REKLAMA
Autor: Redakcja rx edu pl Opublikowano: 13 maja 2019

Odpis recepty

Artykuł pochodzi z serwisu

Odpis recepty

Odpisy są zagadnieniem sprawiającym najmniej problemów, niemniej jednak w obecnym artykule postanowiłem odświeżyć informacje na ten temat.

Możliwość wystawienia odpisu pojawiła się po raz pierwszy 1 lipca 2007 r. wraz z wejściem w życie rozporządzenia w sprawie recept lekarskich z dnia 17 maja 2007 r (Dz. U. Z 2007 nr 97 poz. 646; jednocześnie było to rozporządzeniem z niespotykanym dzisiaj vacatio legis wynoszącym 30 dni). Regulacja znalazła się w § 8 ust. 4 i 5 wspomnianego aktu i mówiła:

REKLAMA

„4. Jeżeli recepta została wystawiona na leki oznaczone symbolem „Rp.”, z wyłączeniem środków odurzających, substancji psychotropowych i prekursorów, a także leków, o których mowa w art. 36, 37 oraz 44-46 ustawy, osoba wydająca lek ma możliwość wystawienia odpisu, który może być zrealizowany za pełną odpłatnością wyłącznie w aptece, która odpis wystawiła. Odpis recepty powinien zawierać:
1) pełne dane apteki w formie nadruku lub pieczęci;
2) imię i nazwisko, adres osoby, dla której ma być wydany produkt leczniczy;
3) nazwę produktu leczniczego, który ma być wydany;
4) postać farmaceutyczną;
5) dawkę;
6) ilość produktu leczniczego, będącą różnicą między ilością przepisaną na recepcie i wydaną przez aptekę;
7) sposób użycia, o ile na oryginale recepty zawarta była taka informacja;
8) imię i nazwisko osoby wystawiającej receptę;
9) termin realizacji odpisu recepty;
10) datę wystawienia i numer ewidencyjny, nadany przez aptekę, recepty, której dotyczy odpis;
11) imię i nazwisko magistra farmacji sporządzającego odpis recepty, w formie pieczęci lub nadruku;
12) podpis magistra farmacji sporządzającego odpis recepty.

REKLAMA

5. Odpisy, o których mowa w ust. 4, wystawione do danej recepty muszą obejmować okresy ich realizacji wynikające z § 17.”

Na przestrzeni niespełna 11 lat powyższy przepis był zmieniany w sumie 3 razy (2 razy w rozporządzeniu w sprawie recept lekarskich i 1 raz w ustawie Prawo farmaceutyczne).

Jak widać, wykluczono dość szeroką gamę leków, w tym również leki refundowane. Nie wspomniano natomiast o wykazie A. Nieprecyzyjnie określono zaś, kto jest uprawniony do wystawienia odpisu. Raz jest mowa o osobie wydającej leki, później z kolei o danych i podpisie magistra farmacji. Patrząc szerzej, przez pryzmat uprawnień zawodowych (art. 91 ustawy Prawo farmaceutyczne) technik farmaceutyczny nigdy nie miał takich uprawnień. Wyraźnie widać to już w następnej odsłonie paragrafu, wprowadzonej razem z ustawą refundacyjną. Jednocześnie było to najkrócej obowiązujące, bo tylko 71 dni (1.01.2012 – 11.03.2012 r.) rozporządzenie w sprawie recept lekarskich. Brzmiał on:

4. Jeżeli recepta została wystawiona na leki posiadające kategorię dostępności „Rp”, z wyłączeniem substancji należących do wykazu A – substancje bardzo silnie działające, określonych w Farmakopei Polskiej, antybiotyków oraz środków odurzających, substancji psychotropowych i prekursorów, o których mowa w art. 4 pkt 16, 25 i 26 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485, z późn. zm.4)), zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii”, farmaceuta może wystawić odpis recepty, który jest realizowany za pełną odpłatnością wyłącznie w aptece, w której sporządzono odpis recepty. Odpis recepty zawiera:(…)”

Ministerstwo Zdrowia dokonało zmiany grupy leków, na które można było wystawić odpis. Dopuszczono leki refundowane (wydawane oczywiście pełnopłatnie), ale jednocześnie zakazano odpisów na leki z wykazu A oraz antybiotyki (pozostałe grupy bez zmian).

Wersja z 12 marca 2012 r. (obowiązująca do 17 kwietnia 2018 r.) to ta, którą najbardziej pamiętamy, gdyż obowiązywała najdłużej; Mówiła ona, że:

4. Jeżeli recepta została wystawiona na leki posiadające kategorię dostępności „Rp” i „Rpz”, z wyłączeniem substancji należących do wykazu A – substancje bardzo silnie działające, określonych w Farmakopei Polskiej, zawierających w swoim składzie substancje psychotropowe z grup III-P i IV-P oraz leki zawierające środki odurzające z grupy II-N określone w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii, farmaceuta może wystawić odpis recepty, który jest realizowany za pełną odpłatnością wyłącznie w aptece, w której został sporządzony.(…)„

Bardziej precyzyjnie zdefiniowano tu grupy leków wyłączonych oraz dopuszczalne stało się wystawienie odpisu na antybiotyk czy substancje z wykazu III-N (np. Efferalgan Codeine).

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że aktualnie (faktycznie od 12 grudnia 2015 r., a realnie od 18 kwietnia 2018 r – po uchyleniu rozporządzenia w sprawie recept lekarskich i pielęgniarskich.) obowiązuje najbardziej zliberalizowany przepis, jeżeli chodzi o zakres leków i równocześnie rozbudowany ze względu na pozostałe dane statystyczne (poza dotychczasowymi informacjami wymagana jest obecność PESELU pacjenta, REGONU świadczeniodawcy, numeru PWZ farmaceuty czy nawet telefon do bezpośredniego kontaktu). Chodzi o art. 96a ust. 6 ustawy Prawo farmaceutyczne brzmiący następująco:

„6. Farmaceuta może wystawić odpis recepty wystawionej w postaci papierowej, który jest realizowany za pełną odpłatnością, wyłącznie w aptece, w której został sporządzony w terminie odpowiadającym terminowi realizacji recepty. Odpis recepty zawiera:
1) numer odpisu;
2) dane, o których mowa w ust. 1;
3) ilość produktu leczniczego lub produktów leczniczych przepisanych na recepcie, będącą różnicą między ilością przepisaną przez osobę wystawiającą receptę i wydaną w aptece;
4) datę wystawienia odpisu i numer ewidencyjny recepty, której dotyczy odpis, nadany przez aptekę.”

Na pierwszy rzut oka widać, że ustawodawca odstąpił od zdefiniowania grup leków, jakie mogą i nie mogą znaleźć się na odpisie. Ponadto można wystawić odpis na więcej niż jeden lek z danej recepty. Czy oznacza to, że odpis można wystawić na wszystko? Bynajmniej. Jednakże wynika to tylko z dodatkowych wymagań, jakie muszą spełnić recepty na leki Rpw czy Rp dotyczące produktów leczniczych, o których jest mowa w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii (środki odurzające, substancje psychotropowe, prekursory czy substancje psychoaktywne). Co z wykazem A? Przy lekach gotowych nie ma problemu (historycznie jest to powtórka z 2007 r.). Inaczej sprawa wygląda w recepturze. Rozporządzenie w sprawie zapotrzebowań oraz wydawania z apteki produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych (Dz. U. 2018 poz. 2008) w § 5 ust. 11 i 12 określa, że lek recepturowy można wykonać na w tej samej aptece, na podstawie odpisu o ile nie zawiera w swoim składzie surowców silnie działających (zależnie od dawki), bardzo silnie działających, substancji psychotropowych, środków odurzających oraz prekursorów. Jednakże lekarz musiałby określić ilość powtórzeń danego składu, co raczej ma miejsce rzadko, także z uwagi na cenę pełnopłatnego leku recepturowego.

Ponadto rodzi się pytanie (w tym miejscu chciałbym przekazać ukłony w stronę Pani Marii Magdaleny Kowalczuk za zasianie ziarna wątpliwości), dlaczego nie można wystawić odpisu na prekursor (np. syrop Tussipect) itd. jeżeli oryginał recepty spełniałby wymaganie w zakresie obecności kodów kreskowych? Jest to także pytanie o status odpisu. Jak wiadomo, nie stanowi on niezależnego bytu, ale jest ściśle związany z receptą, której dotyczy. To pytanie pozostanie, póki co bez odpowiedzi. W odniesieniu do substancji psychoaktywnych zakaz wystawienia odpisu i wymóg obecność trzech kodów na recepcie wydają się absurdalne z uwagi na możliwość wydania tych leków bez recepty.

Jako ciekawostkę podam, że program apteczny Kamsoft nie blokuje wystawienia odpisu na narkotyk, ale ostrzega przy leku z wykazu A, II-N oraz III-P i IV-P, ale już nie przy III-N czy substancji psychoaktywnej. Czy słusznie? Raczej nie.

Jak wspomniałem na wstępie, odpisy recept nie budzą zbyt wielu wątpliwości, czy jednak apteki nie mają uchybień w tym zakresie? Niestety tak. Przyjęło się sądzić, że luźne podejście do odpisów trwa do czasu pierwszej kontroli inspekcji farmaceutycznej, która to sprawdzi i nakaże dostosowanie się do obowiązujących przepisów.

Do błędów aptek związanych z wystawieniem i realizacją odpisów można zaliczyć:

  • wystawienie więcej niż jednego odpisu na pojedyncze opakowanie danego leku (np. antykoncepcyjnego) – rozporządzenie (i obecnie PF) mówi o ilości, która wynika z różnicy pomiędzy ilością wydaną i pozostałą do wydania,
  • wystawienie odpisu od odpisu – teoretycznie nie jest to zakazane, przynajmniej póki oryginalna recepta zachowuje ważność,
  • realizacja odpisu po terminie ważności recepty – odpis nie przedłuża terminu realizacji recepty,
  • wystawianie odpisu przez technika farmaceutycznego,
  • wystawienie odpisu na lek spoza kategorii dopuszczonych (np. na psychotrop),
  • realizację odpisu pochodzącego z innej apteki – odpis jest ważny tylko w tej aptece, która posiada oryginał recepty, w innej aptece jest to traktowane na równi z wydaniem leku bez wymaganej recepty, (wyjątkiem może być sytuacja, kiedy lek jest trudno dostępny lub gdy apteka wystawiająca odpis jest zamknięta – tu właściwym postępowaniem będzie wystawienie recepty farmaceutycznej),
  • odpis do recepty weterynaryjnej – status takiego odpisu nie jest nigdzie uregulowany, więc można przyjąć, że nie powinien być wykonany.

[Opracował mgr farm. Konrad Okurowski; Artykuł ukazał się w numerze 21/2018 dwumiesięcznika mgr.farm]

Czytaj także:

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych