Konserwanty w żywności i lekach - część 2 | farmacja.pl

Konserwanty w żywności i lekach - część 2

Autor: Anna Makowska / Opublikowano: 2017-10-27 12:17:46 /

Stosowanie substancji konserwujących w żywności nie jest kaprysem producentów. To często jedyne wyjście zapewniające bezpieczeństwo spożycia produktów, pozwalające przedłużyć trwałość niektórych surowców. Ponieważ substancje konserwujące zapobiegają powstawaniu w produkcie zmian zachodzących na skutek wielu procesów.

O tym dlaczego w żywności i lekach stosuje się konserwanty pisałam już w pierwszej części artykułu . Tym razem skupię się na dwóch z nich. Benzoesan sodu i sorbinian potasu to jedne z popularniejszych konserwantów wykorzystywanych w produkcji żywności, suplementów diety i leków (np. syropów leczniczych). Oto ich krótkie charakterystyki, które rzucą nieco światła na ich zastosowanie i możliwe skutku uboczne spożywania…

Benzoesan sodu E 211 (sól sodowa kwasu benzoesowego, Natrium Benzoicum, Natrii Benzoas) to rozpuszczalny w wodzie biały lub prawie biały proszek, kryształki, ziarenka lub płatki; bezwonne, o lekko słodkim smaku. Otrzymywany jest w wyniku działania ługu sodowego na kwas benzoesowy. Jest szczególnie efektywny w środowisku silnie kwasowym (pH

Benzoesan sodu jest związkiem dobrze wchłanianym z przewodu pokarmowego, nie kumuluje się w organizmie, jest łatwo wydalany z moczem, w połączeniu z glicyną tworzy w wątrobie kwas hipurowy.

W obecności kwasu L-askorbinowego (witaminy C) może powstawać rakotwórczy benzen, co jest istotne w przypadku np. syropów zawierających dodatek witamin oraz napojów gazowanych.

Jeśli chodzi o działania uboczne, istnieją doniesienia na temat: podrażnienia śluzówki żołądka (zwłaszcza u osób z chorobą wrzodową), objawów alergicznych (ze wstrząsem anafilaktycznym włącznie), działania teratogennego i kancerogennego w połączeniu z innymi związkami (np. witaminą C) oraz toksyczności dla układu nerwowego.

ADI (Acceptable Daily Intake) dla benzoesanu wynosi 0-5 mg/kg m.c. To maksymalne dopuszczalne dzienne spożycie przez dorosłego człowieka, czyli ilość substancji, która spożyta dziennie przez zdrową osobę dorosłą nie powoduje ujemnych skutków dla zdrowia.



Benzoesan jest popularnym dodatkiem do żywności, ale stosowany jest również jako składnik leków i suplementów diety (np. w połączeniu z kofeiną oraz jako konserwant w syropach), dodatek do past do zębów, preparatów antykorozyjnych oraz jako składnik odkażający. Wchodzi w skład pomocniczych środków diagnostycznych przy badaniach wątroby, stosowany jest też w pirotechnice.

Kwas sorbowy E 200 (kwas sorbinowy, Acidum sorbicum) i sorbinian potasu E 202 (sól potasowa kwasu sorbowego) to środki stosowane w postaci białych krystalicznych proszków lub granulek. Kwas sorbowy ma lekko kwaśny posmak, natomiast jego sól nie pozostawia posmaku i jest praktycznie bezzapachowa. Producenci chętniej sięgają po sorbinian potasu, który wykazuje dobrą rozpuszczalność w wodzie i rozpuszczalnikach organicznych, ponieważ jego prekursor oprócz lekko cierpkiego smaku, wyczuwalnego zapachu ma słabszą rozpuszczalność.

Sorbinian można otrzymać w reakcji kwasu sorbowego z wodorotlenkiem potasu, krystalizując z wodnego roztworu etanolu, natomiast kwas sorbowy może pochodzić z naturalnego źródła (owoce jarzębiny, Sorbus aucuparia, od której wywodzi się nazwa związku), gdzie występuje jako kwas parasorbowy, ale jest to nieopłacalne.

Konserwujące działanie kwasu i jego soli uzależnione jest od pH produktu - wzrasta ze spadkiem pH, oraz w obecności soli kuchennej, cukru, kwasu propionowego i fosforanów.

Przy pH 3 - 6 E 200 i E 202 hamują rozwój drożdży i pleśni, a także (nieco słabiej) bakterii z rodzaju Acetobacter, Bacillus, Clostridium, Escherichia, Proteus, Pseudomonas, Salmonella, Staphylococcus i Vibro, blokując aktywność enzymów, zwłaszcza dehydrogenaz. Ze względu na słabszą aktywność działania przeciwbakteryjnego, sorbinian często stosuje się w połączeniu z innymi konserwantami, np. benzoesanem sodu.

Wśród doniesień na temat działań niepożądanych znajdziemy jedynie informacje o reakcjach alergicznych, astmie itp.

Z uwagi na reakcje utleniania (sorbinian jest pochodną nienasyconego kwasu tłuszczowego) - łączony jest w produktach z przeciwutleniaczami, chroniącymi przed zmianą jego właściwości.

E 200 i E 202 uważane są za związki nietoksyczne, w organizmie ulegają beta-oksydacji typowej dla kwasów tłuszczowych, dzięki czemu łatwo rozkładają się w przewodzie pokarmowym i są uznawane za jedne z najbezpieczniejszych konserwantów. W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania rakotwórczego. ADI E 200 wynosi 0 - 25 mg/kg m.c. Kwas sorbowy, oprócz konserwowania żywności, suplementów diety i leków, stosowany jest jako substancja utrzymująca wilgoć. Jest też składnikiem kosmetyków, płynów do płukania ust, past do zębów oraz maści.

Udostępnij
PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj