Autor: Adrian Bryla Opublikowano: 19 października 2018

Interakcje lekowe w praktyce klinicznej

Artykuł pochodzi z serwisu
Jeden z najważniejszych problemów współczesnej farmakoterapii to niekorzystne interakcje między jednocześnie stosowanymi lekami oraz wynikające z nich skutki kliniczne. Dane statystyczne wskazują, że 10-15% hospitalizacji jest związanych z występowaniem działań niepożądanych towarzyszących monoterapii lub niekorzystnych reakcji pojawiających się w czasie stosowania politerapii.

Czym są interakcje lekowe?

Z interakcją lekową mamy do czynienia gdy działanie jednego leku jest zmieniane przez działanie innego leku, ale też przez pokarm, napoje czy ekspozycję na środowiskowe czynniki chemiczne. Interakcje lekowe pojawiają się w wyniku działania więcej niż jednego mechanizmu w tym samym czasie. Wyróżniamy interakcje farmakokinetyczne oraz interakcje farmakodynamiczne. Z tymi pierwszymi mamy styczność wtedy, kiedy jeden lek wpływa na procesy absorpcji, dystrybucji, metabolizmu lub wydalania drugiego leku doprowadzając do wzrostu lub spadku stężenia leku zdolnego do wywołania określonego efektu farmakologicznego. Na przykład chinolony nie powinny być łączone z preparatami zawierającymi kationy ponieważ może dojść do chelatowania tych chemioterapeutyków i zaburzenia ich wchłaniania z przewodu pokarmowego. Jeśli zachodzi konieczność stosowania leków z obu grup, należy zachować co najmniej 2 godzinny odstęp między nimi.

Interakcje lekowe pojawiają się w wyniku działania więcej niż jednego mechanizmu w tym samym czasie. Wyróżniamy interakcje farmakokinetyczne oraz interakcje farmakodynamiczne.

Co do częstości występowania tego rodzaju interakcji oczywiste jest, że będzie ich więcej u pacjentów przyjmujących dużą ilość różnych leków.

Interakcje leków w fazie farmakodynamicznej polegają na wzajemnym modyfikowaniu czasu, siły i działania farmakologicznego przez równocześnie stosowane leki. W przeciwieństwie do interakcji farmakokinetycznych (gdzie jeden lek modyfikuje procesy ADME drugiego leku, doprowadzając przez to do zmian jego stężenia w osoczu i w konsekwencji w docelowym miejscu działania)  interakcje farmakodynamiczne nie wpływają na stężenie leku w osoczu  i miejsce działania leku. Wystąpienia interakcji w fazie farmakodynamicznej można się spodziewać wtedy gdy leki potęgują swój efekt działania lub gdy działają przeciwstawnie (antagonistycznie) na ten sam punkt uchwytu. W praktyce klinicznej dobra znajomość właściwości farmakodynamicznych stosowanych leków pozwala wykorzystać niektóre interakcje z korzyścią dla pacjenta, a uniknąć tych które mógłby zakłócić prawidłowy przebieg procesu farmakoterapii.

W praktyce klinicznej dobra znajomość właściwości farmakodynamicznych stosowanych leków pozwala wykorzystać niektóre interakcje z korzyścią dla pacjenta

Częstość występowania interakcji lekowych

Im więcej leków stosuje pacjent, tym większe jest ryzyko klinicznie istotnych interakcji lekowych. W jednej z przeprowadzonych analiz wykazano, że interakcje lekowe występują u 13% pacjentów stosujących 2 leki, u prawie 40% pacjentów przyjmujących 5 leków i u ponad 80% chorych stosujących co najmniej 7 leków [1]. Na częstość występowania interakcji lekowych (poza ilością przyjmowanych leków) wpływa także wiek pacjenta. U starszych pacjentów często zmienione są parametry farmakodynamiczne oraz farmakokinetyczne. Co więcej, pacjenci
w podeszłym wieku charakteryzują się wolniejszym pasażem jelitowym, zmniejszonym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osłabionym metabolizmem wątrobowym i czynnością mitochondrialną, zmniejszonym klirensem nerkowym oraz zmienioną zawartością tkanki tłuszczowej. W związku z tym osoby starsze, z racji wieku lub polipragmazji są szczególnie zagrożone skutkami niepożądanych interakcji lekowych. Jak donoszą badania, interakcje lekowe stanowią zagrożenie dla 25% pacjentów w podeszłym wieku leczonych ambulatoryjnie [2].

Co z tego wynika i jak postępować?

Interakcje lekowe, a właściwie skutki interakcji lekowych są częstą przyczyną zgłoszeń pacjentów na izby przyjęć, do szpitalnych oddziałów ratunkowych, a także hospitalizacji. Zaburzenia powstałe na skutek niekorzystnych interakcji lekowych mogą dotyczyć różnych układów i mieć różny stopień nasilenia. Do poważniejszych powikłań należą: miopatia, zaburzenia gospodarki elektrolitowej, krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenia wątroby, upośledzenie czynności nerek, zmiany ciśnienia tętniczego krwi lub zmiany rytmu pracy serca. Istotnym czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia interakcji lekowych jest przyjmowanie leków przepisanych przez wielu lekarzy. Jedna osoba (w szczególności ta w podeszłym wieku) jest jednocześnie pacjentem kilku lekarzy specjalistów. Zatem ważne jest aby podczas zbierania wywiadu lekarskiego skrupulatnie dowiedzieć się o wszystkich stosowanych lekach (ich dawkach), także tych pochodzenia roślinnego, o wszystkich stosowanych witaminach i suplementach diety. Oczywiste jest, że ograniczenie liczby stosowanych leków do minimum w znacznym stopniu zmniejsza ryzyko wystąpienia interakcji. Zatem jeśli jest to możliwe zamiast kilku leków zaleca się zastosowanie jednego, który będzie skuteczny w kilku rozpoznanych jednostkach chorobowych. Na przykład u pacjenta z nadciśnieniem tętniczym i hiperurykemią należy rozważyć zastosowanie losartanu zamiast skojarzenia innych leków obniżających ciśnienie krwi z allopurinolem.

Miejscem w którym interakcje lekowe to codzienność jest z pewnością oddział szpitalny, gdzie przebywający pacjenci oprócz leków zleconych w celu terapii jednostki chorobowej będącej przyczyną hospitalizacji, zażywają także leki zlecone przez lekarza rodzinnego i lekarzy specjalistów, w ramach terapii chorób przewlekłych. Po zsumowaniu wszystkich przyjmowanych leków a także suplementów diety, okazuje się często, że dany pacjent przyjmuje nawet 10 leków, co niesie za sobą ryzyko wystąpienia poważnych w skutkach interakcji lekowych. Dlatego tak ważny jest rzetelnie przeprowadzony wywiad podczas przyjęcia pacjenta na oddział, który pozwoli na dostosowanie dawek leków lub czasowe zaprzestanie stosowania leków przewlekle przyjmowanych przez chorego, jeśli istnieje ryzyko interakcji z lekiem zlecanym, a nie ma dla niego żadnej alternatywy.

Farmaceuta kliniczny – fachowa pomoc na oddziale szpitalnym

Lekarz i przeprowadzony wywiad lekarski to „pierwsza linia kontroli“. Oczywiście istnieje wiele programów komputerowych, które w mniejszym lub większym stopniu mogą być pomocne w wykrywaniu możliwych interakcji lekowych, jednak nie można liczyć, że programy te wykryją wszystkie możliwe interakcje. Jakie są zatem inne możliwości?

W środowisku lekarskim ciągle mała jest świadomość tego, że w osobie farmaceuty klinicznego jest do dyspozycji ktoś kto posiada fachową wiedzę na temat leków i mechanizmów ich działania. Ktoś kto potrafi przewidzieć skutki interakcji pomiędzy stosowanymi lekami, lekami  a żywnością, lekami a wyrobami medycznymi służącymi do podawania leku, a także przeciwdziałać błędom w dawkowaniu i podawaniu leków oraz sprawować nadzór nad gospodarką lekiem na oddziale. Zatem obecność farmaceuty na oddziale szpitalnym i jego współpraca z lekarzem to szansa na zapewnienie najwyższej jakości opieki nad pacjentem, która przecież leży  u podstaw działań wszystkich zawodów medycznych.

„W osobie farmaceuty klinicznego jest do dyspozycji ktoś kto posiada fachową wiedzę na temat leków i mechanizmów ich działania”

Bibliografia:

  1.  Cadieux RJ. Drug interactions in the elderly. How multiple drug use increases risk expo- 
nentially. Postgrad Med 1989;86:179-186.
  2. Aparasu R, Baer R, Aparasu A. Clinically important potential drug-drug interactions in out- patient settings. Res Social Adm Pharm 2007;3:426-437.

Artykuł Interakcje lekowe w praktyce klinicznej pochodzi z serwisu aptekaszpitalna.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz