REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 5 października 2020

Fitoterapia łagodnego przerostu gruczołu krokowego

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Powiększenie gruczołu krokowego dotyczy mężczyzn w średnim i podeszłym wieku. Pierwsze zmiany pojawiają się już po 40 r.ż.  Ocenia się, że mikroskopowe cechy przerostu stercza występują u ok. 50% mężczyzn w wieku 60 lat i ok. 80% 75-latków, a objawy występują u połowy z nich. Dokładnie nie wiadomo, dlaczego wraz z wiekiem gruczoł się powiększa. Przyczyn dopatruje się w zaburzeniach poziomu hormonów płciowych – testosteronu, dihydrotestosteronu oraz estrogenów.

(fot. shutterstock)

REKLAMA

W praktyce klinicznej łagodny przerost prostaty nabiera znaczenia, gdy jest przyczyną zaburzeń mikcji. Powiększony gruczoł krokowy uciska cewkę moczową, a czasem również pęcherz moczowy, uniemożliwiając całkowite opróżnienie pęcherza. 

REKLAMA

Typowe objawy towarzyszące schorzeniu to słaby strumień moczu, słabnący szczególnie pod koniec mikcji, zwłoka w wypływie moczu, uczucie niecałkowitego opróżnienia pęcherza. Często występują także cechy podrażnienia pęcherza, które pacjent odczuwa jako częste oddawanie moczu zarówno w dzień, jak i w nocy, czy naglące parcie na mocz.

Dlaczego warto sięgnąć po fitoterapeutyki?

Leczenie farmakologiczne jest obecnie podstawową metodą postępowania przy objawach łagodnego przerostu gruczołu krokowego. W farmakoterapii tego schorzenia wykorzystuje się przede wszystkim inhibitory receptora α-adrenergicznego, inhibitory 5α-reduktazy, skojarzenie obu wymienionych grup leków, bądź leki antycholinergiczne. Leki te, w zależności od zastosowanej grupy, mogą powodować liczne działania niepożądane m.in. ortostatyczny spadek ciśnienia krwi, bóle i zawroty głowy, wysychanie błony śluzowej jamy nosowo-gardłowej, obniżenie libido, czy też dysfunkcje erekcyjne.

W leczeniu łagodnego przerostu stercza stosuje się także surowce roślinne zawierające sterole, głównie kampesterol, stigmasterol i β-sitosterol. Dowiedziono, że stosowanie surowców pochodzenia roślinnego w początkowym stadium łagodnego przerostu prostaty (stadium I i II) łagodzi dolegliwości dolnych dróg moczowych i wyraźnie poprawia jakość życia 60–80% chorych. Główną zaletą fitoterapeutyków jest fakt, że nie powodują przykrych dla pacjenta działań niepożądanych, w porównaniu z lekami syntetycznymi stosowanymi przy tym schorzeniu. Odnotowano jedynie niewielki odsetek (4%) przypadków, gdzie występowały łagodne zaburzenia żołądkowo-jelitowe i bóle głowy.

Do surowców najczęściej stosowanych w leczeniu łagodnego przerostu stercza należą nasiona dyni zwyczajnej i korzeń pokrzywy zwyczajnej oraz owoce palmy sabalowej i kora śliwy afrykańskiej.

Nasiona dyni zwyczajnej Cucurbita pepo

Nasiona dyni należą do najstarszych surowców roślinnych wykorzystywanych w terapii dolegliwości powiększenia gruczołu krokowego. Do końca nie jest znany mechanizm działania surowca. Jedną z możliwości jest blokowanie receptorów androgenowych przez zawarte w nasionach Δ-7-sterole, co chroni komórki prostaty przed nadmiernym ich namnażaniem. Inna teoria zakłada, że zawarty w nasionach olej tłusty w stężeniu 50% przyspiesza diurezę. Dodatkowo związki czynne (karotenoidy, tokoferole, selen) działają przeciwzapalnie w wyniku hamowania syntezy prozapalnych prostaglandyn i właściwości antyoksydacyjnych.

Jak dotąd nie ma dostatecznej liczby badań farmakologicznych uzasadniających kliniczne zastosowanie pestek dyni, tak więc jest ono niemal całkowicie oparte na wiedzy doświadczalnej. Niemniej jednak zaleca się spożywanie nasion dyni w dawce 10g/dobę w profilaktyce oraz wspomagająco w leczeniu łagodnego powiększenia gruczołu krokowego.

Korzeń pokrzywy zwyczajnej Urtica dioica

Liczne badania farmakologiczne wykazały, że standaryzowane ekstrakty z korzenia pokrzywy wywierają wielokierunkowe działanie. Hamują aromatazę i 5α-reduktazę oraz zmniejszają powstawanie mediatorów zapalnych. Za łagodzenie objawów schorzenia odpowiedzialne są hydrofilowe części pokrzywy zawarte w korzeniu, a mianowicie lektyny i polisacharydy oraz 3-β-sitosterol, 7-α- i 7-β-hydroksysitosterol zawarte we frakcji lipofilnej.

W badaniach klinicznych wykazano, że ekstrakt z korzenia pokrzywy stosowany przez 6 miesięcy w dawce 600 – 1200 mg zmniejsza częstość oddawania moczu zarówno w dzień, jak i w nocy, znacznie polepsza strumień moczu oraz zmniejsza jego zaleganie. 

Komisja Europejska oraz ESCOP zalecają stosowanie korzeni pokrzywy zwyczajnej w leczeniu pierwszego i drugiego stadium łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Surowiec można przyjmować w postaci naparu w dawce 4-6g na dobę. 

Owoc palmy sabalowej Serenoa repens

W ostatnich latach ukazało się wiele doniesień i analiz wykazujących skuteczność Serenoa repens w leczeniu łagodnego przerostu gruczołu krokowego. Związki czynne owocu palmy sabalowej można podzielić na dwie frakcje: lipofilną (fitosterole, olej tłusty, alkany i alkeny) działającą antyandrogenowo i antyestrogenowo oraz hydrofilną (polisacharydy, flawonoidy) o właściwościach immunomodulujących. W badaniach wykazano, że ekstrakty palmy sabalowej w dawce 320 mg wykazują działanie porównywalne z finasterydem w zmniejszaniu dolegliwości, jak również w poprawie jakości życia. Skutki działania widoczne są już po 4–6 tygodniach stosowania. Celem osiągnięcia pełnego efektu terapeutycznego surowiec należy stosować przez 6 miesięcy.

Kora śliwy afrykańskiej Pygeum africanum

Związkami czynnymi występującymi w surowcu są sterole, pentacykliczne związki triterpenowe, fenolokwasy i glikozydy cyjanogenne. Ułatwiają one regularne oddawanie moczu, zmniejszają objętość zalegającego moczu i częstość jego oddawania, wpływają też na poprawę jakości strumienia. Fitosterole wykazują działanie przeciwzapalne, triterpeny pentacykliczne mają właściwości przeciwobrzękowe.

Śliwa afrykańska polecana jest w przeroście prostaty z zastojem moczu, w zaburzeniach oddawania moczu, przed i po zabiegach chirurgicznych na gruczole krokowym oraz w stanach chorobowych gruczołu niekwalifikujących się do zabiegu. Zaleca się stosowanie preparatów zawierających ekstrakt lipidosterolowy w dawce 75–200 mg/dobę przez co najmniej 6–8 tygodni. Przeprowadzone liczne badania kliniczne wykazały, że po 2 miesiącach stosowania lipofilowe ekstrakty z kory śliwy afrykańskiej powodują znaczną redukcję wszystkich najbardziej charakterystycznych objawów łagodnego przerostu gruczołu krokowego.

Autor: Marta Łapińska

Piśmiennictwo:

  1. https://www.mp.pl/pacjent/urologia/168064,lagodny-rozrost-stercza
  2. Koźmińska, E.M., Leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Medycyna po Dyplomie, 2017 https://podyplomie.pl/medycyna/25833,leczenie-lagodnego-rozrostu-gruczolu-krokowego?page=7
  3. Nawrot, J., Surowce roślinne stosowane w łagodnym przeroście gruczołu krokowego. Herba Polonica Journal, Vol. 55 No 4 2009
  4. Pieszak, M., Mikołajczak, P. Ł., Właściwości lecznicze pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.). Postępy Fitoterapii 4/2010, s. 199-204
  5. Jakubczyk, K., Janda, K., Szkyrpan, S., Gutowska, I., Wolska J., Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) – charakterystyka botaniczna, biochemiczna i właściwości prozdrowotne. Pom J Life Sci 2015, 61, 2, 191–198
  6. Lamer-Zarawska, E., Fitoterapia i leki roślinne. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2014
  7. Wolski, J. K., Palma sabalowa – czy warto zastosować w andrologii? POSTĘPY ANDROLOGII ONLINE , 2016, 3 (1), 33-38
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych