Oto 12 najczęstszych błędów w wycenie leków recepturowych | farmacja.pl

Oto 12 najczęstszych błędów w wycenie leków recepturowych

Autor: Arkadiusz Przybylski / Opublikowano: 2017-11-21 13:03:14 /

Narodowy Fundusz Zdrowia coraz uważniej przygląda się sposobom wyceny leków recepturowych przez apteki. Błędy potrafią być kosztowne. Oto lista dwunastu najczęstszych uchybień związanych z lekami recepturowymi, stwierdzanych podczas kontroli NFZ w aptekach...

Ustawa refundacyjna definiuje lek recepturowy jako preparat sporządzony w aptece na podstawie recepty lekarskiej. Cena takiego leku jest składową tzw. taxa laborum, cen poszczególnych składników użytych do jego wykonania, opakowania oraz naliczonej marży, która wynosi 25%.

Podstawy prawne wyceny leku recepturowego

Wysokość taxa laborum określona jest w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie leków, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków recepturowych i zależy od sposobu wykonania preparatu. Do leku recepturowego wykonanego w warunkach jałowych czyli kropli i maści do oczu, preparatów z antybiotykiem, roztworów i maści stosowanych na rany i oparzenia, leków pozajelitowych, roztworów do irygacji należy doliczyć 24,66 zł, a dla leków niewymagających wysokiej czystości mikrobiologicznej 12,33 zł. Natomiast zgodnie z ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych dla leków recepturowych marża detaliczna na składniki użyte do wykonania i opakowania leku recepturowego wynosi 25% i liczona jest od ceny zakupu w hurtowni.

Warunkiem refundacji leku magistralnego jest jego wykonanie z surowców farmaceutycznych przeznaczonych do receptury dopuszczonych do obrotu na terytorium RP, leków, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków recepturowych. Zrefundowane mogą być równię leki recepturowe, do których wykonania wykorzystane leki gotowe posiadające decyzję administracyjną o objęciu refundacją, ale tylko pod warunkiem, że przepisana dawka leku recepturowego jest mniejsza od najmniejszej dawki leku gotowego w formie stałej stosowanej doustnie.

Kwoty przeznaczane na refundację leków recepturowych w minionych latach.

Jeśli lek recepturowy spełnia wszystkie warunki niezbędne do jego refundacji pacjent otrzyma preparat za odpłatnością ryczałtową. Sposób określania wartości ryczałtu determinuje Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych w Art. 6 ust 7.: „ Odpłatność ryczałtowa, o której mowa w ust. 5, wynosi 0,50% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ogłaszanego w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 10 października 2002 r. minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz 2005 r. Nr 157, poz. 1314), z zaokrągleniem do pierwszego miejsca po przecinku".

Najczęstsze błędy wyceny

Ze względu na nieustannie rosnące kwoty refundacji leków recepturowych Narodowy Fundusz Zdrowia w ostatnim czasie uważniej przygląda się i weryfikuje prawidłowość wyceny tego typu recept. W rezultacie opublikowano listę najczęściej stwierdzanych uchybień, stwierdzanych podczas kontroli NFZ w aptekach.

1. Błędna karta surowca

Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest nieprecyzyjny opis karty surowca w systemie informatycznym apteki. Nazwa składnika powinna być zwięzła i jednoznaczna. Niezbędna jest również gramatura, w której występuje surowiec, co szczególnie tyczy się etanolu, nalewek oraz roztworów witamin. Prawidłowa taksacja umieszczona na rewersie recepty pełni kluczową rolę w kontroli poprawności wyceny preparatu przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

2. Zawyżanie ceny składnika

Kolejnym często spotykanym uchybieniem jest nieprawidłowe wprowadzenie gramorównoważnika surowca, co zwykle zawyża jego cenę i powoduje większe koszty refundacji. Przykładowo dziesięciogramowe opakowanie kwasu salicylowego wprowadzone jest w systemie informatycznym jako jeden gram surowca przy zachowanej cenie całego opakowania. Następnie aptekarz widząc nadwyżkę dziewięciu gram surowca dopisuje ją na stan również z zawyżoną ceną.

3. Niejałowy lek z antybiotykiem

Wiele wątpliwości oraz problemów sprawia naliczenie taksa laborum za preparaty jałowe. Jest ona zarezerwowana dla leków wymagających użycia szczególnych środków i poświęcenia większej ilości czasu. Ma również rekompensować koszty związane z użyciem sączków, sterylizatora, loży z nawiewem laminarnym oraz z zatrudnieniem personelu o odpowiedniej wiedzy i kwalifikacjach. Niepoprawna wartość taxa laborum najczęściej naliczona jest w przypadku leków z antybiotykiem, które zawierają etanol. Błędy te wynikają ze zmiany w 2012 roku rozporządzenia w sprawie leków, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków recepturowych. Dokument przed zmianą nakazywał wyceniać leki z antybiotykami zawierające etanol jako niejałowe. Od 2012 roku wszystkie leki zawierające w swoim składzie antybiotyk należy wyceniać z taksą zarezerwowaną dla leków jałowych. Błędy w naliczaniu taksy wynikają również z nieprawidłowego skonfigurowania komputerowego systemu aptecznego, który wartość taksy dolicza automatycznie.

4. Niewłaściwe opakowanie leku recepturowego

Konieczność wykonania leku w warunkach aseptycznych determinuje również rodzaj użytego opakowania. Dla preparatów, które nie wymagają specjalnej czystości mikrobiologicznej bezzasadne jest używanie wyjałowionych, a tym samym droższych opakowań, które podnoszą koszty refundacji. Również dyskusyjne jest pakowanie leku w ilości odpowiadającej jednemu ryczałtowi w kilka opakowań, chyba, że jest to niezbędne do zachowania trwałości i stabilności preparatu. W wielu aptekach w wycenie roztworów nie są uwzględniane nakrętki. Spowodowane jest to brzmieniem § 5. ust 1. Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie leków, które mogą być traktowane jako surowce farmaceutyczne przy sporządzaniu leków recepturowych mówiącym: „(…) Do wartości użytych surowców farmaceutycznych nie wlicza się kosztów przygotowanej w aptece wody wchodzącej w skład leków recepturowych. Do wartości opakowania nie wlicza się kosztów etykiet, korków oraz podkładek.” Należy jednak zaznaczyć, że paragraf mówi o korkach, które z definicji różnią się od używanych obecnie nakrętek. Przytoczony paragraf zabrania także wliczać kosztów przygotowanej w aptece wody.

5. Błędny zapis witamin

Zastrzeżenia Narodowego Funduszu Zdrowia w wycenie i wykonaniu leków recepturowych tyczą się też nieprawidłowej ilość użytych roztworów witamin.
Witaminę E lekarz może wypisać poprzez podanie masy roztworu np:

Rp.
Vit. A liq 5,0
Vit. E liq. 5,0
Eucerini ad 100,0

lub masy czystej witaminy E:



Rp.
Vit. E 0,6
Eucerini ad 100,0

W pierwszym przykładzie należy odważyć po 5 gramów roztworu witaminy A i E, które najczęściej na stan wprowadzone są w mililitrach. Do wyceny leku niezbędne jest przeliczenie masy na objętość, czego dokonujemy posługując się gęstością preparatu dostępną na stronach internetowych producenta leku. Wycena leku recepturowego z założeniem, że 1 ml roztworu witaminy A lub E firmy Medana lub Hasco waży 1 gram jest błędem. Należy również w tym miejscu zaznaczyć, że rozporządzenia w sprawie wydawania z apteki leków i wyrobów medycznych w § 3. ust. 1. pkt 2 nakazuje zastosowanie surowca o najniższym stężeniu, jeżeli na recepcie - jako wchodzący w skład leku recepturowego – wymieniony został surowiec farmaceutyczny występujący w kilku stężeniach, a stężenie tego surowca nie zostało określone. Witamina A dostępna jest w stężeniach 45 000 j.m./ml oraz 50 000 j.m./ml. W wyżej wymienionym przykładzie należy odważyć 5 gram witaminy A o stężeniu 45 000 j.m./ml.

W drugim przykładzie lekarz napisał masę czystej witaminy E, która znajduje się w 2 ml roztworu firmy Medana. Taką też ilość preparatu należy użyć do wykonania leku i jego wyceny.

[b] 6. Wycena leku jednoskładnikowego

Kolejnym aspektem, który budzi wątpliwości wśród wielu farmaceutów jest refundacja jednoskładnikowych leków recepturowych. Surowce przeznaczone są wyłącznie do wykonywania leków recepturowych, nie podlegają sprzedaży bezpośredniej nawet na receptę lekarską, dlatego przed wydaniem takiego leku trzeba go przepakować do odpowiedniego opakowania i wypisać sygnaturę za co aptece należy się taxa laborum. Trudno zatem znaleźć argumenty, by leki recepturowe jednoskładnikowe były liczone inaczej niż na ryczałt z naliczeniem odpowiedniej taxa laborum i marży.

7. Adnotacje dotyczące zmian

NFZ zwraca również uwagę na brak adnotacji o zmianie składu leku recepturowego. Przypomnijmy, że rozporządzenia w sprawie wydawania z apteki leków i wyrobów medycznych w § 3. ust. 1. pkt 3 pozwala farmaceucie na następujące zmiany w składzie leku recepturowego: „Osoba sporządzająca lek recepturowy dokonuje korekty składu leku recepturowego, jeżeli podany na recepcie skład może tworzyć niezgodność chemiczną lub fizyczną, mogącą zmienić działanie leku lub jego wygląd, przez:

a) dodanie surowca farmaceutycznego ułatwiającego prawidłowe przygotowanie postaci leku recepturowego lub pozwalającego na uzyskanie jednolitego dawkowania,
b) prawidłowy dobór surowców farmaceutycznych, zapewniający rozpuszczenie wszystkich składników leku recepturowego w celu uzyskania jego właściwej postaci,
c) zmianę postaci surowca farmaceutycznego z rozpuszczalnej na nierozpuszczalną lub odwrotnie, z uwzględnieniem koniecznej różnicy w ilości surowca;”
W przypadku dokonania zmian w składzie leku recepturowego osoba wykonująca go musi zaznaczyć to na rewersie recepty, co jak pokazały kontrole NFZ często jest pomijane.

8. Przekroczone dawki maksymalne

Częstym błędem jest również brak korekty, przez osobą realizującą receptę, przekroczonej dawki surowca recepturowego. Rozporządzenia w sprawie wydawania z apteki leków i wyrobów medycznych w § 3. ust. 1. pkt 4 zaznacza, że osoba realizująca receptę zmniejsza ilość surowca farmaceutycznego w składzie leku recepturowego do wielkości określonej przez dawkę maksymalną, jeżeli:

a) dawka maksymalna jest dla tego surowca ustalona,
b) ze składu oraz sposobu użycia podanego w recepcie wynika, że nastąpiło przekroczenie dawki maksymalnej, a wystawiający receptę nie uczynił adnotacji o konieczności zastosowania dawki wskazanej w składzie leku;

Należy również zaznaczyć, że rozporządzenie nie precyzuje w jaki sposób osoba wystawiająca receptę ma zaznaczyć świadome przekroczenie dawki maksymalnej. Musi być to jednak poczynione w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości.

9. Nieautoryzowane korekty

Realizując receptę trzeba zwrócić szczególną uwagę na nieautoryzowane poprawki. Każda zmiana na dokumencie musi być oznaczona pieczęcią i podpisem osoby wystawiającej receptę. Uwadze osoby realizującej nie może również umknąć brak dawkowania w przypadku leku zawierającego substancję psychotropową lub silnie działającą. Brak tych danych uniemożliwia wykonanie leku.

10. Brak uprawnienia technika farmaceutycznego do wykonania leku

Wymieniając najczęstsze nieprawidłowości NFZ wskazuje również na realizację recept przez osoby nieposiadające kwalifikacji i uprawnień. Uwaga dotyczy sporządzana i wydania leków zawierających w swoim składzie substancje czynne należące do wykazu substancji bardzo silnie działających (Wykaz A) przez technika farmaceutycznego.

11. Nadużywanie małych opakowań surowców

Podejrzenia Narodowego Funduszu Zdrowia budzi również nieuzasadnione używanie surowców w małych opakowaniach jednostkowych, których cena jest znacznie wyższa w przeliczeniu na jeden gram surowca. Zawyża to koszty leku oraz podnosi koszty refundacji. Brak jest jednak uregulowań prawnych nakazujących osobie wykonującej lek recepturowy używanie konkretnej wielkości opakowań jednostkowych surowców. Urzędnicy sprawdzają jednak czy marża na składnik leku recepturowego została naliczona prawidłowo i weryfikują ceny ich zakupu z fakturami.

12. Czas przyjęcia, czas wykonania

Osoba realizująca receptę jest zobowiązana przed wydaniem produktu leczniczego lub wyrobu medycznego do umieszczenia na recepcie, na której przepisano lek recepturowy, jego numeru bieżącego, adnotacji o dacie i czasie przyjęcia recepty do realizacji oraz swojego podpisu i pieczątki. Dane o czasie przyjęcia i wykonania recepty przesyłane są w zestawieniu zbiorczym zestawienia refundacyjnego. NFZ w czasie kontroli często stwierdza niezgodność przekazanych danych z informacją umieszczoną na rewersie recepty, dlatego w czasie wyceniania leku recepturowego w systemie aptecznym trzeba zwrócić szczególną uwagę, czy czas przyjęcia i wykonania leku został poprawnie wprowadzony do systemu.

Udostępnij

Komentarze

AgaG2017-11-21 20:40:32 November 21, 2017

Niech wreszcie zrobią ceny urzędowe na recepturę, to nie będą musli tak mocno się przepracowywać.

PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj