniki dla poszczególnych składników sumujemy, a następnie dzielimy przez całkowitą objętość worka.

Objętość

Całkowita objętość mieszaniny odżywczej jest jednym z najprostszych do obliczenia parametrów, jednak jest nie mniej ważna od innych, rzutuje bowiem na ustalenie szybkości infuzji tej mieszaniny. W zależności od przyjętego w danym szpitalu sposobu zleceń na mieszaniny odżywcze, parametr ten może być wyliczany przez lekarza bądź przez farmaceutę.

Objętość mieszaniny odżywczej powinna odzwierciedlać zapotrzebowanie danego chorego na wodę, a jej ustalenie powinno możliwie uwzględniać pozostałe płyny podawane pacjentowi – np. płyny infuzyjne służące do podawania leków. Dla lekarzy parametr ten jest szczególnie istotny podczas komponowania składu worka dla pacjenta z określonymi restrykcjami płynowymi, u których podanie większych ilości płynów może wiązać się z koniecznością forsowania diurezy.

Piśmiennictwo

  1. Ciszewska-Jędrasik M., Pertkiewicz M.; Mieszaniny do żywienia pozajelitowego, standardy postępowania i zalecenia dla farmaceutów; Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2004

  2. Sieradzki E. i in.; Farmacja szpitalna i kliniczna; Oficyna Wydawnicza Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego; 2012

  3. Braga M. et al.; ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: Surgery; Clinical Nutrition 28 (2009) 378–386

  4. Staun M. et al.; ESPEN Guidelines on Parenteral Nutrition: Home Parenteral Nutrition (HPN) in adult patients; Clinical Nutrition 28 (2009) 467–479

  5. Sobotka L. i in.; Podstawy żywienia klinicznego; Krakowskie Wydawnictwo Scientifica Sp. z o.o.; 2013

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych