Autor: Paulina Górniak Opublikowano: 19 września 2018

Refeeding syndrome, czyli ciemna strona żywienia

Artykuł pochodzi z serwisu
To, czego obawiamy się najbardziej, wprowadzając u danego pacjenta leczenie żywieniowe, zarówno pozajelitowe, jak i dojelitowe czy doustne, to zespół ponownego odżywienia (ang. refeeding syndrome). To potencjalnie śmiertelne powikłanie może wystąpić, gdy ciężko niedożywionym chorym, o wyczerpanych zasobach elektrolitowych, w sposób nagły zostanie podana nadmierna ilość składników odżywczych, zwłaszcza węglowodanów.

Po raz pierwszy opisany on został po drugiej wojnie światowej, u uwolnionych z obozów koncentracyjnych więźniów. Wbrew oczekiwanej poprawie ich stanu, nagłe podanie im pokarmu w ilościach znacznie przekraczających to, czym żywieni byli wcześniej, skutkowało niewydolnością krążenia i zaburzeniami neurologicznymi, prowadzącymi nawet do śpiączki i śmierci.

Wbrew pozorom, zespół ten może wystąpić niezależnie od przyczyny i stopnia niedożywienia i nawet w obecnych czasach jego występowanie jest dość częste – 19-28%. Ponadto charakteryzuje go szerokie spektrum nasilenia objawów, zaczynając od przypadków asymptomatycznych, a na objawach zagrażających życiu kończąc. I niestety, zespół ponownego odżywienia jest nadal często błędnie diagnozowany, zwłaszcza poza oddziałami specjalistycznymi. Z tych powodów konieczna jest świadomość, u których pacjentów może do niego dojść i jakie objawy powinny wzbudzić naszą czujność.

Przyczyny i mechanizm

Aby zrozumieć istotę tego powikłania należy przyjrzeć się, co się dzieje w ciele podczas głodzenia. Gdy nie dostarczymy pokarmu, poziom glukozy we krwi spada, i tym samym spada poziom insuliny, a wzrasta glukagonu. Organizm musi niejako „przestawić się” na inne niż węglowodany źródła składników odżywczych. Energię pozyskujemy na drodze glikogenolizy i lipolizy, a następnie również glukoneogenezy, wykorzystując aminokwasy pochodzące z rozpadu mięśni, by wyprodukować glukozę dla erytrocytów i komórek mózgu. Z czasem mózg zaczyna zużywać jako swoje paliwo ciała ketonowe, głównym źródłem energii stają się tłuszcze, a zapotrzebowanie na glukozę spada. Tempo metabolizmu spada nawet o 20-25%, a w wyniku wszystkich tych procesów dochodzi do wyczerpania zapasów wewnątrzkomórkowych elektrolitów, mimo iż ich stężenia w osoczu mogą pozostawać prawidłowe.

A teraz wyobraźmy sobie nagłe podanie żywienia w tej sytuacji. Wzrastająca glikemia pociąga za sobą wzrost wydzielania insuliny i spadek wydzielania glukagonu. W konsekwencji organizm rozpoczyna syntezę glikogenu, białek, ATP czy odbudowę rezerw tłuszczowych, do czego potrzeba fosforanów, magnezu i tiaminy, będącej kofaktorem metabolizmu węglowodanów. Jony te, wraz z potasem, pod wpływem działania insuliny transportowane są do komórek, powodując nagły ich spadek w osoczu.

A jak się to objawia?

Na zespół ponownego odżywienia składają się więc następujące objawy:

  • hipofosfatemia, spowodowana zwiększoną fosforylacją glukozy i syntezą ATP.

Fosforany zaangażowane są w przechowywanie energii, regulację pH, przekaźnictwo komórkowe. Ich niedobór powoduje upośledzenie wszystkich tych procesów, a więc dojdzie do zaburzenia czynności nerwowo-mięśniowej. Mogą wystąpić drgawki, parestezje, skurcze, osłabienie kurczliwości mięśni, niewydolność oddechowa (na skutek upośledzenia kurczliwości mięśni oddechowych), rozpad mięśni, trombocytopenia, a nawet zaburzenia funkcji umysłowych, splątanie i śpiączka.

  • hipokaliemia i hipomagnezemia, spowodowane gwałtownym wychwytem tych jonów do komórki podczas syntezy białek i glikogenu.

Potas i magnez to główne kationy wewnątrzkomórkowe, równoważące ujemny ładunek białek i odpowiadające m.in. za prawidłowy potencjał błonowy. W wyniku jego zaburzenia może dojść nawet do zaburzeń rytmu serca i zatrzymania krążenia, mogą wystąpić także dysfunkcje nerwowo-mięśniowe, osłabienie, porażenie, parestezje, depresja oddechowa czy rozpad mięśni.

  • nagły niedobór tiaminy, będącej kofaktorem glikolizy.

Nie jest magazynowana w dostatecznych ilościach, a jakiekolwiek przyspieszenie metabolizmu węglowodanów może prowadzić do nagłego jej niedoboru, skutkującego encefalopatią Wernickiego. Mogą wystąpić zaburzenia widzenia, ataksja, zaburzenia świadomości i śpiączka. Te typowo neurologiczne zaburzenia mogą być przyczyną błędnej diagnozy zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, gdyż ciężko je oddzielić od zespołów otępiennych.

  • retencja sodu i płynów – może skutkować obrzękami i niewydolnością krążenia.

Jak temu zapobiec?

Podstawowym sposobem pozwalającym zapobiec rozwojowi omawianego zespołu jest jego przewidzenie. Najbardziej narażonymi na to powikłanie chorymi są pacjenci onkologiczni, chirurgiczni w okresie okołooperacyjnym, pacjenci z jadłowstrętem psychicznym lub alkoholizmem, a także chronicznie niedożywieni, np. z zespołem krótkiego jelita, chorobami zapalnymi jelit czy na bardzo restrykcyjnych dietach. Również narażoną grupą są ludzie starsi, z mniejszymi rezerwami fizjologicznymi, u których ponadto zaburzenia neurologiczne wynikające z niego mogą być mylnie zinterpretowane jako objawy otępienne. Należy przy tym pamiętać, że do rozwoju zespołu dojść może niezależnie od drogi podaży żywienia.

Bardzo uważnie należy monitorować stężenia elektrolitów i wyrównywać je jeszcze przed rozpoczęciem żywienia, jeśli już wtedy takowe niedobory wystąpią, oraz zacząć uzupełnianie witamin, zwłaszcza tiaminy, i pierwiastków śladowych. A przede wszystkim, należy bardzo ostrożnie wprowadzać żywienie, stopniowo zwiększając podaż energii do docelowych wartości nawet w ciągu paru dni. Taktyka ta pozwoli na monitorowanie czynności serca, zauważenie pojawiających się zaburzeń wodno-elektrolitowych i bieżące uzupełnianie niedoboru elektrolitów i witamin..

Piśmiennictwo

  1. Sobotka L. i in.; Podstawy żywienia klinicznego; Krakowskie Wydawnictwo Scientifica Sp. z o.o.; 2013

  2. Mehanna, H., Nankivell, P. C., Moledina, J., & Travis, J. (2009). Refeeding syndrome–awareness, prevention and management. Head & neck oncology, 1(1), 4.

  3. Serin, S., Karaoren, G., Okuturlar, Y., Unal, E., Ahci, S., Karakoc, E., & UcakBasat, S. (2016). Thiamin and folic acid deficiency accompanied by resistant electrolyte imbalance in re-feeding syndrome in an elderly patient. Asia Pacific journal of clinical nutrition.

Artykuł Refeeding syndrome, czyli ciemna strona żywienia pochodzi z serwisu aptekaszpitalna.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz