REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 11 października 2020

Pneumokoki – objawy, leczenie, dostępne szczepienia i ich znaczenie w dobie pandemii cz. 2

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Leczenie zakażeń pneumokokowych nie należy do najłatwiejszych. Coraz większa część (nawet do 40%) izolowanych w tej chwili szczepów bakterii S. pneumoniae wykazuje oporność na jedną lub więcej grup antybiotyków. Powodujące obecnie zakażenia szczepy bywają oporne na penicylinę, a także na inne antybiotyki beta-laktamowe, jak również na makrolidy,  linkozamidy,  tetracykliny czy fluorochinolony. 

Strategie leczenia

W przypadku pozaszpitalnego pneumokowego zapalenia płuc ze względu na coraz częstsze występowanie szczepów o zmniejszonej wrażliwości na penicylinę zalecane jest stosowanie amoksycyliny. Wśród pacjentów z wywiadem reakcji uczuleniowej typu I na penicyliny alternatywą jest lewofloksacyna lub cefalosporyny II i III generacji (cefpodoksym, cefuroksym, cefprozyl). W przypadku konieczności zastosowania leczenie parenteralnego stosowana jest ampicylina oraz amoksycylina z kwasem klawulanowym, a gdy stan pacjenta jest ciężki podawany jest ceftriaskon w połączeniu z makrolidem lub lewofloksacyną. Czas leczenia, gdy etiologię zakażenia stanowi S . pneumoniae, wynosi ok. 3 dni od momentu normalizacji temperatury ciała i stabilizacji stanu klinicznego (całkowity czas kuracji wynosi ok. 7 dni). [3,8,9]

REKLAMA
REKLAMA

Jak chronić się przed pneumokokami?

Ze względu na rosnącą lekooporność S.pneumoniae, zwiększoną trudność terapii oraz dość duże ryzyko powstania ciężkiej inwazyjnej choroby pneumokokokowej, szczepionki są obecnie najlepszą metodą zapobiegania zakażenia bakterią. Znane są dwa rodzaje szczepionek przeciw pneumokokom:

  • szczepionki skoniugowane, które zawierają oczyszczone polisacharydy otoczkowe 13 (Prevenar13®) lub 10 serotypów (Synflorix®)  pneumokoków połączonych z nośnikiem białkowym. Są stosowane u dzieci od 6 tyg. życia, młodzieży i dorosłych. W zależności od wieku szczepienie obejmuje 1-4 dawki.
  • szczepionki polisacharydowe, które zawierają oczyszczone polisacharydy otoczkowe 23 serotypów (PNEUMOVAX 23® – aktualnie niedostępna w Polsce) pneumokoków do stosowania u osób od 2 lat, ale głównie u osób starszych (od 65 r.ż.) i przewlekle chorych (z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, układu krążenia oraz z zaburzeniami odporności). 

Szczepienia przeciw pneumokokom należą do szczepień obowiązkowych, są podawane bezpłatnie dzieciom od 6 tyg. do 2 roku życia oraz dzieciom do ukończenia 5 roku życia z grup ryzyka wymienionych w Programie Szczepień Ochronnych. Obowiązkowe szczepienia przeciw pneumokokom dzieci są realizowane w schemacie 2+1 lub 3+1 u dzieci urodzonych przedwcześnie (<37  tygodnia ciąży). [5]

Korzystając ze statystyk WHO oraz Maternal and Child Epidemiology Estimation przeprowadzono badanie oceniające zachorowalność oraz śmiertelność związaną z pneumokokowym zapaleniem płuc i zapaleniem opon-mózgowo rdzeniowych w okresie od 2000 do 2015 roku. Na skutek zastosowania szczepienia ochronnego wśród dzieci oszacowano spadek zgonów wywołanych pneumokokami o 51%. [10]

Zalecenia WHO dot. szczepień w kontekście pandemii COVID-19

Kraje, w których istnieją programy szczepień przeciwko pneumokokom, grypie lub krztuścowi dla osób starszych i osób z grupy podwyższonego ryzyka, powinny utrzymać te programy podczas wdrażania środków mających na celu uniknięcie rozprzestrzeniania się COVID19, zwłaszcza w przypadku osób o wysokim ryzyku wystąpienia ciężkiej postaci choroby, tj. osób starszych. Zapobieganie chorobom układu oddechowego i hospitalizacji z powodu zakażenia S. pneumoniae, wirusa grypy i krztuśca poprzez szczepienia pozwolą na zwiększenie dostępności sprzętu medycznego i leków do wspierania pacjentów z COVID-19. Obecnie jednak istnieją ograniczone informacje na temat tego, czy COVID-19 jest powiązany ze zwiększonym ryzykiem zakażenia pneumokokami. Jednocześnie szczepienie przeciw pneumokokom może zapobiec zarówno pierwotnym, jak i wtórnym zakażeniom bakteryjnym oraz niepotrzebnemu stosowaniu antybiotyków. [11]

Co mówi świat nauki?

Poziom zachorowalności oraz śmiertelności na skutek współistniejącego zakażenia pneumokokowego u pacjentów chorych na COVID-19 jest nieznany. Dotychczas pneumokoki zostały zidentyfikowane jako główne źródło wtórnych infekcji bakteryjnych (często śmiertelnych) podczas pandemii i sezonowych zakażeń wirusem grypy. Szacunki dotyczące odsetka współzakażeń pneumokokowych wśród zgonów spowodowanych pandemią grypy wahają się od koło 7% podczas pandemii wirua A/H1N1 do ponad 50% podczas pandemii w latach 1918-1919 (tzw. pandemii grypy hiszpanki). W kilku niedawno przeprowadzonych badaniach próbowano zidentyfikować koinfekcje bakteryjne wśród przypadków COVID-19, w których wykryto bardzo ograniczoną liczbę przypadków z pneumokokami. Może to wynikać z empirycznego leczenia przeciwdrobnoustrojowego u większości ciężko chorych pacjentów z podejrzeniem COVID-19 lub dlatego, że infekcja bakteryjna odgrywa niewielką rolę w nasileniu choroby COVID-19. Jednak podwyższone poziomy prokalcytoniny, wrażliwego, ale niezbyt specyficznego biomarkera zakażeń bakteryjnych, odnotowano wśród 13% ciężkich i 25% śmiertelnych zakażeń COVID-19. Natomiast w większości przypadków nie obserwowano zwiększonego poziomu biomarkera u osób chorujących na COVID-19 z mniej poważnymi objawami choroby. [12] 

Reasumując, na tę chwilę nie ma wyraźnych naukowych dowodów na silny związek pomiędzy współistnieniem jednostki chorobowej COVID-19 a zwiększonym ryzykiem zakażenia pneumokokami ani na skuteczność zapobiegnięcia zachorowania na COVID-19 na skutek podania szczepionki przeciwko pneumokokom. Jednak warto zwrócić uwagę na omawianą wcześniej wysoką skuteczność wspomnianej szczepionki, zwiększoną lekooporność bakterii oraz szczególne znaczenie immunizacji wśród dzieci, osób starszych oraz osób z grupy podwyższonego ryzyka. Szczepienie przeciwko pneumokokom, poza zmniejszeniem występowania zakażeń pneumokokowych, może przynieść również dodatkowe korzyści, tj. zminimalizowanie przyjęć do szpitala z powodu pneumokoków, umożliwiając dostęp do sprzętu medycznego i leków pacjentom z COVID-19 oraz zmniejszenie ryzyka zakażenia i transmisji SARS-CoV-2 w ramach uzyskiwanej opieki zdrowotnej.

Autor: Karina Kordalewska

Bibliografia

  1. https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/pneumokoki-objawy-leczenie-i-szczepionka-na-pneumokoki,6237,n,2665
  2. http://neuropsychologia.org/dwoinka-zapalenia-p%C5%82uc
  3. Henriques-Normark B., Tuomanen E.I. The Pneumococcus: Epidemiology, Microbiology, and Pathogenesis. Cold Spring Harb Perspect Med. 2013. 3(7).
  4. https://www.cdc.gov/pneumococcal/about/symptoms-complications.html
  5. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/
  6. https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/choroby/150599,pneumokokowe-zapalenie-pluc
  7. https://www.szczepienia.pl/pneumokoki/choroby-powodowane-przez-pneumokoki/posocznica/
  8. Bradley J.S., Byington C.L., Shah S.S., Alverson B., Carter E.R., Harrison C. et al. The Management of Community-Acquired Pneumonia in Infants and Children Older Than 3 Months of Age: Clinical Practice Guidelines by the Pediatric Infectious Diseases Society and the Infectious Diseases Society of America. IDSA Guidelines. 2011. DOI: 10.1093/cid/cir531
  9. Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki antybiotykowej zakażeń w szpitalu. Pod redakcją:prof. dr hab. med. Walerii Hryniewiczdr n. med. Tomasza Ozorowskiego. Warszawa. 2015. ISBN 978-83-938000-2-5
  10. Wahl B., O’Brien K.L., Greenbaum A., Majumder A., Liu L., Chu Y. et al. Burden of Streptococcus pneumoniae and Haemophilus influenzae type b disease in children in the era of conjugate vaccines: global, regional, and national estimates for 2000-15. Lancet Glob Health. 2018. 6(7), 744-757. 
  11. https://www.who.int/publications/i/item/immunization-in-the-context-of-covid-19-pandemic
  12. Thindwa D., Quesada M.G., Liu Y., Bennett J., Cohen C., Knoll M.D., von Gottberg A., Hayford K., Flasche S. Use of Seasonal Influenza and Pneumococcal Polysaccharide Vaccines in Older Adults to Reduce COVID-19 mortality. Centre for Mathematical Modelling of Infectious Diseases. 2020. https://cmmid.github.io/topics/covid19/covid19_siv_ppv23.html
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych