REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 8 stycznia 2020

Leki wrażliwe na zimno – na które powinniśmy uważać w czasie zimy?

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Deszcz, plucha, brak słońca to ostatnio dość powszechne elementy codzienności. W publikowanych artykułach niejednokrotnie podkreślaliśmy jak ważne dla zachowania trwałości i działania farmakologicznego leków jest dbanie o odpowiednie warunki przechowywania. W związku z tym, że w ostatnich dniach temperatury regularnie spadają, postanowiliśmy przypomnieć Państwu o obecności leków wrażliwych na zimno.

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Niska temperatura – czynnik ograniczający

Większość z nas zdaje sobie sprawę, z tego, że niskie temperatury charakterystyczne dla sezonu jesienno-zimowego negatywnie wpłynąć na zdrowie. W związku z tym sporo słyszy się o konieczności dopasowania ubrania do warunków pogodowych, przyjmowaniu preparatów mających pomóc zachować zdrowie. Niewiele jednak mówi się o wpływie niskiej temperatury na trwałość i właściwości farmakologiczne leków.

REKLAMA

Wśród preparatów dostępnych na rynku, znajdziemy wiele substancji, dla których optymalne warunki przechowywania obejmują temperaturę 2-8 stopni Celsjusza – co oznacza, że zaleca się składowanie ich w lodówce[1]. Do takich preparatów zaliczamy m.in. insuliny, witaminę A, probiotyki szczepionki czy preparaty na bazie nystatyny. Wbrew powszechnie panującej opinii przechowywanie medykamentów z tych grup w zbyt niskich temperaturach może być tak samo niebezpieczne, jak ich przegrzanie. Niedostosowanie warunków przechowywania może doprowadzić do rozpadu substancji aktywnej, w efekcie do obniżenia bądź zniesienia działania terapeutycznego leku. W ekstremalnych przypadkach może doprowadzić do powstania toksycznych metabolitów, które stwarzają realne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta [2], [3].

Jakie leki są wrażliwe na zbyt niskie temperatury?

W przypadku wielu grup leków, konieczne jest przechowywanie ich w odpowiednio niskiej temperaturze. Do takiej grupy możemy zaliczyć wszystkie środki biologiczne, wielkocząsteczkowe preparaty takie jak m.in.

  • insuliny,
  • szczepionki,
  • leki zawierające nystatynę,
  • probiotyki,
  • antybiotyki w zawiesinie [4].

W związku z tym, należy zwrócić szczególną uwagę na omawiany aspekt, pacjentom przyjmującym insulinę. Ze względu na to, że jest ona białkiem, wystawienie na działanie zbyt niskiej temperatury może doprowadzić do jej zamarznięcia, czego następstwem jest utrata właściwości farmakologicznych. Chory, który przyjmie taki preparat, może doświadczać trudności z utrzymaniem odpowiedniego poziomu glukozy we krwi [5].  Niska temperatura może wywierać niekorzystny wpływ również na działanie szczepionek. Po podaniu takiego preparatu może nie dojść do wytworzenia odporności na dany patogen u pacjenta [4]. Podobną wrażliwością na zbyt niskie temperatury charakteryzują się preparaty probiotyczne. Szacuje się, że środki zawierające szczepy bakteryjne są bardzo wrażliwe na zmiany środowiska. Zarówno zbyt niska, jak i zbyt wysoka temperatura składowania może doprowadzić do zubożenia populacji bakteryjnej w probiotyku, co znacznie obniży skuteczność probiotykoterapii.

Ponadto, do preparatów które są wrażliwe na zbyt niskie temperatury zaliczamy również antybiotyki w zawiesinie. Najczęściej są one wydawane w postaci granulatu, który wykorzystuje się do przygotowania zawiesiny. Należy pamiętać, że o ile sam proszek do sporządzenia zawiesiny często może być przechowywany w temperaturze pokojowej, to finalna forma leku jest bardzo wrażliwa, nietrwała i musi koniecznie być składowana w lodówce, w temperaturze 2-8 stopni Celsjusza, przez czas trwania kuracji.

Zmiany właściwości leków związane z wpływem niekorzystnych czynników

Warto również uczulić pacjenta na to, że żadna pora roku nie jest odpowiednia, jeśli chodzi o zamawianie leków czy suplementów diety przez Internet. Zwykłe firmy kurierskie nie dysponują utensyliami gwarantującymi zachowanie bezpiecznych warunków przechowywania i transportu, dlatego też preparaty które otrzyma pacjent mogą nie gwarantować skuteczności terapii.

Każdorazowo, podczas przyjmowania jakiegokolwiek środka leczniczego należy bacznie obserwować samą postać leku, bowiem zmiana koloru preparatu, pojawienie się zmętnienia czy osadu, zmiana smaku, zapachu powinny wzbudzić podejrzenia. Lek w którym zauważone zostaną takie nieprawidłowości nie może już być przyjmowany [6], [7].

Podsumowując, dbanie o odpowiednią temperaturę przechowywania stanowi bardzo ważny aspekt, bez którego niemożliwe jest zapewnienie bezpiecznej i skutecznej farmakoterapii. Leków, które z jakiś przyczyn uległy uszkodzeniu nie należy przyjmować. Należy również pamiętać, że w celu zutylizowania takich preparatów najbezpieczniej będzie umieścić je w odpowiednich pojemnikach – specjalnie do tego przeznaczonych. Takie pojemniki można znaleźć np. w aptekach czy szpitalach.

Źródła:

  1. ‘Wrzuć te leki do lodówki! Które preparaty wymagają przechowywania w niskiej temperaturze? | Leki na co dzień’.
  2. ‘TIPS FOR PROPER STORAGE OF MEDICATIONS – Ontario Pharmacists Association’. [Online]. Available: https://www.opatoday.com/medication-storage-tips. [Accessed: 24-Nov-2019].
  3. ‘Variations in Temperature May Be Hazardous to Your Drugs’, Verywell Health. [Online]. Available: https://www.verywellhealth.com/how-temperature-can-affect-medication-stability-3233264. [Accessed: 24-Nov-2019].
  4.  A. Williams and A. staff writer, ‘Can extremely cold conditions make your medication less effective?’ [Online]. Available: https://www.accuweather.com/en/weather-news/can-extreme-cold-conditions-make-your-medication-less-effective/70007402. [Accessed: 24-Nov-2019].
  5. ‘Insulin Storage and Syringe Safety | ADA’. [Online]. Available: https://www.diabetes.org/diabetes/medication-management/insulin-other-injectables/insulin-storage-and-syringe-safety. [Accessed: 24-Nov-2019].
  6. ‘Leki lodówkowe – jak je przechowywać i transportować?’, Poradnik Apteki Gemini, 22-Jul-2019. [Online]. Available: https://www.aptekagemini.pl/poradnik/zdrowie/leki-lodowkowe-jak-je-przechowywac-i-transportowac. [Accessed: 24-Nov-2019].
  7. ‘Farmacja praktyczna – Renata Jachowicz, PZWL’. [Online]. Available: https://medbook.com.pl/ksiazka/pokaz/id/13912/tytul/farmacja-praktyczna-jachowicz-pzwl. [Accessed: 20-Oct-2019].
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych