Choroba
zwyrodnieniowa stawów

możliwości farmaceuty

Choroba zwyrodnieniowa stawów

Pacjenci, cierpiący z powodu bólów kostno-stawowych, zgłaszający się do apteki z prośbą o polecenie skutecznego leku przeciwbólowego, są bardzo częstym przypadkiem w codziennej praktyce farmaceuty. Chorzy zwykle skarżą się na uciążliwe bóle, ograniczoną ruchomość lub sztywność w obrębie stawów. Jedną z najczęstszych przyczyn występowania bólu układu mięśniowo-szkieletowego, zwłaszcza u pacjentów w wieku podeszłym jest choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS), nazywana również osteoartrozą. Szacuje się, że zmiany zwyrodnieniowe w obrębie narządu ruchu można stwierdzić u połowy osób powyżej 40 roku życia, a nawet u 80% pacjentów powyżej 55 r.ż. [1]. Według Światowej Organizacji Zdrowia osteoartroza jest jednym z 10 najważniejszych problemów zdrowotnych w społeczeństwie, dlatego lata 2000-2010 ogłoszono „Dekadą Kości i Stawów” [2]. 

ChZS jest schorzeniem o charakterze przewlekłym i postępującym. Jest wynikiem działania czynników biologicznych i mechanicznych, które prowadzą do destrukcji chrząstki stawowej, a z czasem również innych struktur – kości pod chrząstką stawową, ścięgien czy mięśni. Lokalizacja zmian zwyrodnieniowych może dotyczyć jednego lub wielu stawów. Najczęściej zmiany obejmują duże stawy – kolanowe, łokciowe, kręgosłupa, stawy rąk i stóp. Etiologia choroby zwyrodnieniowej stawów nie jest do końca jasna. Do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia zmian należą wiek, otyłość, urazy i przeciążenia stawów, czynniki genetyczne, przebyte zakażenia. Typowymi objawami klinicznymi ChZS są bóle w obrębie stawów o różnym nasileniu, początkowo występujące jedynie podczas ruchu, jednak w okresie zaostrzenia choroby mogą pojawiać się nawet w spoczynku. Charakterystyczne również są: sztywność stawów(tzw. sztywność poranna), ograniczenie ruchomości stawów (np. problemy z wyprostowaniem lub zgięciem kolana), trzeszczenie,zniekształcenie i poszerzenie obrysów zajętych stawów. Osteoartroza, zwłaszcza nieleczona może powodować znaczne pogorszeniejakości życia pacjentów, a nawet prowadzić do przedwczesnej niepełnosprawności ruchowej. Dlatego niezmiernie ważne jest wczesne rozpoznanie choroby i wdrożenie odpowiedniego leczenia [1,3]. 

Postępowanie lecznicze ma na celu nie tylko złagodzenie dolegliwości bólowych, ale także zwiększenie ruchomości w obrębie stawu objętego stanem zapalnym. Ze względu na dość niejasny patomechanizm powstawania zmian zwyrodnieniowych, nadal trwają poszukiwania terapii, która mogłaby zahamować rozwój choroby. Obecnie, kluczowe znaczenie ma połączenie odpowiedniej farmakoterapiiz postępowaniem niefarmakologicznym (rehabilitacja, ćwiczenia fizyczne) [2].

Rola farmaceuty w opiece nad pacjentem z ChZS

Co prawda, zastosowanie odpowiedniego leku w łagodzeniu dolegliwości ChZS zawsze powinno być zgodne z zaleceniem lekarza, jednak bardzo często spotykane jest zjawisko samoleczenia pacjentów, zwłaszcza, iż wiele leków zalecanych w terapii ChZS jest dostępnych bez recepty. W codziennej praktyce farmaceuta często może stanowić pierwszą linię pomocy dla chorych z dolegliwościami bólowymi, u których lekarz zdiagnozował osteoartrozę. Prawidłowe doradztwo ze strony farmaceuty jest niezmiernie ważne nie tylko ze względu na skuteczne łagodzenie objawów bólu, ale również zapewnienie bezpieczeństwa farmakoterapii.

Lekiem pierwszego wyboru u pacjentów we wczesnym stadium choroby z łagodnymi dolegliwościami bólowymi jest paracetamol. Niestety, paracetamol często okazuję się nieskuteczny w tej jednostce chorobowej, co zaznaczają niektóre towarzystwa naukowe w swoich rekomendacjach [3].

Dlatego przeważnie niezbędne jest zalecenie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które wykazują działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. W terapii choroby zwyrodnieniowej stawów, leki te nie tylko redukują objawy bólowe, ale równocześnie wykazują wpływ na proces zapalny w tkankach stawowych.

Ich główny mechanizm działania polega na zablokowaniu syntezy prostaglandyn, które są mediatorami stanu zapalnego i przyczyniają się do odczuwania bólu. Ich działanie wynika z zablokowania aktywności enzymów z grupy cykloooksygenazy COX-1 i COX-2,uczestniczących w syntezie prostaglandyn, głównych mediatorów stanu zapalnego i bólu. Ponadto, wykazano, że NLPZ poza swoimpodstawowym działaniem, zmniejszają również obrzęk i sztywność stawów, co jest szczególnie istotne w leczeniu osteoratrozy [4]. Preparaty zawierające w składzie NLPZ, mogą być stosowane zarówno doustnie jak i miejscowo na skórę. W przypadku preparatówdo stosowania doustnego, farmaceuta musi pamiętać, że są one przeciwskazane u pacjentów cierpiących z powodu choroby wrzodowej żołądka lub/-i dwunastnicy. Szczególną ostrożność należy zachować u chorych z niewydolnością nerek, z problemami kardiologicznymi oraz u pacjentów w wieku podeszłym. Dlatego, przed zarekomendowaniem odpowiedniego leku farmaceuta zawsze powinien pamiętać o przeprowadzeniu właściwego wywiadu z pacjentem zgłaszającym się z powodu dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego.

Pacjentom z grup ryzyka powinno się zalecić zastosowanie NLPZ do podania miejscowego na skórę (np. w postaci żelu, kremu,emulsji), które osiągają odpowiednio wysokie stężenia w jamie stawowej, wystarczające do hamowania enzymu cyklooksygenazyi zmniejszenia bólu i stanu zapalnego. Skuteczność działania NLPZ stosowanych miejscowo w łagodzeniu dolegliwości ChZS zostałaudowodniona licznymi badaniami klinicznymi. Lokalne stosowanie NLPZ jest zalecane przez wiele towarzystw naukowych (m.in. European League Against Rheumatism (EULAR)) w pierwszej kolejności, przed rozpoczęciem terapii NLPZ podawanymi doustnie. W metaanalizie porównującej wyniki z badań klinicznych, najlepsze jakości dane naukowe uzyskano dla diklofenaku podawanego miejscowo. Potwierdzono jego skuteczność w łagodzeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego oraz stawów ręki [5,6].

Wybór odpowiedniego preparatu

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających w składzie niesteroidowe leki przeciwzapalne. Korzystnym wyborem będziezarekomendowanie pacjentowi cierpiącemu z powodu przewlekłych bólu w przebiegu ChZS, preparatu do stosowania miejscowegoz diklofenakiem, którego skuteczność w leczeniu objawów choroby zwyrodnieniowej stawów została potwierdzona klinicznie.

Pacjentowi możemy zaproponować Voltaren MAX, ponieważ posiada największą dawkę substancji czynnej na rynku w formiedo podania miejscowego – 23,2 mg/g. Lek jest dostępny w postaci żelu, dzięki czemu wykazuje korzystne dla pacjenta działanie chłodzące i kojące oraz zapewnia dobre przenikanie do tkanek położonych głębiej. Dzięki wysokiej dawce diklofenaku, jak i dodatkowym substancjom wspomagającym przenikanie do tkanek (alkohol oleinowy) działa on nawet do 12 godzin u źródła bólu, dlatego może być stosowany dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Zastosowanie takiego leku umożliwi skuteczną kontrolę bólu zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy. Warto zaznaczyć, że diklofenak podawany miejscowo na skórę wykazuje niską biodostępność ogólnoustrojową (ok. 4-5%), co znacznie redukuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych [7,8].

Alternatywą może być Voltaren Emulgel (zawierający 10 mg diklofenaku w 1 g preparatu), który obecnie dostępny jest w formie ze specjalnym aplikatorem, pozwalającym na wcieranie preparatu podczas aplikacji, które z kolei zwiększa przezskórne przenikanie lekudo jamy stawowej. Taka postać leku zapewnia również wygodną i higieniczną aplikację [9].

W przypadku niedostatecznej kontroli bólu w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów, pacjentowi u którego nie występująprzeciwskazania, można zarekomendować stosowanie preparatów z diklofenakiem do podawania doustnego. Produktami do podaniadoustnego dostępnymi bez recepty, zawierającymi w składzie tę substancję czynną są tabletki Voltaren Acti Forte oraz kapsułki VoltarenExpress Forte. Obie formy zawierają 25 mg diklofenaku w jednej dawce. Voltaren Acti Forte występuje w postaci małych tabletek, przez co może być preferowaną formą dla pacjentów z trudnościami w przełykaniu.Z kolei, zastosowanie leku w postaci kapsułek zapewnia szybkie uwalnianie substancji czynnej oraz szybki początek działania [10,11].

Dodatkowe zalecenia

Jako postępowanie wspomagające terapię ChZS, farmaceuta może doradzić pacjentowi również zastosowanie preparatów zawierających substancje takie jak siarczan glukozaminy, siarczan chondroityny czy kwas hialuronowy, które najczęściej są dostępne jako suplementy diety. Mimo, że ich skuteczność działania nie została potwierdzona badaniami, ich stosowanie w leczeniu osteoartrozy jest dopuszczone według niektórych rekomendacji (np. European League Against Rheumatism). Mogą one poprawić funkcjonowanie stawów orazmodyfikować jego strukturę [3]. Preparaty z glukozaminą nie mogą być zażywane przez osoby uczulone na owoce morza [1].

Poza farmakoterapią, niezwykle istotną kwestią w opiece nad pacjentem cierpiącym z powodu uciążliwych objawów chorobyzwyrodnieniowej jest odpowiednie postępowanie niefarmakologiczne. Chorym warto przypomnieć jak ważna jest zmiana trybu życia(redukcja masy ciała, wykonywanie ćwiczeń aerobowych i rozciągających).

Należy pamiętać, że każdego pacjenta zgłaszającego przewlekłe bóle kostno-stawowe (niezdiagnozowane) lub wtedy,gdy dolegliwości nie ustępują mimo stosowanej terapii należy skierować na wizytę lekarską. Lekarz może zalecić pacjentowi zabiegirehabilitacyjne bądź zastosowanie leków dostępnych wyłącznie na receptę (np. opioidów czy dostawowo podawanychglikokortykosteroidów) [1,3].

CHPL/CHVOLT/0042/18

PIŚMIENNICTWO
  1. Guła Z, Korkosz M. Choroba zwyrodnieniowa stawów. Medycyna Praktyczna. https://reumatologia.mp.pl/choroby/65000,choroba-zwyrodnieniowa-stawow 
  2. Chojnacki M i wsp. Osteoartroza: etiologia, czynniki ryzyka, mechanizmy molekularne. Postepy Hig Dosw 2014; 68: 640-652.
  3. Romanowski W i wsp. Choroba zwyrodnieniowa stawów – aktualne standardy leczenia. Forum Reumatologiczne 2016; 2(2): 52-57.
  4. Scanzello CR i wsp. The Post-NSAID Era: What to Use Now for the Pharmacologic Treatment of Pain and Inflammation in Osteoarthritis Current Rheumatology Reports 2008; 10:49-56.
  5. Derry S i wsp. Topical NSAIDs for chronic musculoskeletal pain in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2012; 12;(9):CD007400.
  6. Zajączkowska R. Miejscowe leczenie bólu. Portal Medycyna praktyczna. https://www.mp.pl/bol/badania/96492,miejscowe-leczenie-bolu.
  7. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voltaren MAX 12/2015.
  8. Haroutiunian A, Drennan D.A, Lipman A.G., Topical NSAID Therapy for Musculoskeletal Pain, Pain Medicine 2010; 11: 535–549.
  9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voltaren EmulGel 01/2018. 
  10. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voltaren Express Forte 12/2015. 
  11. Charakterystyka Produktu Leczniczego Voltaren Acti Forte 09/2016.

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz