REKLAMA
Autor: Redakcja mgr farm Opublikowano: 15 kwietnia 2019

Jest uzasadnienie NSA! W aptece cały czas musi być farmaceuta o kwalifikacjach kierownika…

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Na to uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego czekał cały rynek apteczny, Naczelna Izba Aptekarska i Ministerstwo Zdrowia. NSA wyjaśnia w nim, że w aptece zawsze musi być obecny farmaceuta posiadający uprawnienia umożliwiające pełnienie funkcji jej kierownika. Oto dlaczego…

Ten wyrok NSA wstrząsnął rynkiem aptecznym. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził wykładnię przepisów zastosowaną przez jednego z wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. Stwierdził on, że w godzinach czynności apteki, musi być w niej zawsze obecny farmaceuta spełniający wymogi niezbędne do objęcia stanowiska kierownika. Oznacza to, że musi posiadać 5 lat stażu pracy lub 3 lata stażu pracy oraz specjalizację z farmacji aptecznej (czytaj więcej: W aptece musi zawsze być farmaceuta z uprawnieniami kierownika).

Wyrok został wydany 20 lutego. Na publikację jego uzasadnienia trzeba było czekać prawie dwa miesiące. Od jego treści Ministerstwo Zdrowia uzależniało dalsze kroki legislacyjne. Ostatecznie jednak kilka dni temu pojawiło się ono w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Orzeczenie jest prawomocne, a wyrok może zmienić oblicze całego rynku aptecznego (czytaj więcej: Ponad 6 tys. magistrów farmacji stało się nieprzydatnych?).

REKLAMA

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 92 Prawa farmaceutycznego (dalej: upf) w godzinach czynności apteki powinien być w niej obecny farmaceuta, o którym mowa w art. 88 ust. 1 tej ustawy. Mówi on, że w aptece ogólnodostępnej musi być ustanowiony farmaceuta, o którym mowa w art. 2b ust. 1 pkt 1, 2 i 5–7 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich, odpowiedzialny za prowadzenie apteki, zwany dalej „kierownikiem apteki”. W drugim punkcie tego ustępu dowiadujemy się, że kierownikiem apteki może być farmaceuta, o którym mowa w ust. 1, który ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej.

REKLAMA

Naczelny Sąd Administracyjny nie pozostawia wątpliwości

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie wykładni językowej i logicznej należy uznać, że art. 88 ust. 1 upf nie definiuje samoistnego, ogólnego pojęcia „farmaceuty”, odsyłając w tym zakresie do definicji wynikającej z art. 25 ust. 1 pkt 1, 2 i 5-7 ustawy o izbach aptekarskich.

– W połączeniu z tą definicją określa jednak przede wszystkim farmaceutę odpowiedzialnego za prowadzenie apteki. Stanowiąc zarazem, że apteka musi zatrudniać przynajmniej jedną taką osobę będącą kierownikiem apteki. Osoba taka musi posiadać dodatkowe kwalifikacje (odpowiedni staż pracy) określone w art. 88 ust. 2 upf. Ten ostatni przepis dookreśla cechy zdefiniowanego w art. 88 ust. 1 upf farmaceuty odpowiedzialnego za prowadzenie apteki – wyjaśnia NSA.

Zdaniem Sądu zawarte w art. 88 ust. 1 upf sformułowanie wprowadzające obowiązek ustanowienia „kierownika apteki” nie może być odczytywane przy tym w oderwaniu od treści art. 88 ust. 2 upf, bo dopiero tam określa się, kto może być kierownikiem apteki, a więc zarazem osobą odpowiedzialną za prowadzenie apteki. Z art. 88 ust. 2 upf wynika z kolei, że kierownikiem apteki (a zatem i osobą odpowiedzialną za prowadzenia apteki) może być taki farmaceuta, który ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej.

Według NSA oczywistym jest przy tym, że kierownikowi apteki przypisane są ustawowo liczne obowiązki, których nie muszą wypełniać inne osoby o cechach farmaceuty odpowiedzialnego za prowadzenie apteki w rozumieniu art. 88 ust. 1 upf, które mogą być w tej aptece obok kierownika zatrudnione.

Aptekę musi zawsze nadzorować farmaceuta o „szczególnych kwalifikacjach”

– Art. 92 upf stanowiąc, że w godzinach czynności apteki powinien być w niej obecny farmaceuta, o którym mowa w art. 88 ust. 1 upf, odsyła nie do ogólnego pojęcia farmaceuty wynikającego z powołanego w tym przepisie art. 2b ust. 1 pkt 1, 2 i 5-7 ustawy o izbach aptekarskich, lecz do zdefiniowanego w art. 88 ust. 1 upf pojęcia farmaceuty odpowiedzialnego za prowadzenie apteki, a więc takiego, który spełnia dodatkowe wymagania w zakresie stażu pracy określone w art. 88 ust. 2 upf. Gdyby ustawodawcy w art. 92 upf chodziło o odesłanie do definicji farmaceuty w rozumieniu art. 2 b ustawy o izbach aptekarskich, to odesłałby wprost do tego przepisu, a nie do art. 88 ust. 1 określającego farmaceutę odpowiedzialnego za prowadzenie apteki – czytamy w uzasadnieniu NSA.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia zgodna też jest z wykładnią celowościową. Apteki prowadzą działalność wymagającą szczególnej staranności i wysokich kwalifikacji w realizacji zadań. Zaniedbania wynikające z braku staranności i wysokich kwalifikacji personelu mogą prowadzić do bardzo poważnych szkód dla zdrowia, a nawet życia osób korzystających z ich usług.

Zatem oczywisty jest wymóg stałego, bieżącego nadzoru nad ich działalnością przez osoby o szczególnych kwalifikacjach i doświadczeniu zawodowym. Zatem należy uznać za zgodne z wykładnią celowościową takie odczytanie treści art. 92 upf, z którego wynika obowiązek zapewnienia stałej obecności w aptece kierownika apteki w rozumieniu art. 88 ust. 1 i 2 upf, czy przynajmniej innego farmaceuty o kompetencjach wymaganych od kierownika apteki – uzasadnia NSA.

Zastępca do i od 30 dni

Zdaniem Sądu treść § 11 rozporządzenia z 18 października 2002 r. nie może mieć wpływu na inną niż wyżej przedstawiona wykładnię art. 92 upf. Zgodnie z § 1 pkt 5 tego rozporządzenia w ramach delegacji ustawowej jego przepisy określają m.in. szczegółowe zasady powierzania zastępstwa kierownika apteki na czas określony i powiadamiania wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego i okręgowej izby aptekarskiej.

– Do tej kwestii odnosi się § 11 dotyczący spełnienia odpowiednich wymogów proceduralnych przy powierzeniu zastępstwa kierownika apteki na okres dłuższy niż 30 dni. Wynika z niego miedzy innymi, że osoba, której ma być powierzone zastępstwo kierownika apteki na okres dłuższy niż 30 dni, ma spełniać wymagania określone w art. 89 ust. 2 ustawy – czytamy w uzasadnieniu NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jednak, że przepis ten w żaden sposób nie odnosi się do sytuacji zastępowania kierownika apteki przez okres do 30 dni. Zatem nie może mieć on żadnego znaczenia dla wykładni przepisu ustawowego. I to nie tylko jako przepis aktu podustawowego, ale jako przepis nieodnoszący się w ogóle do regulacji dotyczącej wymogów, jakie musi spełniać osoba zastępująca kierownika apteki na okres do 30 dni.

Niedobór farmaceutów nie może wpływać na wykładnię prawa…

Autor skargi kasacyjnej podnosił w jej treści, też argumentację dotyczącą niedostatecznej ilości farmaceutów spełniających odpowiednie wymogi stażowe. Zdaniem NSA argument ten nie mógł jednak odnieść pożądanego przez niego skutku.

– Obowiązek prowadzenia aptek zgodnie z wymogami prawa ciąży na osobach prowadzących apteki. Ewentualna trudność w zapewnieniu zgodnej w wymogami prawa obsady kadrowej nie może wpływać na wykładnię prawa – tłumaczy NSA.

Ostatecznie zatem NSA uznał, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli działalności administracji publicznej.

Ministerstwo zdrowia zapowiada zmiany

Po opublikowaniu wyroku NSA i zamieszaniu jakie wywołał on na rynku aptecznym, Ministerstwo Zdrowia było dość wstrzemięźliwe w wypowiedziach. Wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski zapowiedział najpierw, że z reakcją w tej sprawie resort poczeka do opublikowania uzasadnienia NSA. Ostatecznie jednak w ubiegłym tygodniu podczas Kongresu OSOZ, zapowiedział zmiany w tym zakresie. Wkrótce do konsultacji publicznych zostanie oddana nowelizacja prawa farmaceutycznego, która doprecyzuje kiedy w aptece powinien być kierownik aptek, a kiedy farmaceuta.

– Chodzi m.in. o ustalenie odpowiedzialności, a dokładniej, kiedy podczas pracy apteki ma być obecny farmaceuta, a kiedy dodatkowo kierownik apteki. Rozwiązanie doprecyzuje, że chodzi o obecność farmaceuty, a nie, tak jak ostatnio stwierdził sąd, że kierownik apteki musi być obecny w godzinach pracy apteki, co przy aptekach działających w trybie całodobowym jest nierealne – zapowiedział Miłkowski (czytaj więcej: Kiedy w aptece ma być kierownik, a kiedy farmaceuta? Ministerstwo doprecyzuje przepisy…).

Takie rozwiązanie sytuacji zaproponowała kilka tygodni temu także Naczelna Izba Aptekarska. Samorząd aptekarski stanął na stanowisku, że każdy aptekarz posiadający prawo wykonywania zawodu może samodzielnie wykonywać czynności zawodowe w aptece. Zwróciła się z prośbą o powstrzymanie emocji, wskazując na pilną potrzebę zmian przepisów w taki sposób, aby były one dostosowane do realiów rynku i chroniły wszystkich farmaceutów. Zdaniem NIA absurdalnym byłoby doprowadzenie do sytuacji, w której magister z kilkuletnim stażem, posiadający pełne uprawnienia do wydawania wszystkich leków, ponoszący pełną odpowiedzialność za wykonywany zawód, musiałby pracować w obecności starszego kolegi (czytaj więcej: NIA: Kontrowersyjny przepis trzeba zmienić. Każdy farmaceuta jest potrzebny…).

Źródło: ŁW/orzeczenia.nsa.gov.pl

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych