REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 3 lutego 2020

Nadciśnienie w 2019 r. – czy jesteś up-to-date? cz. 3

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Mgr. farm. Zuzanna Miś, specjalista farmacji klinicznej

W poprzednich artykułach z cyklu Nadciśnienie w 2019 r. – czy jesteś up-to-date, zostały przedstawione najnowsze wytyczne dotyczące rozpoznawania i leczenia nadciśnienia tętniczego. Kto nie czytał – polecam, bo w tym zakresie pojawiło się całkiem sporo nowości. Warto podkreślić, że rekomendacje towarzystw naukowych w sposób szczególny potraktowały grupę osób starszych – naszych najczęstszych pacjentów. W czym tkwi różnica?

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Powiedzmy sobie szczerze, nie sam PESEL determinuje zdrowie, ale też to, jak się czujemy, odżywiamy, na jakie choroby cierpimy. Prowadzenie leczenia u osób starszych powinno zawsze opierać się na wieku biologicznym, a nie tylko kalendarzowym. Jednak dla uproszczenia, wytyczne kardiologiczne wyróżniają następujące dwie grupy wiekowe:

REKLAMA
  • pacjentów wieku podeszłym 65-80 lat
  • pacjentów w wieku bardzo podeszłym >80 lat

Nadciśnienie – leczyć, czy nie leczyć, to już nie pytanie

Nowe wytyczne leczenia nadciśnienia odchodzą od bardzo ostrożnego podejścia, jakie miało miejsce w poprzednich latach. Pacjentów w wieku podeszłym nie leczono skutecznie, gdyż brały górę wątpliwości dotyczące nadmiernej hipotonii i złej tolerancji. Tym samym pozbawiano chorych szansy na zmniejszenie ryzyka udarów mózgu, rozwoju niewydolności serca, śmiertelności z powodu chorób sercowo-naczyniowych oraz ogólnej śmiertelności.

Z tego powodu najnowsze wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego podkreślają, że redukcja ciśnienia poniżej 140/80 mm Hg daje pacjentom w wieku podeszłym dodatkowe korzyści. Takie wartości powinny być docelowe, jeśli pacjent dobrze toleruje leczenie. W porównaniu z młodszymi pacjentami różnice są takie, że do docelowego ciśnienia należy dochodzić wolniej, a lekarz powinien kontrolować ryzyko hipotonii ortostatycznej (przeprowadzając w gabinecie próbę ortostatyczną, czyli pomiar ciśnienia po 1 i 3 minutach pionizacji). Jednocześnie nie zaleca się niższych poziomów ciśnienia skurczowego niż 130 mm Hg.

Specyficzną grupą w polskich rekomendacjach (co ciekawe, nieujętą w wytycznych europejskich) są chorzy po 80-dziesiątce. W ich przypadku celem terapeutycznym jest ciśnienie skurczowe poniżej 150 mm Hg. Jednak leczenie powinno być dobrane indywidualnie do stanu zdrowia danego pacjenta.

W poniższej tabeli możemy porównać sobie wartości w różnych grupach wiekowych: 

Pacjenci < 65 rż. Pacjenci 65-80 rż Pacjenci > 80 rż
Rozpoczęcie leczenia nadciśnienia (mm Hg) ≥140/90*

 

≥140/90* ≥160/90
Cel terapii (ciśnienie skurczowe, mm Hg) <140

jak najszybciej, w ciągu 3 miesięcy

<130

jak jest dobra tolerancja

<140

jak jest dobra tolerancja,

powoli, stopniowo

<150

ostrożne, powoli, stopniowo

Ciśnienie niezalecane (ciśnienie skurczowe, mmHg) <120 <130 <130
Leki pierwszego rzutu Terapia skojarzona 2 leków w dawkach podstawowych

ACE-I / sartan

+ AW/ DT

Terapia skojarzona 2 leków w najmniejszych dawkach

LUB

Monoterapia

AW +/- DT

Monoterapia

LUB

Terapia skojarzona 2 leków w najmniejszych dawkach

Indapamid +/- ACE-I

* Gdy modyfikacja stylu życia przez 3-6M nie przyniosła efektu lub współwystępuje cukrzyca, choroby nerek i serca

ACE-I – inhibitory konwertazy angiotensyny, AW – antagonista wapnia, DT – diuretyki tiazydowe/tiazydopodobne

Zobacz pozostałe części artykułu dotyczącego nadciśnienia:

Wybór leków

Jeśli leczenie hipotensyjne jest dopiero wdrażane u osoby starszej, należy to robić powoli i stopniowo. Zaczynać terapię od małych dawek leków.

Polskie wytyczne szczególnie zwracają uwagę na dwie grupy leków – diuretyki tiazydowe/tiazydopodobne (np. indapamid, hydrochlorotiazyd) i antagonistów wapnia (np. amlodypina, lerkanidipina, lacidipina). Można je stosować w niepowikłanym nadciśnieniu łącznie (najlepiej w produkcie złożonym), a w przypadku niezbyt wysokiego nadciśnienia tylko antagonistę wapnia w monoterapii.

U pacjentów po 80 rż. rekomenduje się rozpoczęcie terapii od samego indapamidu. W przypadku bardzo wysokiego ciśnienia można dołączyć do niego inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE-I).

Pomimo powyższych reguł, nie przerywamy terapii lub nie zmniejszamy dawek leków hipotensyjnych (jeśli są one dobrze tolerowane), tylko dlatego, że pacjent wszedł w dany przedział wiekowy. Jeśli chory jest dobrze ustawiony na danym leczeniu, nie ma powodu do obaw, żadna z 5 podstawowych grup hipotensyjnych nie jest w populacji starszej przeciwwskazana.

Opieka nad pacjentem w wieku podeszłym z nadciśnieniem

Bardzo trafnym wydaje się stwierdzenie, że leczenie populacji geriatrycznej jest bardziej sztuką niż nauką. Większość badań klinicznych, na których oparte są rejestracje leków czy zalecenia terapeutyczne, wykluczają osoby w wieku bardzo podeszłym lub z wielochorobowością, problemami psychicznymi i społecznymi. Opieka nad takimi chorymi wymaga bardzo szerokiego podejścia, doświadczenia klinicznego, a także współpracy na różnych specjalistów, w tym lekarzy i farmaceutów.

Wydając pacjentowi w wieku podeszłym leki na nadciśnienie warto podpytać o kilka aspektów:

  • kiedy ostatnio chory mierzył sobie ciśnienie i jakie to były wartości (porównaj z tabelą)? Czy monitoruje ciśnienie systematycznie?
  • kiedy chory był ostatnio u lekarza i czy lekarz modyfikował coś w leczeniu i dlaczego?
  • ile płynów przyjmuje w ciągu doby? Czy nie ma problemów z niedożywieniem?
  • czy pacjent może się poruszać o własnych siłach, czy ma wsparcie osób bliskich?
  • jak wygląda schemat przyjmowania leków? Czy nie jest on zbyt trudny dla pacjenta? Czy można byłoby zastąpić jakieś pojedyncze substancje produktami złożonymi? Czy kasetki na leki lub aplikacje na telefon przypominające o przyjmowaniu leków nie okażą się przydatne?
  • zapytać o następujące działania niepożądane – zawroty głowy, zaburzenia równowagi, odwodnienie, zaparcia lub biegunki, krwawienie z przewodu pokarmowego, obniżenie nastroju.

 

Bibliografia

  1. Zasady postępowanie w nadciśnieniu tętniczym – 2019. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego. Nadciśnienie tętnicze w praktyce. 2019.5(1).
  2. Wytyczne ESC/ESH dotyczące postępowania w nadciśnieniu tętniczym (2018). Grupa Robocza Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (ESH) do spraw postępowania w nadciśnieniu tętniczym. Nadciśnienie tętnicze w praktyce 2018.4(2).
  3. Tykarski A, Widecka K, Narkiewicz K. Zasady postępowanie w nadciśnieniu tętniczym – 2019 rok + Próba komentarza na temat zmian i ich zasadności. Nadciśnienie tętnicze w praktyce. 2019.5(2).
  4. Warchoł-Celińska E. i in. Nadciśnienie tętnicze w wieku podeszłym – profilaktyka pierwotna i wtórna udar mózgu. Terapia. 2019.10(381): 46-56.
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych