Autor: Kamil Bak Opublikowano: 16 października 2018

Kilka słów o racjonalnej antybiotykoterapii

Artykuł pochodzi z serwisu
Zbliża się czas w roku kalendarzowym, który charakteryzuje się wzrostem […]

Zbliża się czas w roku kalendarzowym, który charakteryzuje się wzrostem zachorowalności wśród pacjentów. Apteki uzbrajają swoje półki w preparaty stosowane podczas przeziębienia, grypy czy w przebiegu infekcji bakteryjnej dróg oddechowych. A zatem w świetle tych okoliczności, może warto przypomnieć zasady prawidłowej antybiotykoterapii?

(fot. shutterstock)

 

 

Co kryje się za słowem „Antybiotyk”?

Lek przeciwbakteryjny to każdy związek naturalny, syntetyczny lub półsyntetyczny, który jest stosowany w walce z zakażeniami bakteryjnymi. Z kolei, antybiotykiem nazywamy substancję wytwarzaną przez mikroorganizmy, która może hamować rozwój innych drobnoustrojów. A więc należy pamiętać, że słowo „Antybiotyk” (z greki anti – przeciw, bios – życie) nie oznacza wszystkich substancji używanych do walki z bakteriami, mimo że potocznie przyjęło się określać leki przeciwbakteryjne „Antybiotykami”.

Racjonalną antybiotykoterapią nazywamy prawidłowe stosowanie odpowiednich leków w uzasadnionych przypadkach. Celem jest zmniejszanie zjawiska oporności drobnoustrojów i poprawa stanu zdrowia publicznego. Kluczowe są trzy parametry, czyli znajomość czynnika etiologicznego choroby, stopień jego uwrażliwienia na antybiotyk oraz spektrum działania przeciwbakteryjnego określonego antybiotyku [1].

 

Warunki zastosowania właściwej antybiotykoterapii

  • Najważniejszym warunkiem zastosowania antybiotyku jest podanie go w przypadku udowodnionej infekcji bakteryjnej. Być może brzmi to banalnie, jednak czasem etiologia choroby nie jest wcale prosta do poznania. Pomocne w celu określenia przyczyny są wyniki badań dodatkowych np. morfologia, OB, analiza moczu, RTG klatki piersiowej czy testy mikrobiologiczne (posiewy).

 

  • Coraz częściej zaleca się wykonanie antybiogramu, czyli testu mikrobiologicznego określającego wrażliwość bakterii na dany antybiotyk. W dobie rosnącej oporności bakterii powstają coraz szybsze i sprawniejsze techniki oceny wrażliwości.

 

  • Nie należy kojarzyć antybiotyków z opornością krzyżową oraz tych, które powodują podobne działanie toksyczne oraz bakteriostatycznych z bakteriobójczymi.

 

  • Nie wolno przerywać stosowania antybiotyku, niedokończenie terapii prowadzi do powstania szczepów opornych.

 

  • Antybiotyki należy przyjmować w równych odstępach czasu.

 

Antybiotyków nie stosuje się profilaktycznie, natomiast są pewne odstępstwa od tej reguły, do których należy zapobieganie:

  • Płonicy u dzieci,
  • gruźlicy, po udowodnionym kontakcie z chorym,
  • malarii, po przebywaniu na terenach endemicznych,
  • zapalenia opon mózgowych u dzieci, po kontakcie z osobą chorą.

 

Posiewy bakteryjne

 

(fot. shutterstock)

Wspomniane wcześniej posiewy bakteryjne dostarczają wielu informacji, przydatnych w wyborze prawidłowego antybiotyku w skutecznej terapii zakażeń dróg oddechowych. Warto więc znać zasady i wskazania do ich wykonania. Skupmy się na dwóch przykładach — wymazie z gardła i migdałków oraz z nosa i zatok pacjenta.

 

Wymaz z gardła i migdałków

Pobiera się go w przypadku podejrzenia zapalenia gardła i migdałków o etiologii bakteryjnej. Do czynników pomocnych w ocenie wystąpienia tej choroby należy:

  1. Wiek chorego
  2. Pora roku
  3. Niedawny bliski kontakt pacjenta z chorym na anginę paciorkowcową
  4. Dane o częstości zachorowań wywołanych przez S. pyogenes w danym regionie
  5. Występowanie większości objawów wskazujących na anginę paciorkowcową

 

Wskazaniem do wykonania wymazu jest także podejrzenie: błonicy, płonicy, kiły, ostrego zapalenia nagłośni, nosicielstwo N. meningitidis, C diphteriae i S. pyogenes.

 

Najczęstszymi czynnikami zakaźnymi są paciorkowce β-hemolizujące z grupy A (mniej więcej do 30%). Mimo braku objawów badanie może wykazać patogeny takie jak: S. aureus, H. influenzae, S. pneumoniae, P. aeruginosa, Enterobacteriaceae i drożdże [3].  Warto jednak pamiętać, że większość stanów zapalnych gardła jest wywołana przez wirusy.

 

Wymaz z nosa oraz wydzielina z zatok przynosowych i ucha środkowego

Wskazaniem do pobrania materiału jest zapalenie zatok, ucha zewnętrznego i środkowego oraz trąbki Eustachiusza. Wydzielinę z zatok przynosowych pobiera się poprzez punkcję, z przewodu słuchowego i błony bębenkowej — za pomocą wymazu lub badania śródoperacyjnego.

Do najczęściej wykrywanych czynników zakaźnych należy: S. pneumoniae, H. influenzae, S. pyogenes, M. catarrhalis.

Przed wykonaniem wymazu osoba powinna upewnić się, czy przed pobraniem materiału pacjent nie wydmuchiwał nosa. Materiał jest zbierany z obu nozdrzy — lekarz, pobierając próbkę, odchyla głowę pacjenta do tyłu i podtrzymuje za podbródek [3].

Problem narastającej oporności bakterii

(fot. shutterstock)

W ostatnich latach wciąż powszechne jest zjawisko nadużywania antybiotyków. Grupa tych leków urosła do rangi „panaceum”, czyli środka dobrego w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych. Pacjenci często niemalże błagają o uzyskanie recepty od lekarza, a medycy niestety często ulegają.

Światowe i europejskie instytucje zdrowotne walczą z tym zjawiskiem. Wdrażają programy o charakterze informacyjno-edukującym, do których zalicza się na przykład Narodowy Program Ochrony Antybiotyków. Jak niski jest poziom wiedzy społeczeństwa w tym obszarze wiedzy, świadczą kolejne publikacje naukowe. W jednej z nich na pytanie, jakimi lekami są antybiotyki, jedynie 15% udzieliło prawidłowej odpowiedzi, a 79% udzieliło błędnej [4].

Niepokojącym faktem jest to, że wśród Europejczyków poziom wiedzy na temat antybiotyków wciąż jest niezadowalający. Rolą farmaceuty jest edukacja i obalenie mitu, w którym ta grupa leków utożsamiana jest z „panaceum”. Warto zatroszczyć się o przyszłe pokolenia, aby nie musiały zmagać się z siejącymi śmierć epidemiami chorób, których dzięki antybiotykom nie doświadczamy w czasach teraźniejszych.

Piśmiennictwo:

 

  1. klastes.waw.pl/6rok/medycyna_rodzinna/antybiotykoterapia.ppt
  2. https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2018/05/Prezentacja-prof.-dr-hab.-Andrzej-Horban.pdf
  3. Neumeister, Birgid. Diagnostyka laboratoryjna. Elsevier Health Sciences, 2013.
  4. Senderowska J, and Agnieszka M. „Racjonalna antybiotykoterapia w podstawowej opiece zdrowotnej.” Family Medicine & Primary Care Review3 (2013): 389-390.

 

 

Artykuł Kilka słów o racjonalnej antybiotykoterapii pochodzi z serwisu aptekarz.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz