REKLAMA
Autor: Redakcja mgr farm Opublikowano: 2 stycznia 2020

Pacjent z zaburzeniami odżywiania się w aptece

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Zaburzenia odżywiania stanowią istotny, epidemiologicznie złożony problem zdrowotny współczesnego świata. Są grupą zaburzeń psychicznych, które cechują się swoistymi objawami psychopatologicznymi związanymi z odżywianiem. Prowadzą do groźnych powikłań fizjologicznych i somatycznych, a nieleczone mogą mieć nawet skutek śmiertelny. Jak wielu pacjentów przychodzących do apteki może mieć zaburzone relacje z jedzeniem? Na jakie alarmujące zachowania powinien zwrócić uwagę farmaceuta?

Zaburzenia odżywiania w większości przypadków dotyczą kobiet, a częstość ich występowania w grupie mężczyzn mieści się w granicach 10 – 15%. W Polsce problem anoreksji dotyka ok. 27 tys. kobiet w wieku 12-21 lat. Najbardziej podatną na wystąpienie tej choroby grupą wiekową jest młodzież w wieku 13-14 lat i 17-18 lat. Każdego roku umiera 10% osób cierpiących na jadłowstręt psychiczny.

Zachorowalność na bulimię również jest częściej związana z płcią żeńską. Przyjmuje się, że na świecie 1-3% dziewcząt i młodych kobiet zmaga się z tym zaburzeniem.

REKLAMA

Przyczyny zaburzeń odżywiania

Nie można jednoznacznie wskazać przyczyny zaburzeń odżywiania, ponieważ mają bardzo złożone podłoże. Czynniki, które je wywołują, można podzielić na trzy grupy: społeczno-kulturowe, rodzinne oraz psychologiczne. W pierwszym przypadku duże znaczenie odgrywają social media i tzw. ideał piękna kobiecej i męskiej sylwetki.

REKLAMA

Znaczącą rolę mają również relacja z rodziną, np. zaburzona harmonia w zakresie poczucia bezpieczeństwa, trudności komunikacyjne czy śmierć bliskiego członka rodziny. Do przyczyn psychologicznych zaliczane są m.in. niska samoocena, nieprawidłowy obraz ciała, depresja, lęk, samotność oraz perfekcjonizm.

Podział zaburzeń odżywiania

Zaburzenia odżywiania dzielą się według kryteriów diagnostycznych DSM – 5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition, 2013), opracowanych przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, na dwie grupy: specyficzne i niespecyficzne zaburzenia żywienia i odżywiania się (other specified feeding and eating disorder).

W pierwszej grupie wyszczególnione zostały: jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa), żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa), zespół napadowego objadania się (BED – binge eating disorder), inne specyficzne zaburzenia żywienia i odżywiania się (other specified feeding and eating disorder).

Inny podział zaburzeń odżywiania jest zgodny z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (International Statistical Classification of Diseases and Related Health problems, 1996). Poza specyficznymi zaburzeniami wyróżnia: atypowe postacie jadłowstrętu psychicznego i bulimii, przejadanie się i wymioty związane z innymi czynnikami psychologicznymi, inne i nieokreślone zaburzenia odżywiania się.

Charakterystyka zaburzeń odżywiania na przykładzie anoreksji i bulimii

Anoreksja i bulimia należą do najlepiej poznanych i najczęściej występujących zaburzeń odżywiania. Mają kilka cech wspólnych, do których zalicza się: niezadowolenie z własnego wyglądu, uporczywą kontrolę masy ciała, zachowania obsesyjno- kompulsyjne. Natomiast każde z nich charakteryzuje się określonymi schematami postępowania.

Osoby anorektyczne zazwyczaj na skutek radykalnego ograniczenia ilości przyjmowanego pożywienia są skrajnie wychudzone, co można łatwo zauważyć. Szczególną uwagę powinny również zwrócić wystające kości, zapadnięte policzki, ziemista cera i rzadkie włosy. Klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego rozróżnia dwa typy anoreksji: postać restrykcyjną, dla której specyficzne są restrykcyjna dieta i intensywne ćwiczenia fizyczne oraz bulimiczną z epizodami obżarstwa i zachowaniami kompensacyjnymi.

Natomiast bulimicy zazwyczaj mieszczą się w prawidłowym zakresie wagi, co często powoduje, że choroba jest u nich niedostrzegalna nawet przez wiele lat. Natomiast osoby znające to zaburzenie łatwo rozpoznają bulimika po bliznach na grzbietowej powierzchni palców (Objaw Russella) czy zniszczonych przez próchnicę zębach. Do stwierdzenia choroby wystarczą już dwa epizody bulimiczne w tygodniu powtarzające się regularnie w przeciągu trzech miesięcy.

Przychodzi pacjent do apteki

Pacjenci z zaburzeniami odżywiania są częstą grupą osób odwiedzających aptekę. W zależności od tego, z jakim problemem się zmagają, przychodzą po różne kategorie produktów. Można wśród nich wyróżnić:

  • leki psychotropowe,
  • preparaty poprawiające apetyt,
  • preparaty wspomagające trawienie,
  • środki przeczyszczające,
  • preparaty hamujące apetyt,
  • elektrolity,
  • witaminy,
  • dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Leki psychotropowe

Podstawą leczenia zaburzeń odżywiania są różne formy działań psychoterapeutycznych. Farmakoterapię stosuje się tylko w określonych przypadkach w celu łagodzenia niektórych objawów lub leczenia zaburzeń współistniejących np. depresji. W terapii zarówno dzieci, młodzieży, jak i dorosłych nie ma leków w pełni skutecznych.

W przypadku, gdy u pacjenta oprócz anoreksji występują inne zaburzenia psychiczne, stosowanym lekiem bywa olanzapina, czyli lek przeciwpsychotyczny II generacji.

Natomiast w przypadku bulimii udowodniono, że stosowanie w dużych dawkach fluoksetyny – leku przeciwdepresyjnego z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) jest skuteczne zarówno w zmniejszeniu częstości napadów objadania się, jak i w zapobieganiu ich nawrotom. Takie samo działanie w żarłoczności psychicznej wykazuje topiramat – lek przeciwpadaczkowy. Wszystkie te preparaty mają status produktu leczniczego wydawanego na receptę.

Preparaty poprawiające apetyt

Są to najczęściej syropy, krople, nalewki zawierające w swoim składzie surowce gorzkie pochodzenia roślinnego takie jak: ziele tysiącznika (Centaurii herba), korzeń goryczki (Gentianeae radix), liść bobrka trójlistnego (Menyanthidis folium), owocnię pomarańczy gorzkiej (Aurantii amari pericarpium). Ich działanie polega na odruchowym pobudzaniu funkcji wydzielniczych żołądka i jego motoryki.

Stosowanie tej grupy preparatów np. w anpreksji nie rozwiąże problemu choroby, ale może wspomagać odzyskiwanie wagi.

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych