Autor: Agnieszka Zimmermann Opublikowano: 9 sierpnia 2018

Farmaceuta w reklamie

Artykuł pochodzi z serwisu
Zgodnie z obowiązującym prawem w reklamie leku OTC nie może […]

Zgodnie z obowiązującym prawem w reklamie leku OTC nie może występować farmaceuta ani osoba sugerująca posiadanie wykształcenia farmaceutycznego. Co jednak w przypadku reklam suplementów diety i wyrobów medycznych?

W reklamie leku OTC nie może wystąpić farmaceuta ani osoba sugerująca, że jest farmaceutą (np. ubrana w biały fartuch i odgrywająca scenę wewnątrz apteki; używająca zwrotu: „zalecam produkt X moim pacjentom”) (fot. Shutterstock)

W reklamie dość popularne jest odwoływanie się do autorytetów (np. specjalistów w danej dziedzinie). Przyjmuje się, iż takie działanie jest jedną z technik wywierania wpływu na konsumentów. Polega ona na powołaniu się na opinię bądź zapewnienia osoby lub instytucji, która cieszy się szczególnym uznaniem. Najbardziej cenione są porady ekspertów, czyli osób które zostały odpowiednio przeszkolone i dysponują określoną wiedzą i informacjami dotyczącymi danego produktu oraz jego zastosowania. W reklamie wykorzystującej efekt autorytetu, ekspert stwarza wrażenie, że jest znawcą danego tematu. Badania Stanleya Milgrama nad posłuszeństwem, wykazały silną skłonność człowieka do ustępstw wobec autorytetów. Potwierdziły także, że automatycznie ulegamy autorytetom. W związku z tym osoby niebędące autorytetami, a zawłasz¬czające atrybuty specjalisty (np. sugerujące, że są farmaceutami), mogą silnie wpływać na innych.

Osoby wykonujące zawód farmaceuty (zawód zaufania publicznego) cieszą się wysokim zaufaniem społecznym. Potwierdzają to dostępne badania opinii publicznej – przykładowo międzynarodowe badanie zaufania do zawodów przeprowadzone przez instytut Gfk wykazało, że 87% ankietowanych w Polsce darzy zaufaniem farmaceutów (zaufanie do grup zawodowych, Gfk Polonia, 2014 r., próba 1000 osób). Taki sam poziom zaufania osiągnęli farmaceuci w uśrednionym zestawieniu wyników badań przeprowadzonych przez Gfk w 25 krajach (28 659 respondentów) [1].

Cytując art. 55 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, reklama produktu leczniczego kierowana do publicznej wiadomości nie może polegać na:

  • prezentowaniu produktu leczniczego przez osoby znane publicznie, naukowców, osoby posiadające wykształcenie medyczne lub farmaceutyczne lub sugerujące posiadanie takiego wykształcenia;
  • odwoływaniu się do zaleceń osób znanych publicznie, naukowców, osób posiadających wykształcenie medyczne lub farmaceutyczne lub sugerujących posiadanie takiego wykształcenia.

Zatem w reklamie leku OTC nie może wystąpić farmaceuta ani osoba sugerująca, że jest farmaceutą (np. ubrana w biały fartuch i odgrywająca scenę wewnątrz apteki; używająca zwrotu: „zalecam produkt X moim pacjentom”). Ponadto w reklamie leku OTC nie można odwoływać się do zaleceń farmaceutów (np. wykluczone jest używanie sloganów o treści: „najczęściej polecany przez farmaceutów”). Prawo nakłada zatem istotne ograniczenia na osoby wykonujące zawód farmaceuty ze względu na charakter naszego zawodu. U podstaw tych reglamentacji leży dobro pacjenta jako podstawowy wyznacznik prawny i etyczny wykonywania zawodu.

Celem zakazów odnoszących się do reklamy leków OTC jest ochrona autorytetu społecznego farmaceuty tak, by nie był wykorzystywany do niepotrzebnego stymulowania wzrostu konsumpcji leków.

Farmaceuta związany jest regulacjami prawa, ale także standardami etycznymi. Zgodnie z art. 19 ust. 2 Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej (uchwała Nr VI/25/2012 VI Krajowego Zjazdu Aptekarzy z dnia 22 stycznia 2012 r.) aptekarz powinien unikać działalności przyczyniającej się do zwiększenia konsumpcji leków. Zasady etyczne nakazują także dbać o godność zawodu i dobro pacjentów. Niestety Kodeks Etyki Aptekarza RP reguluje tylko kwestie dotyczące reklamy leków, nie odnosi się do reklamy innych produktów związanych z ochroną zdrowia (suplementów diety, wyrobów medycznych). Inaczej jest w Kodeksie Etyki Lekarskiej, zgodnie z którym (art. 63) lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swojego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych. Oznacza to, że lekarze i lekarze dentyści nie mogą brać udziału w reklamach – dotyczy to nie tylko reklamy leków zabronionej wprost przez art. 55 ustawy Prawo farmaceutyczne, ale także wszelkich innych produktów, włącznie z produktami będącymi wyrobami medycznymi czy suplementami diety.

Tymczasem w reklamach produktów związanych z ochroną zdrowia, pojawiają się lekarze lub osoby podające się za lekarzy. Lekarz występujący w reklamie suplementów diety czy wyrobów medycznych powinien się liczyć z tym, że zostanie wszczęte wobec niego postępowanie w związku z odpowiedzialnością zawodową jaką ponosi za naruszenie zasad etyki lekarskiej. Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej samorządu lekarskiego oświadczył, że postępowania, które już zostały przeprowadzone, zakończyły się orzeczeniem winy, a najczęściej orzeczoną karą były kary upomnienia i kary pieniężne [2].

O ile zakazy dotyczące reklamy leków są raczej jasne, o tyle reklama suplementów diety przy wykorzystaniu wizerunku farmaceuty wzbudza wiele kontrowersji.

Prawo oraz Kodeks Etyki Aptekarza RP nie odnoszą się bowiem do sposobu reklamowania suplementów diety. Ciekawą (z punktu widzenia prawnika) jest sprawa dotycząca jednego z suplementów z grupy preparatów magnezowych, w której odwołano się do opinii farmaceutów. W reklamie zestawiono suplement diety, który nie jest przeznaczony do leczenia chorób i zaburzeń z postacią farmaceuty, sugerując tym samym, że produkt ten może mieć właściwości lecznicze. W reklamach radiowych zastosowano sformułowania: „najczęściej polecanym przez farmaceutów magnezem na rynku” i „najczęściej polecanym przez farmaceutów preparatem magnezowym w Polsce” co w przypadku reklamy leków byłoby niedopuszczalne. Jednocześnie nie podano dokładnych informacji o sposobie organizacji badania opinii farmaceutów. W ocenie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, spoty radiowe powinny zawierać co najmniej wzmiankę o nazwie badania, jego organizatorze i terminie przeprowadzenia badania (oraz ewentualnie o metodzie i próbie badawczej). Reklamodawca wykazał się zatem brakiem rzetelności. W ocenie UOKiK reklama taka mogła wprowadzać konsumentów w błąd sugerując szczególną rekomendację produktu przez farmaceutów i budząc skojarzenia z produktami leczniczymi, co mogło mieć wpływ na ich decyzje dotyczące zakupu preparatu magnezowego [3].

Podobny problem rodzi się przy analizowaniu zasad reklamy wyrobów medycznych. W ustawie z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych nie zawarto definicji reklamy wyrobów medycznych ani katalogu dozwolonych form reklamy. Nie istnieją szczególne obostrzenia w stosunku do reklamy wyrobów medycznych.

Czasami zdarza się, że osoba występująca w reklamie i przedstawiana jako farmaceuta, faktycznie nie jest osobą czynnie wykonującą zawód i nie jest tym samym członkiem izby aptekarskiej.

W takim wypadku nie podlega ona odpowiedzialności zawodowej, ponieważ jurysdykcji sądów aptekarskich podlegają tylko członkowie samorządu zawodowego. Jeśli zaś osoba grająca w reklamie podaje się za farmaceutę a nie posiada wykształcenia farmaceutycznego, to można taką sytuację uznać za bezprawne używanie i przywłaszczenie tytułu zawodowego, który zgodnie z art. 2a ust. 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich podlega ochronie prawnej.

W obliczu powyższej analizy wydaje się najwłaściwszym stworzenie nowych zapisów w Kodeksie Etyki Aptekarza RP, wzorowanych na tych, jakie istnieją w Kodeksie Etyki Lekarza. Zapisów, które odnosić się będą w szerszym kontekście do udziału farmaceuty w reklamie różnych preparatów związanych z ochroną zdrowia. W mojej opinii potrzebne są także uregulowania prawne bardziej restrykcyjnie odnoszące się do zasad reklamy produktów stosowanych w celu ochrony zdrowia, które nie są lekami – głównie suplementów diety i wyrobów medycznych.

Literatura:

  1. http://gfk.netpr.pl/pr/276656/miedzynarodowe-badanie-zaufania-do-zawodow

  2. http://www.nil.org.pl/aktualnosci/lekarze-w-reklamach-komunikat-naczelnego-rzecznika-odpowiedzialnosci-zawodowej

  3. https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/0/4CEE4208D7A208CBC1258108003793B5/$file/17_02_23_decyzja%20-%20Olimp%20Labs-wersja%20jawna.pdf

Artykuł Farmaceuta w reklamie pochodzi z serwisu mgr.farm

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz