Autor: Aleksandra Szewerniak Opublikowano: 5 października 2018

Polimorfizm genetyczny a metabolizm leków

Artykuł pochodzi z serwisu

Grupy fenotypowe

Polimorfizm  genetyczny  jest  wynikiem  zmian zachodzących w strukturze DNA, które przekazywane są dziedzicznie. Coraz więcej badań wskazuje, że czynniki genetyczne należą do najważniejszych czynników modyfikujących działanie leków w organizmie. Genetyczne różnice w aktywności enzymów metabolizujących leki pozwalają wyróżnić: osoby wolno metabolizujące lek (PM – poor metabolizer), osoby z bardzo szybkim metabolizmem leku (UM – ultrarapid metabolizer), osoby z prawidłowym metabolizmem leku (EM – efficient metabolizer) i zmniejszonym metabolizmem (IM – intermediate metabolizer). Osoby wolno metabolizujące lub nie metabolizujące danego leku (PM) narażone są na jego nasilone działanie poprzez kumulację w organizmie i opóźnione wydalanie z ustroju. Wiąże się to z ryzykiem nasilonych działań niepożądanych. Pacjenci z tej grupy powinni więc przyjmować dawki leku dużo mniejsze od  standardowych, aby zminimalizować ryzyko toksyczności. Szczególnie ważne jest to w terapii lekami o niskim współczynniku terapeutycznym, takich jak cytostatyki, czy leki psychotropowe. W innym przypadku, u osób z fenotypem PM, gdy enzym odpowiada za przemianę z proleku do jego formy aktywnej, wystąpić może zmniejszony efekt terapeutyczny a nawet jego brak. Wzmożony metabolizm leku w przypadku osób z fenotypem UM prowadzi do jego szybkiej eliminacji, co skutkuje krótszym czasem działania i mniejszą skutecznością a tym samym potrzebą zwiększenia dawki leku. U pacjentów z prawidłowym metabolizmem (EM) standardowe dawki leków powinny wywołać porządany efekt terapeutyczny

Polimorfizm a efekt terapeutyczny

Najczęściej leki podlegają metabolizmowi przy udziale izoenzymów rodziny cytochromu P450: CYP3A4 (50% leków), CYP2D6 (20%), CYP2C9 i CYP2C19 (15%). Do najlepiej poznanych należą również polimorfizm N– acetylacji (enzym NAT2) oraz polimorfizm metylacji (enzymy TPMT i TMT). Zmiany w obrębie genów  kodujących te enzymy mają znaczący wpływ na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Istnieje wiele przykładów różnych efektów terapeutycznych w poszczególnych grupach fenotypowych. Udowodniono, że małe dawki adrenolityków silniej działają u PM niż u EM,  a kodeina działa silniej przeciwbólowo u osób szybko metabolizujących, nie wpływając na próg bólowy u osób wolno metabolizujących. Dzieje się tak ponieważ w grupie pacjentów EM, metylomorfina (kodeina) jest szybciej przekształcana do aktywnej biologicznie morfiny, a jej stężenie w organizmie osiąga wyższe stężenie. Przykładem polimorfizmu występującego pomiędzy grupami etnicznymi jest dłuższe działanie klomipraminy u osobników rasy orientalnej, czego przyczyną jest częste występowanie odmiennych alleli genu CYP2D6, prowadzących do syntezy mniej stabilnego enzymu.

Oznaczenia profilu farmakogenetycznego

Należy zwrócić uwagę, że personalizacja leczenia w oparciu o polimorfizm genetyczny często jest procesem pracochłonnym, mogącym sprawiać trudności w praktycznym zastosowaniu. Powodem jest fakt, że metabolizm konkretnego leku bardzo często jest zależny od wielu enzymów i transporterów.

Jednym z najczęściej stosowanych testów wykorzystywanych w określaniuprofilu farmakogenetycznego pacjenta jest tzw. test debryzochinowy. Jako substrat podawana jest debrizochina w dawce doustnej 10 mg, a następnie oznacza się ilość wolnej debryzochiny w stosunku do jej zhydrolizowanego metabolitu (4-0H debryzochina) w próbce moczu pobranej po ośmiu godzinach. Z uzyskanych wartości stężeń oblicza się współczynnik metabolizmu MR=D/40HD. Przyjmuje się, że pacjenci wykazujący wartości MR powyżej 12,6 reprezentują fenotyp „słabo metabolizujący” (PM), a osoby o współczynniku MR poniżej 12,6 należą do grupy „szybko metabolizujących” (EM). Podobnie wygląda test sparteinowy, w którym podawana jest doustnie sparteina. Alternatywą dla tych testów jest stosowanie dekstrometorfanu i ocena zawartości jego metabolitów w ślinie. Pomiar metabolitu oraz substratu w moczu lub ślinie wykonuje się metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej. Wykrycie osób z defektami enzymatycznymi jest dziś możliwe dzięki technikom takim jak PCR i RFLP. Test fenotypowy wystarczy wykonać raz w życiu, a wyniki mogą służyć przy stosowaniu wielu leków będących substratami danego cytochromu, przez całe życie pacjenta. Wykonywanie oznaczenia profilu farmakogenetycznego nie jest dziś jeszcze powszechną praktyką w leczeniu szpitalnym, jednak w przyszłości może przynieść nieoceniony wpływ na poprawę skuteczności i bezpieczeństwa w farmakoterapii personalizowanej.

personalizowanej.

 

 

Nazwa leku

Standardowa dawka leku [mg] Fenotyp (zalecany % dawki standardowej)  

Enzym odpowiedzialny za metabolizm leku

PM [%] IM [%] EM [%] UM [%]
Omeprazol 40 25 125 CYP2C19
Amitryptylina 150 50 100 125 150 CYP2D6
Nortryptylina 150 50 100 125 200 CYP2D6
Imipramina 150 25 75 133 200 CYP2D6
S-warfaryna 3 25 125 CYP2C9
Tropisetron 10 33 133 CYP2D6
Izoniazyd 200 50 125 250 NAT-2

Tab.1 Zalecane dawki przykładowych leków w zależności od genotypu pacjenta

Artykuł Polimorfizm genetyczny a metabolizm leków pochodzi z serwisu aptekaszpitalna.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz