Autor: Sebastian Bort Opublikowano: 30 października 2017

Odpowiedzialność farmaceuty za lek racjonalnie niezbędny

Współczesną medycynę charakteryzuje konsumeryzm medyczny i przekształcenie pacjenta biernego w […]

Współczesną medycynę charakteryzuje konsumeryzm medyczny i przekształcenie pacjenta biernego w pacjenta kompetentnego i zaangażowanego w swoją terapię. Z drugiej strony, analizując publikacje naukowe i znając praktykę kliniczną wiemy, że poziom health literacy (alfabetyzmu zdrowotnego) Polaków jest niski. Świadczy to o niewystarczającym rozumieniu informacji dotyczących zdrowia i choroby pochodzących z różnych źródeł i braku umiejętności znalezienia, zrozumienia i wykorzystania wiadomości służących wspieraniu i utrzymaniu zdrowia w dobrym stanie.

Rozumiejąc powyższe uwarunkowania należy zastanowić się jaką rolę powinien odgrywać farmaceuta, którego głównym zadaniem jest dostarczenie pacjentowi leku. Określając sytuację zawodową farmaceuty należy podkreślić, że bezsprzecznie, zgodnie z zasadami etyki zawodowej, farmaceuta powinien kierować się w swej pracy dobrem pacjenta a mechanizmy wolnorynkowe nie mogą wpływać na jakość udzielanej przez niego usługi farmaceutycznej. Jednocześnie farmaceuta podczas wykonywania czynności zawodowych powinien podlegać jedynie przepisom prawa i zasadom etycznym, powinien zatem działać w granicach wyznaczonych przez posiadaną fachową wiedzę i powinien być wolny od perswazji polecania i wydawania określonych preparatów.

Zadaniem farmaceuty jest udzielanie informacji farmaceutycznej. Informacja ta stanowi część konsultacji farmaceutycznej, która pomaga podejmować pacjentowi właściwe decyzje terapeutyczne.

Powinność udzielenia informacji stanowi pochodną kompetencji i staranności. Pełna wiedza o leku służy pacjentowi. Natomiast informacja niepełna może prowadzić do negatywnych następstw, np. poszukiwania informacji u nieprofesjonalnych źródeł (np. u dr Googla). Chory ma prawo znać wszystkie potencjalne zagrożenia, jakie mogą towarzyszyć terapii, a gdy jakiekolwiek wystąpią, umieć powiązać je z lekiem. Udzielenie fachowej informacji o działaniu leku może przyczynić się do identyfikacji działań niepożądanych i właściwego postępowania przy ich zaobserwowaniu. Szeroki dostęp do informacji farmaceutycznej jest czynnikiem, który warunkuje również jakość procesu samoleczenia pacjenta. Działalność informacyjna prowadzona w aptece służy podnoszeniu poziomu health literacy. Personel aptek ogólnodostępnych w niektórych krajach jest specjalnie przygotowywany do identyfikacji pacjentów o niskim poziomie kompetencji zdrowotnych i w relacji z nim uruchamiane są odpowiednie narzędzia współpracy, dotyczące zwłaszcza zrozumienia zasad dawkowania i działania leku.

Normą etyczną, jest wynikający z art. 7 ust. 2 Kodeksu Etyki Aptekarza RP obowiązek przekazania pacjentowi rzetelnej, pełnej i zrozumiałej informacji o lekach i wyrobach medycznych. Informacja rzetelna przekazywana jest w sposób zobiektywizowany, bez użycia manipulacji i ukrywania wiadomości o ewentualnym ryzyku łączącym się ze stosowaniem leku. Taka manipulacja jest nie do przyjęcia tym bardziej, gdy wynika z przyczyn finansowych.

Prawo, poza sytuacją proponowania wymiany leku refundowanego na tańszy odpowiednik, nie rozstrzyga, czy pracownicy aptek są zobligowani do inicjowania działań związanych z przekazaniem informacji, czy powinni tylko reagować na zapytania pacjenta. Jednocześnie prawo farmaceutyczne nie nakłada bezwzględnego obowiązku zawodowego udzielania informacji, wskazując w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie wydawania z apteki produktów leczniczych i wyrobów medycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 493) na obowiązek jej udzielenia tylko „w razie potrzeby”, a nie zawsze. Natomiast cechą charakterystyczną w relacji aptekarz–pacjent jest nierównowaga pozycji obu stron. Profesjonalista ma z założenia pozycję dominującą. Wyraźny obowiązek udzielenia informacji wprowadza stan równowagi w relacji profesjonalista-profan. Regulacje prawne powinny zatem nałożyć na farmaceutów obowiązek udzielania informacji, traktowany jako komplementarny w stosunku do usługi wydania produktu leczniczego czy wyrobu medycznego. Spełnia on bowiem funkcje ochronne i gwarantuje bezpieczeństwo korzystania z usług farmaceutycznych świadczonych w aptece.

Udzielanie rzetelnej informacji o leku jest niezwykle istotne w obecnych czasach wszechobecnej reklamy leków i suplementów diety. Pacjenci, wykazując postawę „kompetentnego nabywcy” sami dokonują doboru leku OTC. Kompetentność osoby nie posiadającej wykształcenia medycznego może być jednak brana pod wątpliwość. Co ciekawe w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojawia się pojęcie „przeciętnego konsumenta”, czyli konsumenta świadomego, zorientowanego i spostrzegawczego, który jest w stanie samodzielnie dokonać poprawnej oceny komunikatów reklamowych. Tymczasem polskie orzecznictwo (wyrok Sądu Najwyższego sygn.. akt II CSK 289/07, Monitor Prawniczy 2007) wykazuje, że „konsumentami leków są osoby chore, często o zmniejszonej z tego powodu zdolności postrzegania oraz rozsądnej i krytycznej oceny, podobnie jak osoby starsze, stanowiące także znaczną grupę konsumentów leków. Są to z reguły osoby bardziej podatne na sugestię i mniej krytyczne.” Z uwagi na powyższe sposób i rodzaj informacji udzielanej w aptece zyskuje wymiar wręcz społeczny. Znając obraz „konsumenta leków” należy świadomie prowadzić komunikację z pacjentem już przekonanym dzięki reklamie leku o potrzebie zakupu konkretnego preparatu OTC, który może być z terapeutycznego punktu widzenia niewłaściwy czy nawet niepotrzebny.

Farmaceuta powinien gwarantować dostęp pacjentów do leków, ale powinien też stwarzać ograniczenia, gdy nakazują tego względy bezpieczeństwa zdrowia publicznego.

Ma to miejsce zwłaszcza w sytuacji uzasadnionego podejrzenia że wydanie leku może zagrażać życiu lub zdrowiu pacjenta. Zgodnie z art. 96 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne farmaceuta ma w takiej sytuacji prawo odmowy wydania leku (jest to tzw. klauzula zdrowia). Praktyce pozostawiono określenie podstaw, na jakich fachowy pracownik apteki ma przypuszczać o grożącym niebezpieczeństwie. Może okazać się to zadaniem trudnym do realizacji. Należy odpowiedzieć na pytanie, na jakich przesłankach osoba świadcząca usługi farmaceutyczne w czasie krótkiej wizyty pacjenta w aptece może zdiagnozować zagrożenie dla życia lub zdrowia. Zapewne ważne będzie doświadczenie zawodowe i życiowe oraz kierowanie się zasadą dobra pacjenta. Wydawanie leków w ilości, w której mogą stanowić potencjalne ryzyko, jest zapewne pozbawione racjonalnego wytłumaczenia i powinno stanowić podstawę powołania się na klauzulę. Farmaceuci, nie prowadząc baz danych pacjenta, nie znają jego historii, nie mają także wglądu do dokumentacji medycznej, zatem dysponują bardzo wąskim zakresem informacji. Pracownicy fachowi aptek mogą zatem działać w sposób subiektywny, a nie racjonalny.

Z ograniczaniem dostępu do leku związane jest występowanie zjawisk społecznie dolegliwych, takich jak narkomania czy toksykomania. Przeciwdziałanie im obejmuje m.in. ograniczanie legalnej podaży środków odurzających i substancji psychotropowych, ograniczanie popytu oraz kształtowanie właściwych postaw społecznych wobec problemu narkomanii. Rola farmaceuty świadczącego usługi z zakresu profilaktyki zachowań ryzykownych jak wskazuje piśmiennictwo, może być na tym polu bardzo istotna, zmierzając z jednej strony do zmniejszenia szkód związanych z narkomanią, a z drugiej dążąc do wywierania wpływu na redukcję jej rozmiaru i zasięgu. Problem rozpoznania przez farmaceutów celu, do którego ma być zastosowany lek, jest zauważany w piśmiennictwie.

W Wielkiej Brytanii, we Francji, Niemczech farmaceuci także mają obowiązek stawiania barier w dostępie do leków psychotropowych i odurzających, w sytuacjach innych niż właściwa terapia.

Należy jednak pamiętać, że pacjenci uciekają się do różnych forteli, a farmaceuci mogą wydawać sądy tendencyjne nawet w sytuacjach nawiązania bliskiej relacji. Praktyka apteczna poszukuje więc odpowiedniego modelu poprawnego rozpoznawania zachowań ryzykownych. W wielu krajach farmaceuci są zaangażowani w działania współtowarzyszące walce z narkomanią i jej skutkami społecznymi, oferując szeroki wachlarz usług. Należy do nich uczestnictwo w procesie wymiany igieł i strzykawek dla osób uzależnionych w ramach prewencji rozprzestrzeniania się wirusa HIV i zapalenia wątroby typu C. Biorą także udział w terapii uzależnień, wydając preparaty stosowane w leczeniu substytucyjnym (głównie metadon) i otaczają osoby uzależnione opieką.

Farmaceuci powinni odgrywać również bardzo ważną rolę w zakresie blokowania dostępu do leków stosowanych w celach niemedycznych lub świadomie nadużywanych dla osiągnięcia efektu psychoaktywnego albo zmieniającego wygląd ciała. Zgodnie z art. 96 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne farmaceuta ma prawo odmówić wydania leku w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt leczniczy może być zastosowany w celu pozamedycznym.

Jako farmaceuci mamy do wypełnienia bardzo ważną rolę – rolę doradców. Zyskując wiedzę i odpowiednie umiejętności możemy ją właściwie sprawować. Prawo nie precyzuje w sposób szczegółowy naszych powinności jednakże, najważniejsza jest nasza własna postawa i potrzeba „bycia” doradcą a nie tylko dystrybutorem leku.

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz