REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 3 czerwca 2019

Pacjent z cukrzycą, który przewlekle przyjmuje NLPZ

Artykuł pochodzi z serwisu

Do apteki zgłasza się pacjent, który w rozmowie z farmaceutą przyznaje, że od kilku lat choruje na cukrzycę.  Ponadto chce zakupić lek z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), z powodu częstych incydentów bólowych. 

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Pacjent deklaruje, przyjmowanie wyżej wymienionej grupy leków przewlekle od dłuższego czasu. Jak powinien zachować się w tej sytuacji farmaceuta? Co może doradzić pacjentowi?

REKLAMA

Cukrzyca zgodnie z definicją WHO to zespół zmian metabolicznych zachodzących w organizmie pod wpływem zbyt wysokiego stężenia glukozy we krwi. Przyczyna tkwi w nieprawidłowej odpowiedzi komórek na działanie insuliny bądź jej niedoborem.

Wyróżnia się kilka typów cukrzycy:

  1. Cukrzyca I typu – spowodowana zniszczeniem komórek β trzustki, odpowiedzialnych za produkcję insuliny. Ten rodzaj cukrzycy związany jest z mutacją genetyczną autoprzeciwciał, które atakują komórki β. Zwykle dotyka ludzi między 10 a 30 rokiem życia. Istnieje konieczność stałego podawania insuliny w celu regulacji glikemii.
  2. Cukrzyca typu 2 – związana z upośledzeniem uwalniania insuliny bądź insulinoopornością komórek, co skutkuje brakiem ich wrażliwości na jej działanie. Często nazywana cukrzycą starczą. Leczenie opiera się na stosowaniu leków przeciwcukrzycowych, przestrzeganiu diety oraz zwiększeniu aktywności fizycznej.
  3. Cukrzyca ciążowa – spowodowana zmożonym wpływem estrogenów, upośledzających działanie insuliny w organizmie. Zazwyczaj ustępuje po porodzie.
  4. Cukrzyca LADA – podrodzaj cukrzycy typu 1 o podłożu autoimmunologicznym, często trudna do odróżnienia od cukrzycy typu 2.
  5. Cukrzyca monogenową: MODY, noworodkową, wywołaną mutacją pojedynczego genu.

Terapia cukrzycy polega na stałym przyjmowaniu insuliny bądź leków przeciwcukrzycowych obniżających poziom glukozy we krwi.

Cukrzyca a NLPZ, dlaczego pacjent powinien uważać? 

NLPZ-ty należą do leków, które bardzo silnie łączą się z białkami osocza (w ponad 90%). Skutkiem tego jest wypieranie leków przeciwcukrzycowych z połączeń z białkami i ich zwiększonym stężeniem we krwi. Powoduje to nagłe obniżenie poziomu glukozy we krwi, co może doprowadzić nawet do śpiączki hipoglikemicznej.

Ponadto zwiększone stężenie leku we krwi może powodować nasilenie działań niepożądanych, co często jest przyczyną odstawienia leku przez pacjenta. Dodatkowo NLPZ skracają czas działania leków przeciwcukrzycowych, ponieważ nie ma frakcji związanej z białkami, która odpowiada m.in. za przedłużenie ich działania. W konsekwencji zalecona przez lekarza dawka leku okazuje się zbyt niska i powoduje wystąpienie wysokiego stężenia glukozy we krwi.

Kolejnym problemem  stosowania  NLPZ przez osoby chore na cukrzycę jest ich predyspozycja do uszkadzania nerek. Sama cukrzyca powoduje nefropatię, zauważalną, jako zwiększenie stężenia leukocytów, a następnie pojawienie się białka w moczu. Przyjmowanie więc leków, wywołujących podobne zmiany potęguje ten efekt, co skutkuje przeciwwskazaniem stosowania NLPZ w cukrzycy.

Co powinien doradzić farmaceuta?

Po pierwsze farmaceuta, który spotkał się z pacjentem chorym na cukrzycę i przyjmującym przewlekle NLPZ-ty, powinien spróbować dowiedzieć się, w jakim celu, w jakich dawkach i jak często pacjent przyjmuje takie leki. Jeśli odbywa się to pod kontrolą lekarza, to pacjent powinien  otrzymać przypomnienie o częstszej kontroli poziomu glukozy we krwi po przyjęciu niesteroidowego leku przeciwzapalnego.

Jeśli lek przeciwbólowy stosowany jest samodzielnie na dolegliwości związane z bólem stawów, kości, stłuczeń lub urazów farmaceuta może w takim przypadku zamienić stosowany  lek doustny, na stosowany zewnętrznie, miejscowo, również zawierający substancję uśmierzającą ból.

Jeżeli jednak pacjent cierpi na ostry, piekący i przeszywający ból, któremu towarzyszy mrowienie i drętwienie kończyn, uczucie oziębienia lub nadwrażliwość na dotyk, zwłaszcza nasilających się nocą powinien jak najszybciej skonsultować się z lekarzem, a najlepiej z neurologiem. Powyższe objawy mogą być oznakami rozwijającej się polineuropatii cukrzycowej, dotykającej ok. 90% osób chorych na cukrzycę, która polega na uszkodzeniu nerwów obwodowych. Wymagane jest wówczas specjalistyczne leczenie uwzględniające  terapię cukrzycy.

Bibliografia:

  1. Brenner G.M., Stevens C.W., Farmakologia, 2009, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa,
  2. Kostka-Trąbka E, Woroń J. Interakcje leków w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011
  3. ChPL Decloratio, roztwór do wstrzykiwań
  4. https://aptekarz.pl/cukrzyca-rodzaje-i-klasyfikacja-opis (dostęp 09.05.2019)

 

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych