REKLAMA
Autor: Monika Lopata Opublikowano: 18 stycznia 2019

Podawanie leków pacjentom żywionym enteralnie cz. 1

Artykuł pochodzi z serwisu
Wśród zarejestrowanych preparatów najczęściej nie ma produktów, dla których droga podania określona w Charakterystyce Produktu Leczniczego wskazywałaby na możliwość bezpośredniego podania do żołądka lub jelita. W tej sytuacji lekarze, farmaceuci i pielęgniarki najczęściej decydują się na zastosowanie dostępnych, doustnych postaci leków.

Potrzeba leczenia pacjentów żywionych enteralnie i innych, którzy wymagają niestandardowej terapii

Przed podaniem muszą one zostać właściwie przygotowane tzn. rozdrobnione/pokruszone lub podzielone i zawieszone we właściwym rozpuszczalniku [1]. Podobnie wygląda sytuacja w leczeniu pacjentów pediatrycznych, którzy często wymagają zastosowania mniejszych lub niestandardowych dawek podawanych doustnie [2]. Inną szczególną grupą chorych są pacjenci, którzy z różnych powodów mają trudności z połykaniem. Dla nich także konieczne będzie przygotowanie „nowej” postaci z użyciem dostępnych produktów doustnych [2].

Bez względu na sytuację kliniczną chorego, przygotowanie leków do podania powyższym grupom pacjentów jest momentem bardzo krytycznym. Zmiana struktury niektórych form doustnych może bowiem spowodować zmianę ich parametrów farmakokinetycznych [1]. To z kolei może prowadzić do nieoczekiwanych reakcji w odpowiedzi na zastosowane leczenie lub braku skuteczności prowadzonej terapii.

Podstawowe ryzyka związane z podaniem leków bezpośrednio do żołądka lub jelita

Pacjenci żywieni enteralnie otrzymują diety do przewodu pokarmowego drogą inną niż doustna [3]. Dostęp do niego uzyskuje się za pomocą zgłębnika lub przetoki odżywczej [1]. W związku z tym w zależności od wybranej metody zarówno żywienie, jak i stosowane leki będą trafiać bezpośrednio do żołądka lub jelita. Niezbędne jest zatem dokładne sprawdzenie właściwości farmakokinetycznych podawanych substancji leczniczych, które mogą ulegać wchłonięciu w różnych częściach przewodu pokarmowego [1]. Ponadto w przypadku substancji, których miejscem działania jest żołądek (np. leki zobojętniające kwaśne pH), a które zostaną podane bezpośrednio do jelita można spodziewać się np. zmniejszenia efektu terapeutycznego [1].

REKLAMA

Szczególnie niebezpieczne może okazać się dla pacjentów podanie do jelita lub żołądka produktów, które w dostępnych preparatach występują w postaciach o przedłużonym i modyfikowanym uwalnianiu. Zniszczenie ich struktury i dostarczenie substancji czynnej bezpośrednio do przewodu pokarmowego może być przyczyną wystąpienia groźnych działań niepożądanych. Taką substancją jest np. chlorek potasu, który w dużych stężeniach w przewodzie pokarmowym może być przyczyną owrzodzeń jelitowych [4]. Dlatego też rozpoczęcie podawania pacjentowi leków przez zgłębnik lub przetokę odżywczą powinno zostać poprzedzone przeprowadzeniem przeglądu lekowego [5]. Jego celem będzie w tym wypadku zminimalizowanie ilości podawanych w ten sposób leków i wdrożenie terapii z wykorzystaniem innych alternatywnych dróg podania.

REKLAMA

Przygotowując przegląd należy jednak pamiętać, że niektóre drogi podania mimo, że wydają się być dobrą alternatywą nie sprawdzą się w praktyce np. iniekcje nie nadają się do długotrwałego stosowania w warunkach domowych, a czopki nie będą dobre dla pacjentów po operacji jelita grubego [1, 5].

Jedną z poważnych trudności, z którymi spotykają się pacjenci stosujący leki drogą enteralną jest także możliwość utraty drożności dostępu do przewodu pokarmowego wskutek zatkania światła zgłębnika lub przetoki. Dlatego bardzo istotne jest zapoznanie się nie tylko z właściwościami samej substancji leczniczej, ale także z parametrami zgłębnika lub przetoki [1]. Od ich średnicy będzie także zależeć ryzyko ewentualnej utraty drożności.

Dla małych średnic charakterystycznych dla dostępów dojelitowych szczególnie preferowane będzie wówczas użycie leków w postaci płynnej [1]. Nie bez znaczenia w uniknięciu tego problemu jest przede wszystkim zapobieganie poprzez efektywne przepłukiwanie dostępu, odpowiednie przygotowanie leków do podania oraz wyeliminowanie potencjalnych interakcji z innymi lekami i pożywieniem [5]. W wyniku takich interakcji może dochodzić m.in. do łączenia się cząstek w większe aglomeraty, które zamykają światło dostępu.

Z koniecznością podawania leków drogą enteralną może wiązać się także ryzyko nieumyślnego podania ich pozajelitowo [5]. W tym celu wszystkie sprzęty, urządzenia, wyroby medyczne w tym także strzykawki nie powinny być kompatybilne z wyrobami medycznymi stosowanymi do podaży pozajelitowej [5]. Odpowiednie procedury i standardy wprowadzone w placówce ochrony zdrowia także podnoszą wiedzę i świadomość pracowników w tym zakresie, co pozwala uniknąć pomyłek, które mogłyby okazać się tragiczne w skutkach dla pacjenta.

Z podawaniem leków drogą enteralną wiąże się także ryzyko niewłaściwego dawkowania [5]. Jest ono przede wszystkim skutkiem przenoszenia pokruszonych preparatów np. z moździerza do strzykawki. W jego efekcie część substancji czynnej nie zostaje podana pacjentowi i pozostaje na ściankach moździerza. Z drugiej strony ponowne wykorzystanie tego samego sprzętu do przygotowania kolejnych leków bez dokładnego oczyszczenia ich z pozostałości także powoduje modyfikację dawki w stosowanej terapii i może być przyczyną wspomnianych już wyżej interakcji.

Warto zwrócić uwagę, że trudności w dawkowaniu nie są związane wyłącznie ze stratami substancji czynnej i zmniejszeniem dawki. W ich efekcie może dochodzić także do przedawkowania.

Poza potencjalnymi zagrożeniami jakie mogą dotyczyć pacjentów należy także wziąć pod uwagę możliwe ryzyko dla osób, które przygotowują leki do podania enteralnego. Rozdrabnianie produktów leczniczych w otwartych naczyniach np. moździerzach powoduje narażenie na wdychanie powstających proszków unoszących się w powietrzu [5]. Jeśli ten proces odbywa się w obecności innych pracowników lub pacjentów, to oni także mogą zostać narażeni. W konsekwencji tego postępowania może wystąpić uczulenie, alergia lub wchłonięcie substancji czynnej i wywołanie innych negatywnych skutków zdrowotnych. Dlatego też przygotowanie leków do podaży powinno odbyć się w miarę możliwości w zamkniętych pomieszczeniach z ograniczonym ruchem osób trzecich. Użyte sprzęty i sąsiadujące powierzchnie powinny zostać dokładnie wyczyszczone po przygotowaniu leków.

Do przygotowania produktów zawierających substancje takie jak m.in.:

  • kortykosteroidy,
  • hormony,
  • antybiotyki,
  • leki immunosupresyjne

konieczne jest zastosowanie odpowiednich środków ochrony osobistej i sprzętu np. strzykawki do kruszenia [5]. To pozwala na zminimalizowanie ryzyka kontaktu z substancją czynną.

Potrzeby pacjenta, a możliwe ryzyko

Zaplanowanie enteralnej podaży leków wymaga od farmaceutów, lekarzy i pielęgniarek szerokiej wiedzy i umiejętności zapobiegania możliwym nieprawidłowościom w tym zakresie. W całym tym procesie jednak poza ewentualnymi zagrożeniami i korzyściami terapeutycznymi powinny zostać także uwzględnione potrzeby pacjenta, który ma pewne oczekiwania w stosunku do prowadzonego leczenia. Jeśli leki do podania przez zgłębnik lub przetokę będą przygotowywane samodzielnie przez pacjenta lub jego opiekuna, to w miarę możliwości pod uwagę powinny zostać wzięte różne czynniki np. warunki, w których będą przygotowywane leki, czy częstotliwość podaży leków uwzględniająca codzienną aktywność życiową i zawodową.

Znalezienie rozwiązania optymalnego, które pozwalałoby na maksymalizację korzyści z leczenia przy jednoczesnym zachowaniu wygody, komfortu i bezpieczeństwa pacjenta wydaje się być jednym z głównym celów terapii prowadzonej w ten sposób.

 

Piśmiennictwo

  1. Ciszewska – Jędrasik M., Cichowlas A., Adamowicz O., Sieradzki E.: Rekomendacje dotyczące podawania leków w żywieniu enteralnym. Zasady postępowania. Interakcje. Warszawa: Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o., 2013.
  2. Ciszewska – Jędrasik M., Cichowlas A., Sieradzki E.: Produkty lecznicze, których nie należy kruszyć.
  3. Pertkiewicz M., Korta T. i wsp.: Standardy żywienia pozajelitowego i żywienia dojelitowego. Warszawa: PZWL, 2005.
  4. Rejestr produktów leczniczych: https://pub.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/
  5. White R., Bradnam V.: Handbook of drug administration via enteral feeding tubes. London: Pharmaceutical Press, 2015.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

REKLAMA
REKLAMA
Artykuł pochodzi z serwisu

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz