REKLAMA
Autor: Redakcja mgr farm Opublikowano: 27 listopada 2019

Nebulizacja: fakty i mity

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Aerozoloterapia stanowi podstawę leczenia schorzeń układu oddechowego. Nie jest możliwe skuteczne leczenie astmy, zapaleń górnych oraz dolnych dróg oddechowych, infekcji bez właściwej terapii inhalacyjnej [1]. Nebulizacja jest najstarszą metodą podawania leków drogą wziewną. Nebulizacja jest podawaniem leku bezpośrednio do miejsca toczącej się infekcji czyli górnych dróg oddechowych i płuc. Jej efekt kliniczny jest zależny od kilku elementów: właściwa technika wykonania zabiegu, odpowiedni wybór inhalatora, właściwa dawka leku [1, 2].

Cykl oddechowy to ważny element skutecznej nebulizacji
FAKT

Cykl oddechowy to główny element, który wpływa na depozycję leku w dolnych drogach oddechowych. W trakcie inhalacji depozycja leku następuje jedynie podczas wdechu. Cykl oddechowy u dziecka różni się w zależności od jego wieku, przy czym im starsze dziecko, tym bardziej cykl ten jest korzystny, jeśli chodzi o dotarcie leku do dolnych dróg oddechowych [2].

Taki sam typ nebulizatora jest odpowiedni dla dorosłych i dzieci
MIT

Wybierając inhalator należy zwrócić uwagę na objętość aerozolu czyli przepływ powietrza przez nebulizator w litrach na minutę. Ilość generowanego aerozolu powinna być dostosowana do objętości oddechowej pacjenta. Kompresor o przepływie powietrza (AO) 4l/min powinien być używany przez dzieci do 5 roku życia,  zaś w przypadku starszych dzieci o przepływie powietrza–  8l/min, a u dorosłych 10-12l/min [2].

REKLAMA

Dawka leków podawanych w nebulizacji u dzieci powinna być niższa niż w przypadku osób dorosłych
MIT

Efektem odmiennego cyklu oddechowego u dzieci jest konieczność zastosowania u nich relatywnie wyższych dawek w stosunku do dorosłych. U pacjentów pediatrycznych droga leku do miejsca depozycji jest bardziej trudna. W badaniach dowiedziono, iż u nich dawka „zatrzymana” w drogach oddechowych wynosi zaledwie 18-20% dawki wlewanej do nebulizatora [1].

REKLAMA

Nebulizacja podczas płaczu dziecka może być nieskuteczna
FAKT

Reakcje takie jak krzyk, płacz czy niepokój ruchowy powodują wydłużenie procesu akceptacji zabiegu przez pacjenta pediatrycznego. Jednocześnie ograniczają jego skuteczność. Płacz dziecka powoduje zaburzenie techniki oddychania oraz utrudnia określenie przyjętej dawki, gdyż największa dawka aerozolu jest podawana w pierwszych 30 sekundach oddychania [3]. Gdy dziecko płacze, to lek deponuje się głównie w górnych drogach oddechowych oraz żołądku, zaś depozycja płucna oscyluje wokół 1% [2]. Podczas nebulizacji należy oddychać powoli. Wolny oraz spokojny wdech prowadzi do zwiększonej penetracji aerozolu, dłuższej retencji, a co za tym idzie do większej depozycji. Dodatkowo korzystne może być zatrzymanie oddechu na wdechu, co znacznie poprawia depozycję [1].

Dzieci niezależnie od wielu powinny podczas nebulizacji używać maseczki
MIT

Maseczka albo ustnik to łącznik pomiędzy inhalatorem, a chorym. W przypadku stosowania maseczki niestety narażamy się na ogromne straty leku, mogące w ekstremalnych sytuacjach nawet pochłaniać 70% preparatu. Przy zabiegu maseczka generuje dużą liczbę błędów. Powinna ona ścisłe przylegać do twarzy (zwłaszcza w okolicy nosa) i nie posiadać bocznych otworów. Stosunkowo duża powierzchnia maseczki w stosunku do twarzy dziecka (szczególnie u niemowląt), powoduje duży kontakt leku z twarzą. Dlatego istotne jest jej przemycie po zabiegu oraz wypłukanie jamy ustnej. Dodatkowo maseczka stanowi dużą powierzchnię martwą, tj. nie biorącą udziału w nebulizacji. Maseczka stanowi zło konieczne, wiec gdy mały pacjent jest w stanie wykonać nebulizację przez ustnik to powinno się wybrać ten sposób [1].

Przed nebulizacją wykonywaną przez maseczkę należy udrożnić nos pacjenta
MIT

Nos stanowi doskonały filtr powietrza, co powoduje w znacznym stopniu zmniejszenie depozycji płucnej, a zwiększenie nawet do 70% depozycji w nosie. Z tego względu przed nebulizacją wykonywaną przez maseczkę nie należy udrażniać nosa, gdyż poprawia to przepływ leku przez usta oraz depozycję w płucach [1].

Im dłuższa nebulizacja tym lepiej
MIT

Na efektywność kliniczną nebulizacji wpływa czas jej trwania. Im trwa ona dłużej, tym gorsza jest współpraca pacjenta, a szczególnie dziecka. Przyjmuje się, iż nebulizacja nie powinna być dłuższa niż 10 minut, a w przypadku dzieci czas optymalny to 3-5 min. Między innymi z tego względu powinno się u nich stosować większe stężenia leku [2]. Na czas trwania nebulizacji wpływają cztery parametry: stężenie leku – obniżone o 50% wydłuża czas dwukrotnie, objętość roztworu – im większa, tym dłuższy czas zabiegu, rozcieńczanie roztworu – wydłuża czas zabiegu, wydatek (wydajność ml/min) nebulizatora – im mniejszy, tym dłuższy czas trwania zabiegu [2].

Dawka zdeponowana jest dużo mniejsza od dawki zadeklarowanej przez producenta
FAKT

Masa leku zadeklarowana przez producenta w ampułce i wlewana do nebulizatora to dawka nominalna. Może to być także masa substancji zaplanowana w czasie inhalacji. Zaś dawka zdeponowana czyli masa leku, która została zatrzymana w drogach oddechowych, stanowi  faktyczną dawkę leczniczą. Na jej objętość wpływają: dawka nominalna, technika inhalacji, wiek pacjenta (im młodszy, tym mniejsza depozycja), wielkość i masa cząsteczek leku, tor oddychania, cechy inhalatora [2]

Roztwór do nebulizacji zawsze należy przed zabiegiem rozcieńczyć
MIT

W każdym nebulizatorze jest tzw. powierzchnia martwa (rezydualna). To objętość roztworu, która nie jest wykorzystywana do produkcji chmury aerozolu (0,5 do 2ml). Najprostszym pomysłem na wypełnienie tej przestrzeni jest wykorzystanie rozpuszczalnika, czyli np. soli fizjologicznej. Jednak spowoduje to automatyczne rozcieńczenie roztworu leku, czego skutkiem będzie znaczny spadek emitowania leku przez urządzenie, zmniejszone docieranie leku do pacjenta, czyli w efekcie niską depozycję i nieskuteczne leczenie. Ilość leku w przestrzeni rezydualnej jest stracona dla procesu leczniczego i dlatego każdorazowo powinna być dopełniona lekiem [1].

Literatura:

  1. Sybilski A.J. Nebulizacja praktyczna w pytaniach i odpowiedziach, Terapia Reprint z nr 6; 2/2015:3-8
  2. Sybilski A.J. Dekalog w nebulizacji, Pediatria i Medycyna Rodzinna 2019, 15(2):116-119
  3. Gizińska M., Konarska A., Rąglewska P., Rutkowski R., Straburzyńska‑Lupa A. Czynniki wpływające na skuteczność aerozoloterapii u dzieci, Pediatria i Medycyna Rodzinna 2012, 8(2):101-106
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych