Przewlekła choroba żylna w faktach i mitach

Autor: Pogromcy Aptecz... / Opublikowano: 2017-08-29 10:50:00 /

Jednym lato kojarzy się z wyjazdami wakacyjnymi i relaksem, dla innych to okres nasilenia objawów związanych z chorobami naczyń żylnych. Często apteka jest pierwszym miejscem, do którego pacjenci zgłaszają się po poradę, gdy dokuczają im dolegliwości tym spowodowane.

Choroby naczyń żylnych aktualnie stanowią jeden z najczęstszych problemów opieki zdrowotnej w krajach rozwijających się i pomimo współczesnych możliwości diagnostyczno-terapeutycznych nadal mają duży wpływ na obniżenie jakości życia pacjentów [1].

Przewlekła choroba żylna (PChŻ, ang.chronic venous disease, CVD) obejmuje jednostki chorobowe takie jak: choroba żylakowa, zespół pozakrzepowy, zespoły uciskowe oraz pierwotną niewydolność zastawek żylnych [2]. Za rozwój zmian patologicznych, zarówno tych w obrębie żył jak i także tkanek wokół naczynia, odpowiada nadciśnienie żylne [3]. Do podstawowych przyczyn rozwoju PChŻ należy upośledzenie napięcia ściany żylnej oraz upośledzenie funkcji zastawek w żyłach powierzchownych oraz głębokich. Schorzenie jest konsekwencją zastoju krwi w obrębie żylnych naczyń krwionośnych [1]. Klasyfikacja oraz stopień zaawansowania tego schorzenia określana jest według skali CEAP, której postawą są objawy kliniczne (C), czynniki etiologiczne (E), rozmieszczenie zmian anatomicznych (A), a także procesy patologiczne (P) [3]. Żylaki sklasyfikowane zostały jako drugi stopień w części klinicznej tej klasyfikacji [4]. W ocenie ryzyka wystąpienia przewlekłego zapalenia żył bardzo ważna jest predyspozycja genetyczna, lecz decydującą rolę odgrywa narażenie na jeden z czynników ryzyka: choroby zakaźne i bakteryjne, urazy mechaniczne, praca w pozycji stojącej lub siedzącej, otyłość, mało aktywny tryb życia, przyjmowanie doustnych środków hormonalnych, płaskostopie, otyłość [2, 5].

FAKT
Zmiany skórne mogą być pierwszymi objawami przewlekłej niewydolności żylnej

Do najczęstszych objawów tego schorzenia można zaliczyć uczucie ciężkich nóg, skurcze oraz bóle łydek, które nasilają się podczas stania, siedzenia oraz w nocy, obrzęki, parestezje, zespół niepokojonych nóg oraz świąd skóry [2, 6]. Poza objawami somatycznymi następstwem większości zaburzeń ze strony naczyniowego układu żylnego są liczne dolegliwości ze strony skóry. Często pojawiają się przebarwienia (początkowo wybroczyny i plamica, przyjmujące następnie postać żółtobrązowych plam), zmiany wypryskowe dotyczące najczęściej podudzi, aż po owrzodzenie żylne [1, 7].

MIT
Objawy PChŻ są tak samo nasilone w ciągu doby

Objawy przewlekłej niewydolności żylnej nasilają się wraz z upływem dnia i wieczorem są zwykle najbardziej odczuwalne [2]. Uczucie ciężkości kończyn dolnych zmniejsza się po odpoczynku z uniesionymi kończynami. Bolesne kurcze łydek występują częściej w nocy i w czasie upałów [1]. W ciągu roku chorzy mogą zaobserwować u siebie więcej objawów wiosną oraz latem. Symptomy tej choroby z większą częstotliwością występują oraz wzmagają się w ciągu dnia u osób z mniejszą aktywnością fizyczną. Przyczyną tego jest mniejsza aktywność pompy mięśniowej [2].

MIT
Żylaki to problem tylko estetyczny

Żylaki kończyn dolnych to kliniczne objawy przewlekłej niewydolności żylnej. Żyły powierzchowne, które objęte tą dolegliwością, są widoczne przez skórę w kształcie przypominającym sznur i tworzą wyczuwalne uwypuklenia [4]. Mimo, że żylaki są problemem, który początkowo zwraca uwagę ze względów estetycznych, mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak owrzodzenie goleni czy żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, a nawet do śmierci [4, 6].

MIT
PChŻ można wyleczyć

Choroba ta niestety nie jest uleczalna, lecz można spowolnić albo nawet zatrzymać jej rozwój. Warunkiem jest odpowiednio wczesne zdiagnozowanie i rozpoczęcie leczenia [2].

MIT
Farmakoterapia jest podstawową metodą leczenia

Podstawowym celem podstępowania leczniczego jest obniżenie albo zniesienie nadciśnienia żylnego. Ma ono postać terapii kompleksowej. Do jej elementów należy zmiana stylu życia, farmakoterapia, leczenie uciskowe, leczenie miejscowe, skleroterapia, a także leczenie operacyjne [3]. Farmakoterapia powinna być postrzegana jako jeden z elementów, które składają się na całościowe podejście do pacjenta [8]. Celem leczenia farmakologicznego jest zmniejszenie zastoju żylnego mikrokrążeniu, zmniejszenie nadmiernej lepkości krwi, poprawę utlenowania tkanek, zmniejszenie adhezji oraz aktywacji leukocytów [6].

FAKT
Zmiana stylu życia powinna dotyczyć także odpoczynku

Zmiana stylu życia powinna obejmować wykształcenie u chorego pożądanych zachowań oraz nawyków, mających na celu poprawę stanu zdrowia. Zmiany powinny przede wszystkim uwzględniać pozycję w trakcie snu oraz spoczynku, a także aktywność ruchową. W aspekcie odpoczynku zmiana stylu życia powinna skupiać się na redukcji ciśnienia żylnego poprzez elewację kończyn dolnych. Unoszenie kończyn dolnych o 30° względem podłoża na 20 minut 3 razy w ciągu dnia zwiększa w nich przepływ krwi o 200%. Także elewacja kończyn w okresie nocnego spoczynku o 10—20 cm wywiera korzystny wpływ na przepływ żylny [2].


MIT
Osoby z chorobami żylnymi powinny ograniczyć aktywność fizyczną

Aktywność fizyczna ma bardzo istotne znaczenie w leczeniu oraz profilaktyce PChŻ, pod warunkiem że układ żylny jest zdrowy (nie wolno ćwiczyć w stanie zapalnym) [3, 5]. Ma ona wpływ na obniżenie ciśnienia żylnego, zwiększa powrót żylny, a także nasila reabsorpcję i sprawność układów mięśniowego oraz kostno-stawowego. Efekt korzystny przynoszą spacerowanie, pływanie, jogging w obuwiu tłumiącym wstrząsy, jazda na rowerze (przy niewydolności żyły odstrzałkowej w elastycznych pończochach uciskowych), taniec, golf, narciarstwo biegowe czy chodzenie w wodzie [3].

FAKT
Nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne nie jest wskazana

Pacjenci powinni unikać narażania na wysokie temperatury, w tym także nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne, gdyż powoduje ona niekorzystne rozszerzenie naczyń krwionośnych, które może indukować albo nasilać istniejący już stan zapalny. W sytuacji przegrzania należy zastosować zanurzenia w zimnej kąpieli lub zimny prysznic [2].

FAKT
Terapia uciskowa jest podstawową metodą leczenie zachowawczego PChŻ

Kompresoterapia czyli leczenie uciskowe zajmuje czołowe miejsce w zawalczeniu objawów tego schorzenia, co jest związane z brakiem inwazyjności, łatwością stosowania, a także skutecznością w redukcji nadciśnienia żylnego [3, 7]. Największy ucisk przypada w okolicach kostki i stopniowo zmniejsza się w kierunku uda, dzięki temu wyroby kompresyjne (rajstopy, podkolanówki, wyroby kompresyjne) pomagają w odprowadzaniu krwi żylnej do serca [9].

MIT
Pończochy lepiej zapobiegają rozwojowi zespołu pozakrzepowego niż podkolanówki

Wyniki przeprowadzonego badania z randomizacją dowodzą, że w większości przypadków zastosowanie podkolanówek jest wystarczające i nie ma potrzeby uciekania się do dłuższych pończoch, które dla wielu chorych są kłopotliwe w użytkowaniu [10].

MIT
Leki flebotropowe stosowane doustnie i zewnętrznie są tak samo skuteczne

Obecnie do najczęściej stosowanych leków flebotropowych (związki chemiczne wykazujące powinowactwo do ściany naczynia żylnego) można zaliczyć preparaty zmikronizowanej diosminy (MPFF), wyciągi z ruszczyka kolczastego, preparaty zawierające escynę [11, 12]. Żele zawierające leki flebotropowe (escynę, trokserutynę) albo heparynę należą do tradycyjnie stosowanych leków w przewlekłej chorobie żylnej. Jednak ich efektowność jest słabo udokumentowana. Wykazano, że miejscowo stosowane pochodne rutyny i escyna zwiększają elastyczność naczyń włosowatych skóry. Prawdopodobnie miejscowe i ogólne stosowanie leków flebotropowych wykazuje efekt addycyjny, lecz trudno ocenić na ile jest to spowodowane samym działaniem chłodzącym żelu [11].

MIT
Leki flebotropowe stosowane zewnętrznie są bezpieczne dla wszystkich chorych

Preparaty te mają najczęściej postać żeli i kremów, które wywierają efekt zmniejszający objawy głównie subiektywne. Należy jednak zachować ostrożność podczas ich stosowania, zwłaszcza u pacjentów ze zmianami skórnymi w przebiegu PChŻ, ponieważ w takich przypadkach prawdopodobieństwo wywołania nadwrażliwości kontaktowej jest większe i częstym powikłaniem leczenia miejscowego jest alergiczny wyprysk kontaktowy [3].

Przewlekła niewydolność żylna jest chorobą cywilizacyjną. Ze względu na charakter naszej pracy, problem ten może dotyczyć każdego z nas. Pamiętajmy, że najważniejsza jest profilaktyka, ale nie tylko wzmacnianie żył, lecz także zapobieganie zaparciom (powodują wzrost ciśnienia w jamie brzusznej, a co za tym idzie podwyższenie ciśnienia w naczyniach żylnych kończyn dolnych), a także przeciwdziałanie rozwojowi nadwagi czy otyłości [13].

Literatura:

1. Barańska-Rybak W., Komorowska O. Zmiany skórne w chorobach naczyń żylnych
2. Barański K., Chudek J. Samoleczenie w przewlekłej chorobie żylnej
3. Neubauer_Geryk J., Bieniaszewski L. Przewlekła choroba żylna – patofizjologia, obraz kliniczny i leczenie
4. Marona H., Kornobis A. Patofizjologia rozwoju żylaków oraz wybrane metody ich leczenia- aktualny stan wiedzy
5. Kocić I. Diosmina-skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania
6. Zubilewicz T., Wroński J., Michalak J. Przewlekła niewydolność żylna. Od objawu i rozpoznania do leczenia
7. Przewlekła choroba żylna. Wytyczne postępowania klinicznego Europejskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej (ESVS, European Society for Vascular Surgery)
8. Woźniak M., Bogucka-Kock Anna Przewlekła niewydolność żylna
9. Łastowiecka-Moras E. Przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych
10. Włoch-Kopeć D., Bała M., Jaesche R. Czy pończochy udowe o stopniowanym stopniu ucisku zapobiegają rozwojowi zespołu pozakrzepowego lepiej niż podkolanówki
11. Chudek J., Ziaja D. Farmakoterapia przewlekłej choroby żylnej w świetle medycyny opartej na faktach
12. Ziaja D. Miejsce suplementów diety o działaniu flebotropowym w praktyce lekarskiej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną
13. Łastowiecka- Moras E. Profilaktyka przewlekłej niewydolności żylnej wśród osób wykonujących pracę w pozycji siedzącej i stojącej

Udostępnij
PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj