REKLAMA
Autor: Barbara Sytek Opublikowano: 23 lipca 2018

Preparaty aminokwasowe stosowane w żywieniu pozajelitowym

Artykuł pochodzi z serwisu
Skuteczna i bezpieczna terapia żywieniem pozajelitowym wymaga dobrej znajomości składu i ograniczeń dostępnych preparatów, wyrobów medycznych wykorzystywanych w procesie sporządzania mieszaniny oraz potencjalnych niezgodności. W niniejszym artykule skupimy się na jednym z podstawowych makroelementów jakim są aminokwasy.

W żywieniu pozajelitowym stosuje się roztwory syntetycznych L-aminokwasów, których skład odpowiada składowi białek organizmu ludzkiego lub tych o dużej wartości biologicznej np. białek jajka kurzego. Roztwory aminokwasów zawierają w sobie zbilansowany skład aminokwasów egzogennych (fenyloalanina, izoleucyna, lizyna, leucyna, metionina, treonina, tryptofan, walina), względnie egzogennych (arginina, histydyna) oraz endogennych, w celu ich prawidłowego wykorzystania do syntezy białka. Roztwory aminokwasów powinny być zbilansowane ponieważ przebieg syntezy białka w organizmie jest wyznaczany przez aminokwas, którego jest najmniej (tzw. aminokwas limitujący). Gotowe preparaty powinny zawierać co najmniej 18 aminokwasów z czego nie mniej niż 40% powinny stanowić aminokwasy egzogenne.

Ze względu na przeznaczenie gotowe preparaty aminokwasowe można podzielić na kilka grup.

REKLAMA

AMINOKWASY STANDARDOWE

Pierwszą z nich są preparaty aminokwasów standardowych – Vamin 14® Elektrolite-Free, Vamin 18® Elektrolite-Free, Aminomel® , Aminoplasmal®, Aminoplasmal® 10%, Aminoplasmal® 10% E,  Aminoplasmal® 15%, Aminoplasmal® 15% E. Przeznaczone są one dla pacjentów bez zaburzeń metabolizmu białek. Wszystkie one charakteryzują się ≥40% zawartością aminokwasów niezbędnych oraz zbliżonym do 3 współczynnikiem E/T* . Przy wyborze preparatu warto pamiętać, że różnią się one między sobą całkowitym stężeniem aminokwasów, zawartością elektrolitów oraz objętością.  Preparaty zawierające elektrolity są najczęściej wybierane dla chorych stabilnych lub z nieznacznie zwiększonym zapotrzebowaniem. W przypadku krytycznie chorych pacjentów wybór preparatów bez elektrolitów pozwala na zachowanie większej elastyczności i bardziej celowaną suplementację elektrolitów. Do preparatów bezelektolitowych należą preparaty Vamin 14® Elektrolite-Free, Vamin 18® Elektrolite-Free, Aminoplasmal® 10%, Aminoplasmal® 15%.  Z kolei do preparatów wzbogaconych o zawartość elektrolitów należy: Aminomel®, który zawiera w swoim składzie Na, K, Mg oraz Ca ,natomiast produkt Aminoplasmal® zawiera Na, K, Mg oraz P. Znajomość tych różnic jest niezwykle ważna przy wyborze odpowiedniej kolejności dodawania elektrolitów.

REKLAMA

AMINOKWASY DLA SZCZEGÓLNYCH GRUP PACJENTÓW – NIEWYDOLNOŚĆ NARZĄDOWA

Drugą grupą są preparaty specjalistyczne o zmodyfikowanym składzie przeznaczone dla pacjentów z ciężkimi zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak niewydolność wątroby i niewydolność nerek, prowadzącymi do nieprawidłowej przemiany aminokwasów.

U pacjentów z niewydolnością wątroby występuje niski poziom aminokwasów o łańcuchu rozgałęzionym oraz podwyższony poziomem aminokwasów aromatycznych i metioniny. W związku z tym preparaty specjalistyczne dla tej grupy pacjentów posiadają zmniejszoną zawartość aminokwasów metabolizowanych w wątrobie (aminokwasów aromatycznych – fenyloalaniny, tyrozyny, tryptofanu) oraz zwiększoną zawartość aminokwasów będących produktem tego metabolizmu (aminokwasy rozgałęzione – leucyna, izoleucyna, walina). To właśnie aminokwasy rozgałęzione są niezwykle ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, gdyż nie jest on w stanie sam ich wytworzyć. Leucyna bierze udział w procesach metabolicznych i zwiększa wchłanianie pozostałych aminokwasów. Walina bierze udział w utrzymywaniu równowagi azotowej oraz stymuluje syntezę białek. Ponadto aminokwasy rozgałęzione są w stanie częściowo zahamować proces niszczenia hepatocytów i zwiększyć tempo odbudowy wątroby. Preparaty aminokwasowe przeznaczone dla pacjentów z niewydolnością wątroby mają również ograniczoną zawartość aminokwasów siarkowych – metioniny, której poziom jest podwyższony u tych pacjentów. Obecnie na rynku znajdują się preparaty Aminosteril® N-Hepa 8%, Aminoplasmal® Hepa 10%  – oba bez dodatku elektrolitów.

Do preparatów o zmodyfikowanym składzie stosowanych u chorych z niewydolnością nerek stosuje się preparaty zawierające przede wszystkim aminokwasy niezbędne, oraz wyższą zawartość histydyny w porównaniu do aminokwasów standardowych. W niewydolności nerek występują podwyższone stężenia aminokwasów endogennych – fenyloalaniny i metioniny, stąd w preparatach dla tej grupy pacjentów ich zawartość jest obniżona. Obecnie na rynku posiadamy preparaty: Nephrotect®, Aminomel® Nephro.

AMINOKWASY O DZIAŁANIU IMMUNOMODULUJĄCYM

Trzecia grupa preparatów aminokwasowych, do której należy Dipeptiven®, charakteryzuje się działaniem immunomodulującym. Preparat ten zawiera w swoim składzie dwupeptyd, który w organizmie ulega rozpadowi do alaniny i glutaminy. W organizmie człowieka duże zapasy glutaminy znajdują się w mięśniach, ale pozyskiwanie jej z mięśni przy już istniejącym osłabieniu organizmu prowadzi do pogłębienia wyniszczenia. Tak więc u pacjentów podczas stanów zapalnych, zakażeń i w innych sytuacjach stresu katabolicznego uznaje się glutaminę za aminokwas warunkowo niezbędny.  Glutamina poprawia bilans azotowy, odpowiedź immunologiczną ustroju, stymuluje syntezę białek oraz poprawia barierę jelitową, czyli zabezpiecza przed dostaniem się bakterii i toksyn do układu krążenia. Z tego względu suplementacja glutaminy jest szczególnie polecana u pacjentów z sepsą, rozległymi urazami/oparzeniami, z uszkodzeniami śluzówki w następstwie radio- i chemioterapii, z zespołem upośledzenia odporności. Badania pokazują, że zawartość glutaminy wpływa na zmniejszenie ryzyka zakażeń oraz powikłań u krytycznie chorych**. Rekomendowana podaż glutaminy pacjentom przebywającym na oddziałach intensywnej terapii wynosi 0,2 – 0,4 g L- glutaminy/kg m.c./dobę ***(w przybliżeniu jest to wartość 1,5ml – 3ml produktu Dipeptiven®/kg m.c/dobę). W innych badaniach uzyskano wyniki niepotwierdzające wpływu suplementacji glutaminy na powikłania infekcyjne czy śmiertelność****. Wg Polskiego Towarzystwa Intensywnej Terapii Interdyscyplinarnej celowość suplementacji glutaminy u chorych na Oddziałach Intensywnej Terapii nie została rozstrzygnięta. Dipeptiven® jest koncentratem do sporządzania roztworu i nie jest przeznaczony do bezpośredniego podawania, a jako dodatek do żywienia pozajelitowego/ dojelitowego. Nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby i nerek.

AMINOKWASY PEDIATRYCZNE

Ostatnią grupę stanowią preparaty aminokwasów przeznaczone dla najmłodszych pacjentów, Aminokwasy pediatryczne bazują  swoim składem aminokwasowym na składzie mleka kobiecego lub krwi pępowinowej. Odpowiednio zbilansowany skład aminokwasów warunkuje odpowiedni wzrost, rozwój układu nerwowego i immunologicznego. Za aminokwasy niezbędne dla niemowląt uznano aminokwasy egzogenne (fenyloalaninę, izoleucynę, leucynę, lizynę, metioninę, treoninę, tryptofan i walinę) oraz względnie endogennej histydyny. Wykazano również, że w żywieniu dzieci ważna jest suplementacja tauryny, cysteiny oraz argininy (odgrywają rolę w procesie wzrostu, rozwoju mózgu, czynności siatkówki oraz zmniejszają ryzyko martwiczego zapalenia jelit). Obecnie z tej grupy na rynku znajdują się preparaty: Aminoplasmal® Paed 10%, Aminoven® Infant 10%, Primene®, oraz Vaminolact®. Poszczególne preparaty różnią się między sobą całkowitym stężeniem aminokwasów jak również zawartością jakościową i ilościową poszczególnych aminokwasów.

Bibliografia:

  1. Charakterystyki produktów leczniczych oraz broszury informacyjne omawianych w tekście produktów
  2. Laskowska J.; Żywienie pozajelitowe u dzieci, Farm Pol, 2009, 65(7)
  3. Głażewski T., Dyrla P., Gil J.; Podstawowe zasady żywienia pozajelitowego, Pediatr Med Rodz 2017, 13 (1), p. 29–39
  4. Ciszewska-Jędrasik M., Pertkiewicz M.; Mieszaniny do żywienia pozajelitowego, standardy postępowania i zalecenia dla farmaceutów; Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2004
  5. Drywień M., Dźwigała J., Staszewska-Skurczyńska M.; Znaczenie aminokwasów rozgałęzionych w żywieniu człowieka oraz profilaktyce i przebiegu niektórych chorób, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2013, Tom 19, Nr 3, 379–384
  6. Małgorzewicz S.; Niewydolność wątroby i nerek, a żywienie w OIT; prezentacja POLSPEN 21.09.2011 http://www.polspen.pl/assets/files/zjazd_anestezjologiczny/Sylwia%20Malgorzewicz-Niewydolnosc%20watroby%20i%20nerek%20a%20zywienie.pdf
  7. Burek A.; Żywienie pozajelitowe – Praca specjalizacyjna z zakresu farmacji klinicznej, Poznań 2013
  8. Kłęk S.; Jak dobrać worek do żywienia pozajelitowego w OIT;  http://polspen.pl/assets/files/zjazd_anestezjologiczny/Klek%20S%20-%20jak%20dobrac%20worek%20do%20zywienia%20pozajelitowego.pdf
  9. Ciszewska-Jędrasik M.; Żywienie pozajelitowe, część II. Preparaty stosowane w żywieniu pozajelitowym, Farmacja Polska; tom 64, nr 24, 2008
  10. Peter Stehle; Glutamine: An Obligatory Parenteral Nutrition Substrate in Critical Care Therapy; Biomed Res Int. 2015; 2015: 545467

Objaśnienia:

* Wskaźnik E/T to stosunek zawartości aminokwasów niezbędnych do całkowitej zawartości azotu. Wskaźnik ten powinien być jak najbardziej zbliżony do białek ustroju. Wskaźnik powinien osiągać wartość zbliżoną do 3.

**Déchelotte P; L-alanyl-L-glutamine dipeptide-supplemented total parenteral nutrition reduces infectious complications and glucose intolerance in critically ill patients: the French controlled, randomized, double-blind, multicenter study; Crit Care Med. 2006 Mar;34(3):598-604.

***Kłęk S.; Jak dobrać worek do żywienia pozajelitowego w OIT;  http://polspen.pl/assets/files/zjazd_anestezjologicz/Klek%20S%20-%20jak%20dobrac%20worek%20do%20zywienia%20pozajelitowego.pdf

****Andrews P., Randomised trial of glutamine, selenium, or both, to supplement parenteral nutrition for critically ill patients; BMJ 2011342

 

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych