Autor: sbort Opublikowano: 18 sierpnia 2017

Motyw apteki w malarstwie

W zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie znajduje się przejmujący obraz, znany jako „Vanitas. Nagi chłopiec z bańką mydlaną, otoczony wieńcem z naczyń i przyborów aptekarskich”, datowany na 1660 rok, autorstwa nieznanego malarza holenderskiego. Vanitas (łac. marność) to motyw religijno-artystyczny związany ze sztuką, poznaniem i czasem. Pojawiająca się w malarstwie od XVI wieku bańka mydlana była symbolem kruchości, przemijalności, piękna. Motyw bańki mydlanej nawiązuje do rzymskiego przysłowia: [i]Si est homo bulla, eo magis senex[i] – Jeśli człowiek jest bańką mydlaną, tym bardziej jest nią starzec (homo bulla, człowiek – bańka mydlana). Prawdopodobnie obraz jest oryginalnym epitafium dziecka, którego od śmierci nie zdołała uratować wiedza i praktyka medyczna.

Drugie ważne przedstawienie ze zbiorów MNW to elegancki „Portret grupowy w delfckiej aptece. W lustrze” (inny tytuł „Portret zbiorowy w domu chemika”), datowany na ok. 1670 rok, autorstwa Cornelisa de Mana (1621-1706). Obraz przedstawia dyskusję na temat przeprowadzonego w laboratorium doświadczenia. Rozmowa toczy się przy stole, nad rozłożoną księgą. Jeden z mężczyzn wskazuje na kolbę z płynem, trzymaną przez stojącego obok pomocnika. Najprawdopodobniej ciecz została uzyskana w przeprowadzonym właśnie doświadczeniu i rozmowa dotyczy wyniku eksperymentu. Zamyślony mężczyzna stojący pośrodku trzyma kolbę zawierającą czerwony płyn. Na drugim planie widać laboratorium, nawiązujące do pracowni Johannesa C. Barchusena na uniwersytecie utrechckim. Szczegóły wyposażenia pracowni zostały przedstawione bardzo dokładnie, możemy dostrzec piec, aparaturę do destylacji, słoje oraz butelki.

Zbiory MNW obejmują także obraz „W pracowni alchemika”, z przełomu XVII/XVIII w., przypisywany Gerardowi Thomasowi (1663-1720). Gerard Thomas był malarzem flamandzkim, mistrzem w cechu malarskim w Antwerpii. Obraz przedstawia pracownię alchemika. Wzrok widza koncentruje się wokół starszego mężczyzny, siedzącego przy stole. Alchemik ogląda zawartość kolby z płynem. Kobieta z dzieckiem w napięciu oczekują na wynik oględzin. Wprawne oko widza dostrzeże we wnętrzu naczynia i przyrządy do wykonywania doświadczeń i analiz.

Motyw alchemika był popularny w malarstwie, inne tego typu przedstawienia to m.in.: „W pracowni alchemika” przypisywane Mattheusowi van Hellemont; „W izbie alchemika” z XVII w. przypisywane Pieterowi Symonszowi Potterowi i znajdujące się na Wawelu; „Alchemik Sędziwój i król Zygmunt III”, obraz Jana Matejki w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi; „Alchemik w białej kryzie” dziewiętnastowieczny obraz nieznanego malarza polskiego w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

Jeśli chodzi o wizerunek apteki jako miejsca, moim zdaniem zwłaszcza dwa przedstawienia są godne uwagi. Pierwsze z nich to rokokowy obraz z lat 1751-1752 „Il farmacista” („Farmaceuta”), inny tytuł „Lo speziale” („Aptekarz”), autorstwa malarza o nazwisku Pietro Longhi, znajdujący się w Gallerie dell’Accademia w Wenecji (obraz można obejrzeć tutaj). Wnętrze apteki zostało oddane z dbałością, jeśli chodzi o detale, ale malarz uchwycił także nastrój i atmosferę miejsca. Na pierwszym planie aptekarz podaje pacjentce lek łyżeczką. W tle, za ich plecami, kleryk i prawnik czytają, plotkują, najwyraźniej nieskupieni na pracy aptekarza. Obraz weneckiego malarza przedstawia aptekę jako miejsce spotkań i punkt wymiany informacji. Według historyków w XVIII wieku w Wenecji apteka była miejscem, gdzie, poza świadczeniem usług medycznych, na potęgę plotkowano, politykowano, spiskowano i przekazywano poufne informacje. Była ulubionym miejscem szpiegów, agentów, dyplomatów i dziennikarzy. Człowiek dobrze poinformowany, wpływowy, zajmujący wysoką pozycję społeczną, musiał bywać w aptece i przyjaźnić się z aptekarzem. Ówcześni śmiali się, że aptekarze bardziej zajmują się plotkami niż lekami, że jedynym przedmiotem ich studiów jest gazeta. Z ciekawostek trzeba jeszcze dodać, że weneccy mistrzowie malarstwa okresu renesansu i baroku zaopatrywali się w aptece w barwniki, jak podaje biografia malarza Pietro Malombra.

Drugim istotnym dziełem z motywem apteki jest obraz Amerykanina Edwarda Hoppera „Corner drug store” („Apteka na rogu”). Przedstawia aptekę na rogu opustoszałej ulicy, nocą. Ciekawe jest oświetlenie – jasne światło z wnętrza apteki pada na ciemną ulicę, częściowo tylko oświetloną lampą. Dobrze widoczna jest wystawa w oknie apteki (obejmująca draperie, fikuśne naczynia, eleganckie zestawy prezentowe) oraz szyld z napisem „Prescriptions Drugs Ex-Lax”. Takie oświetlenie buduje nastrój tajemnicy. Oświetlona, kolorowa apteka pośród mroku budzi pozytywne odczucia, zdaje się zapraszać do środka, jest jasna i bezpieczna. Kiedy malarz skończył malować obraz w 1927 roku, zatytułował go „Ex Lax – Drug Store”. Ale sugerowano mu, że odwołanie do środków na przeczyszczenie o nazwie Ex-Lax było niezręczne (może nazbyt ironiczne i trywialne?) więc akwarelą zmienił napis w witrynie na Ex-Lac (nawiązanie do ang. luck, szczęście, czyli środki na szczęście). Potem, zachęcony przez kolekcjonera, przywrócił pierwotną wersję napisu na szyldzie. Obraz znajduje się w Museum of Fine Arts w Bostonie i jest znany pod tytułem „Drug store” lub „Corner drug store” (link do strony http://www.mfa.org/collections/object/drug-store-33293) .

Okazuje się, że grafika na stronie mgr.farm przedstawiająca Jamesa Bonda w aptece była bardzo trafiona – historia malarstwa potwierdza, że szpiedzy szukali w aptekach źródeł informacji, a może i trucizn? Ostatnio gazety, które, jak każdy szanujący się farmaceuta, studiuję namiętnie, podały do wiadomości, że Daniel Craig wystąpi w kolejnym filmie o agencie 007. Może twórcy serii powinni zainspirować się naszą grafiką?

Dziękuję archiwum cyfrowemu Muzeum Narodowego w Warszawie za udostępnienie zdjęć.

Bibliografia:

3. “Spaces, Objects and Identities in Early Modern Italian Medicine” edited by Sandra Cavallo and David Gentilcore, Blackwell Publishing, 2008

5. “Edward Hopper. 1882-1967. Przetwarzanie rzeczywistości”, Rolf Günter Renner, Taschen, 2002

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie wchodzą przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie ulegają przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz