Autor: Zuzanna Miś Opublikowano: 31 stycznia 2019

Przypadek kliniczny – Hormony tarczycy u osoby starszej

Artykuł pochodzi z serwisu

Mgr farm. Zuzanna Miś – specjalista farmacji klinicznej

73-letni pacjent z chorobą niedokrwienną serca i niedoczynnością tarczycy zgłosił się do farmaceuty w celu wykupienia recepty na lewotyroksynę w dawcę 25 ug. Jednocześnie, z powodu odległej wizyty u endokrynologa, postanowił wyjaśnić w aptece swoje wątpliwości dotyczące wyników kontrolnych. 

(fot. shutterstock)

Stężenie TSH (tyreotropiny) wynosiło 8,5 mlU/L (norma 0,32 do 4,8 mlU/l), stężenie fT4 (wolnej tyroksyny) mieściło się w dolnej granicy zakresu referencyjnego (12 ng/l przy normie 8-20 ng/l). Pacjent równocześnie skarżył się na objawy zmęczenia, senności, osłabienia siły mięśniowej i gorszego samopoczucia. Podkreśla, że lek przyjmuje tylko na czczo, pół godziny przed śniadaniam, popijając wodą lub poranną kawą.

Mężczyzna obawia się, że niedoczynność tarczycy jest w dalszym ciągu niewystarczająco kontrolowana. Jego córka przeczytała w Internecie, że przy takich wynikach laboratoryjnych, dawka L-tyroksyny powinna zostać zwiększona. Pacjent zapytał farmaceutę, czy do czasu kolejnej wizyty u endokrynologa, nie może przyjmować podwójnej dawki leku.

Co farmaceuta powinien odpowiedzieć pacjentowi?

Niedoczynność tarczycy jest dość powszechnie występującym zaburzeniem produkcji hormonów (tyroksyny i trójjodotryoniny) w stosunku do zapotrzebowania organizmu. Niedobór hormonów tarczycy powoduje stymulację przysadki mózgowej do produkcji tyreotropiny (TSH), który ma pobudzać tarczycę do działania.

Przesiewowym badaniem oceniającym funkcjonowanie tarczycy jest oznaczenie TSH w osoczu. Jego podwyższony poziom może, lecz nie musi, świadczyć o niewydolności tarczycy. Potwierdzeniem jest analiza fT4 (czasem fT3)

Niestety, interpretacja wyniku nie należy do prostych zadań. W żadnym wypadku nie próbujmy tego robić na własną rękę, tylko skierujmy pacjenta do lekarza. Warto wiedzieć, że zakres referencyjny podany przez laboratoria, nie odnosi się w równej mierze do wszystkich pacjentów.

Stężenia TSH w górnych granicach normy (między 2,6 – 4,8 mlU/l) mogą okazać się już za wysokie dla kobiet w wieku rozrodczym. Wymagają dalszej diagnostyki, ponieważ mogą powodować trudności z zajściem w ciążę. Z kolei u kobiet już będących w ciąży, wyniki TSH w górnej granicy normy są już wskazaniem do podawania L-tyroksyny, niezależnie od poziomu wolnych hormonów tarczycy, ponieważ mogą negatywnie wpływać na rozwój układu neurologicznego płodu [1].

Z drugiej strony u osób starszych, podwyższenie TSH nawet powyżej górnej granicy (do poziomu < 10 mlU/l) jest uznawane za powszechne, związane z wiekiem i akceptowalne. Zazwyczaj nie wymaga leczenia, jeśli stężenia hormonów tarczycy są w normie. Mówmy wtedy o subklinicznej niewydolności tarczycy [2].

W przypadku rozpoczęcia leczenia, dawki hormonów tarczycy powinny być zmniejszone u osób starszych, szczególnie jeśli obarczeni są oni chorobami sercowo-naczyniowymi. Leczenie L-tyroksyną powinno rozpocząć się od dawki 25 ug, a nawet 12,5 ug/dobę i stopniowo podnosić co kilka tygodni. Zbyt wysokie dawki hormonów tarczycy mogą powodować kołatanie serca, niepokój, drżenie, ale także zwiększone ryzyko migotania przedsionków [3].

W omawianym przykładzie lekarz prawidłowo zastosował małą dawkę L-tyroksyny. Być może na kolejnej wizycie zdecyduje się nawet na jej redukcję lub odstawienie, jeśli uzna, że wyniki laboratoryjne są zadawalające. W żadnym wypadku pacjent nie powinien samodzielnie decydować o zwiększeniu lub zmniejszeniu dawki L-tyroksyny. W połączeniu z chorobą podstawową mężczyzny (niewydolność serca), mogą pojawić się negatywne objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego.

W przypadku suplementacji hormonami tarczycy nie sposób ominąć zagadnienia prawidłowego dawkowania, czyli aspektu nad którym czuwać powinien farmaceuta. Brak skuteczności leczenia powinien być zweryfikowany pod kątem błędów w przyjmowaniu leku, zanim zostanie podjęta decyzja o podwyższeniu dawki. Najczęściej jest to brak minimalnej 30-minutowej przerwy przed posiłkiem lub jednoczesne (lub zbliżone w czasie) przyjmowanie innych leków, takich jak inhibitory pompy protonowej, bifosforanów, czy preparatów żelaza. Gdy pacjent musi stosować kilka leków na czczo, można zaproponować dawkowanie jednego z nich na noc, 4 godziny po ostatnim posiłku.

Do dość ciekawej interakcji zachodzi przy jednoczesnym popijaniu hormonów tarczycy kawą. Badania wykazały, że kawa hamuje absorpcję L-tyroksyny, powodując zmniejszenie stężenia leku w osoczu i ostatecznie zmniejszenie jego skuteczności działania [4]. Farmaceuta powinien wyjaśnić pacjentowi, dlaczego nie powinien on popijać leków kawą i jakie mogą być tego konsekwencje.

Na koniec przypomnienie, w jaki sposób przeprowadza się kontrolne badanie stężeń hormonów tarczycy i TSH. Dla osób przyjmujących L-tyroksynę, oznaczenie wykonuje się rano, jeszcze przed przyjęciem kolejnej dawki dobowej leku. Gdy badanie przeprowadza się po zażyciu leku, stężenie TSH może być obniżone, a fT4 podwyższone, co daje fałszywy obraz choroby [1].

Bibliografia

[1] Jonas M. Kuryłowicz A. Pacjent z chorobą tarczycy w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – wybrane zagadnienia. Terapia 2018;12:86-90.

[2] Werder A, Werder K.Substitution with thyroid hormones in the elderly : Goals and risks. Internist (Berl). 2018 Jul 11

[3] Matthew IK. Hypothyroidism in the Elderly. Endotext. 2018.

[4] Benvenga S at al. Altered intestinal absorption of L-thyroxine caused by coffee. Thyroid. 2008 Mar;18(3):293-301.

Artykuł Przypadek kliniczny – Hormony tarczycy u osoby starszej pochodzi z serwisu aptekarz.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Benhauer sp. z o.o. – prowadzenie kampanii remarketingowych i mierzenie ich efektywności, e-mail Marketing – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz