REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 23 grudnia 2019

Osteoporoza – przyczyny, grupy ryzyka i leczenie

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Z osteoporozą, czyli tzw. cichym złodziejem kości w naszym kraju zmaga się prawie 3 miliony pacjentów. Jest to jedno z najczęstszych schorzeń u dorosłych. Do wzrostu częstości występowania tej choroby przyczynia się starzenie się społeczeństwa. Warto wiedzieć, jakie grupy są najbardziej narażone na zachorowanie oraz jak wygląda leczenie, szczególnie że osteoporoza może znacząco wpłynąć na obniżenie jakości życia.

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Osteoporoza – podstępna choroba

Przez długi czas nie występują żadne objawy świadczące o toczącym się w organizmie procesie chorobowym. Na skutek obniżonej gęstości mineralnej kości i jakości tej tkanki, bardzo często dochodzi do złamań osteoporotycznych, które są objawem osteoporozy.

REKLAMA

Złamanie osteoporotyczne, inaczej niskoenergetyczne to takie na skutek działania siły, która w przypadku zdrowego organizmu nie spowodowałaby złamania kości. Może do niego dojść po niewielkim urazie, ale także samoistnie. Szacuje się, że w Europie co 30 sekund ma miejsce jedno złamanie osteoporotyczne. Najczęściej dotyczy ono szyjki kości udowej, kości przedramienia lub kręgosłupa. Jest to główna przyczyna niepełnosprawności osób w podeszłym wieku.

Typy osteoporozy – pierwotna i wtórna

Osteoporoza pierwotna jest wynikiem starzenia się układu kostnego. To najczęstszy z typów tego schorzenia. Wraz z wiekiem dochodzi do utraty gęstości mineralnej kości. Proces ten rozpoczyna się około 40. roku życia u kobiet oraz 45. roku życia u mężczyzn. Jednakże mamy pewien wpływ na to, kiedy to się zacznie poprzez styl życia i narażenie na określone czynniki ryzyka.

Osteoporoza wtórna występuje rzadziej i może dotyczyć osób w każdym wieku. Jest ona spowodowana przez czynniki niezwiązane z naturalnymi procesami starzenia i menopauzy. Ten typ osteoporozy może być wywołany poprzez stosowanie określonych leków lub wystąpienie zaburzeń hormonalnych, stanów chorobowych i chorób genetycznych związanych z utratą masy kostnej.

Czynniki i grupy ryzyka

Do czynników ryzyka rozwoju osteoporozy bez wątpienia należy nieodpowiedni tryb życia. Czynniki, które potęgują niebezpieczeństwo wystąpienia tej choroby to palenie tytoniu, nadmierne spożycie kawy, niedobory wapnia, witaminy D i białka w diecie. Rozwojowi osteoporozy sprzyja również nadużywanie alkoholu, niedostateczna aktywność fizyczna oraz niska masa ciała. Niestety, na niektóre czynniki nie mamy wpływu. Są to obciążenia genetyczne, wiek, płeć lub rasa. Ryzyko zwiększa płeć żeńska, zaawansowany wiek, a także rasa biała i żółta.

Bezsenność i osteoporoza? Zobacz co doradzić pacjentowi!!

Złamania osteoporotyczne mogą występować częściej u pacjentów z nadczynnością tarczycy, cukrzycą typu 1 i chorobami reumatycznymi. Wiele schorzeń może wpływać na ryzyko zachorowania na osteoporozę. Są to między innymi choroby nerek, choroby układu pokarmowego (celiakia, zapalenie jelit), akromegalia, POChP, mukowiscydoza, depresja i anoreksja. Do grupy ryzyka należą również pacjenci stosujący przewlekle niektóre grupy leków, o czym można przeczytać poniżej.

Osteoporoza polekowa

Wiele leków stosowanych przewlekle może doprowadzić do wywołania osteoporozy wtórnej. Dość często występuje osteoporoza indukowana glikokortykosteroidami. Jako czynnik ryzyka przyjmuje się stosowanie GKS w dawce większej niż 5 mg na dobę (w przeliczeniu na prednizon) przez okres co najmniej 3 miesięcy. Doustne stosowanie leków z tej grupy ma wpływ na zmniejszenie masy kostnej i zwiększenie ryzyka złamań.

Zwiększone ryzyko rozwoju osteoporozy występuje również podczas stosowania niefrakcjonowanych heparyn i doustnych antykoagulantów, metotreksatu, inhibitorów pompy protonowej, tiazolidynedionów, leków przeciwpadaczkowych, analogów GnRH, preparatów T3 i T4, witaminy A w dużych dawkach. Do czynników ryzyka należy również terapia tamoksyfenem, zwłaszcza jeżeli jest stosowany u kobiet przed okresem menopauzy, a także lekami wykorzystywanymi w zaburzeniach psychicznych lub chorobach neurologicznych (sole litu).

Leczenie

Celem leczenia osteoporozy jest uniknięcie złamania i poprawa jakości życia. Na leczenie składa się uzupełnianie niedoborów wapnia i witaminy D, stosowanie leków aktywnych w osteoporozie, a także zapobieganie upadkom i zdrowy tryb życia.

  • Wapń

Na rynku aptecznym dostępne są różne preparaty zawierające wapń. Dzienne zapotrzebowanie wynosi 800-1200 mg i często nie jest pokrywane samą dietą. W takim przypadku warto rozważyć suplementację tego pierwiastka.

  • Witamina D

Witamina D jest niezbędna między innymi do prawidłowego wchłaniania wapnia. Niedobory tej witaminy są powszechne, szczególnie w miesiącach innych niż letnie. Dawkowanie powinno być dostosowane do stanu pacjenta oraz stopnia zaawansowania niedoboru.

  • Bisfosfoniany

Leki z tej grupy hamują resorpcję kości. W ich obrębie wbudowują się do hydroksyapatytu oraz opóźniają rozpuszczanie hydroksyapatytu odłożonego w kościach. Dodatkowo hamują mineralizację kości, chrząstki i zębiny, a także opóźniają rozwój kości. Ponadto hamują powstawanie ogniskowych zwapnień w obrębie tkanek miękkich.

Ich cechą charakterystyczną jest bardzo słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego. Do leków tej grupy należą: alendronian, ryzedronian, ibandronian, zoledronian.

  • Denosumab

Jest to przeciwciało monoklonalne, które stosuje się raz na pół roku. Ma udowodnioną skuteczność w zapobieganiu złamaniom. Skierowane jest przeciwko białku RANKL. Wiążąc się z nim, zapobiega aktywacji receptora RANK na powierzchni prekursorów i dojrzałych osteoklastów. Na skutek czego dochodzi do hamowania powstawania, funkcjonowania i przeżycia osteoklastów i zmniejsza się resorpcja kości.

  • Ranelinian strontu

Ma zarówno działanie antyresorpcyjne, jak i kościotwórcze. Zwiększa odbudowę kości i replikację prekursorów osteoblastów oraz syntezę kolagenu, a także zmniejsza resorpcję kości poprzez zmniejszanie zróżnicowania osteoklastów i osłabianie ich działanie.

  • Parathormon

Jest to hormon wytwarzany w gruczołach przytarczyc. Podaje się go codziennie, podskórnie. Pobudza odbudowę kości i zwiększa stężenie wapnia we krwi. Rekombinowanym preparatem parathormonu jest teryparatyd. Podawany nie dłużej niż 24 miesiące powoduje redukcję złamań osteoporotycznych o 65%.

  • Raloksyfen

Selektywny modulator receptora estrogenowego pobudza receptory estrogenowe w komórkach tkanki kostnej i działa antagonistycznie na receptory estrogenowe w gruczole piersiowym. Lek ten hamuje nadmierną resorpcję tkanki kostnej u kobiet w okresie pomenopauzalnym, spowodowaną niedoborem estrogenów. Ponadto, w surowicy i moczu zmniejsza stężenie wskaźników resorpcji kości.

Bibliografia:

  1. Osteoporoza pierwotna i wtórna. Wskazówki postępowania dla reumatologów – Piotr Głuszko, Roman Lorenc. Reumatologia 2012; 50, 5: 370–377
  2. Osteoporoza – obraz kliniczny, czynniki ryzyka i diagnostyka – Joanna Tkaczuk-Włach, Małgorzata Sobstyl, Grzegorz Jakiel. Przegląd Menopauzalny 2010; 2: 113–117
  3. OSTEOPOROZA – choroba milionów złamań – Czerwiński E, Osieleniec J, Borowy P. Zakład Chorób Kości i Stawów, WOZ, Coll. Med. Uniwersytetu Jagiellońskiego 2. Krakowskie Centrum Medyczne, ul. Kopernika 32, 31-501 Kraków
  4. RAPORT OSTEOPOROZA – CICHA EPIDEMIA W POLSCE – Europejska Fundacja Osteoporozy i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne. Kraków 2015-02-10
  5. https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/64948,osteoporoza
  6. Podręcznik dla studentów farmacji, red. Waldemar Janiec, wyd. PZWL, 2014
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych