REKLAMA
Autor: Redakcja AptekaSzpitalna pl Opublikowano: 7 czerwca 2019

Jakie niebezpieczeństwo związane jest z podaniem morfiny?

Artykuł pochodzi z serwisu
Terapia morfiną, choć znana i prowadzona od lat wciąż jest niechętnie przepisywana przez lekarzy. Skąd niechęć środowiska medycznego jak i pacjentów do tego opioidu?

Morfina jest głównym alkaloidem opium i uzyskano ją po raz pierwszy już w 1805 roku z maku lekarskiego (łac. Papaver somniferum). Należy do grupy silnych opioidowych leków przeciwbólowych; stosowana jest w bólu ostrym, jak i przewlekłym o nasileniu od umiarkowanego do silnego, który nie ustępuje po zastosowaniu nieopioidowych leków przeciwbólowych. Dodatkowo morfina jest szeroko stosowana we wszystkich rodzajach bólu, także w przypadku bólu pooperacyjnego oraz nowotworowego. Wyjątek stanowi ból spowodowany przez skurcz mięśni gładkich, np. dróg żółciowych. [1]

Terapia morfiną, choć znana i prowadzona od lat wciąż jest niechętnie przepisywana przez lekarzy. Skąd niechęć środowiska medycznego, jak i pacjentów do tego opioidu?

Przede wszystkim największą obawą przed włączeniem morfiny w terapii przeciwbólowej, szczególnie przewlekłej są działania niepożądane leku. W przypadku ok. 30% pacjentów są bardzo uciążliwe i nie pozwalają na uzyskanie odpowiedniego efektu analgetycznego. [2] Zwiększona świadomość zagrożeń związanych ze stosowaniem morfiny nastąpiła na skutek ogromnej liczby przepisywanych recept na opioidy, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Jednymi z najpowszechniejszych i najbardziej utrudniających kontynuację terapii działań niepożądanych są: zaburzenia czynności jelit, szereg objawów żołądkowo-jelitowych (zaparcia, suchość w jamie ustnej, nudności czy wymioty). [3]

Morfina może wywołać również depresję oddechową, sedację, objawy skórne w postaci świądu, nadmierną potliwość, zaburzenia snu, problemy z oddawaniem moczu, zaburzenia nastroju, dysfunkcje poznawcze, hiperalgezję, mioklonię, napady padaczkowe oraz halucynacje czy delirium. Ostatnie cztery objawy określa się mianem „neurotoksyczności indukowanej przez opioidy”, które najczęściej stanowią największą barierę przed stosowaniem opioidów. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego mogą być spowodowane wzrostem stężenia metabolitów morfiny — morfino 3-glukuronianu (M3G), przyczyniającego się do objawów delirium, hiperalgezji, mioklonii czy drgawek. Natomiast morfino-6-glukuronian (M6G) powoduje senność, sedację czy splątanie. Główną drogą wydalania metabolitów morfiny są nerki. Przy ich niewydolności stężenie M3G i M6G wzrasta, zwiększając tym samym ryzyko wystąpienia wymienionych objawów. [2, 4]

REKLAMA

Częstymi obawami pacjentów i lekarzy jest również ryzyko wystąpienia zaburzeń poznawczych i wpływ morfiny na funkcje psychomotoryczne. Trzeba podkreślić, że nie potwierdzono negatywnego wpływu morfiny na te funkcje. Jednak w wielu europejskich krajach, również w Polsce, prowadzenie pojazdów przez osoby stosujące opioidy jest nie tyle co niewskazane, ale i zabronione. To, co powszechnie wiadomo to fakt, że to właśnie ból upośledza funkcje poznawcze i psychomotoryczne. Można pokusić się o podsumowanie, że funkcje poznawcze są bardziej upośledzane przez ból niżeli stricte przez działanie morfiny. [2, 4]

REKLAMA

Morfina a uzależnienie

Na skutek długotrwałego stosowania morfiny istnieje ryzyko rozwoju tolerancji bądź uzależnienia fizycznego. Stopniowa eskalacja dawki leku może przyczynić się do zmniejszonej podatności organizmu na jego działanie, tj. pojawienie się tolerancji. [4] Przy regularnym stosowaniu opioidu istnieje także większe ryzyko uzależnienia, które przy nagłym odstawieniu może skutkować pojawieniem się objawów zespołu abstynencyjnego. Mogą być to: nudności, kaszel, biegunki, zaburzenia nastroju, rozszerzenie źrenic, bezsenność, podwyższenie ciśnienia tętniczego, czy silny głód narkotykowy. [1, 4, 5] U chorych otrzymujących morfinę ze wskazań medycznych, gdy terapia oraz dawkowanie jest kontrolowane przez osobę wyspecjalizowaną, może ewentualnie przyczyniać się do powstania objawów uzależnienia fizycznego: konieczność zwiększania dawek i pojawienie się łagodniejszych objawów zespołu abstynencyjnego. W takich przypadkach często mówi się o tzw. pseudouzależnieniu, które rzadko występuje wśród pacjentów poddanych kontrolowanej terapii morfiną. [1, 7]

Powszechnym błędem jest uznanie morfiny za bardziej ryzykowną pod względem uzależnienia tylko wtedy, gdy stosuje się ją rekreacyjnie — jako syntetyczny substytut endogennych endorfin, w celu wywołania przede wszystkim uczucia euforii. Nie należy jednak zapominać o potencjale uzależniającym morfiny zażywanej zgodnie ze wskazaniami medycznymi, szczególnie wśród pacjentów cierpiących na nowotworowe czy nienowotworowe bóle przewlekłe. Jednak odpowiednio kontrolowana terapia z dopasowanym schematem dawkowania i ciągłą obserwacją zachowania pacjenta będzie pozwalała na skuteczną analgezję przy jednoczesnej prewencji rozwoju silnego uzależnienia.

Bibliografia:

  1. Charakterystyka produktu leczniczego – Morphini Sulfas WZF.
  2. Orońska A. Działania niepożądane opioidów. Medycyna Paliatywna w Praktyce. 2008. 2(4), 155-163.
  3. Coluzzi F., Rocco A., Madatori I., Mattia C. Non-Analgesic Effects of Opioids: Opioid-induced Nausea and Vomiting: Mechanisms and Strategies for their Limitation. Current Pharmaceutical Design. 2012. 18(37), 6043-6052.
  4. SjØrgen P., Żylicz Z. Następstwa kliniczne metabolizmu morfiny. Polska Medycyna Paliatywna. 2004. 3(2), 101-117.
  5. https://www.drugbank.ca/drugs/DB00295
  6. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/uzaleznienia/91662,uzaleznienie-opioidowe
  7. Ueda H., Ueda M. Mechanism underlying morphine analgesic tolerance and dependence. Frontiers in Bioscience. 2009. 14, 5260-5272.

Autorka: Karina Kordalewska

Przeczytaj także: Na czym polega efekt nocebo?

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz

PILNE!

ZAMKNIJ