Autor: aptekarz pl Opublikowano: 31 lipca 2018

Reumatoidalne zapalenie stawów – wytyczne leczenia

Artykuł pochodzi z serwisu
Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba o powolnym i systematycznie rozwijającym […]

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba o powolnym i systematycznie rozwijającym się przebiegu, której odpowiednio wczesne wykrycie i rozpoczęcie leczenia stanowi najlepszą prognozę dla skutecznej terapii farmakologicznej.


Z punktu widzenia pacjenta i objawów towarzyszących chorobie RZS charakteryzuje się bolesnością i obrzękiem stawów (w przeważającej części symetrycznych), a także nadmiernym ociepleniem tych struktur i związanym z tym zaburzeniem ich prawidłowego funkcjonowania. Szczególnym i nad wyraz charakterystycznym objawem choroby jest tzw. „sztywność poranna”, obejmująca stawy śródręczno-paliczkowe i dotykająca praktycznie każdego chorego na RZS.

Patomechanizm RZS nie został jednoznacznie potwierdzony. Obecnie potwierdzonym jest fakt, iż u chorujących na RZS dochodzi do nieprawidłowości w budowie komórek błony maziowej stawów, przez co wykazują one zwiększoną nadwrażliwość na niektóre elementy strukturalne własnego organizmu, chociażby na kolagen. Dodatkowo, w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów dochodzi do częściowego niszczenia mazi i chrząstki stawowej przez związki będące efektem działalności komórek układu immunologicznego (enzymy proteolityczne). RZS to zatem choroba autoimmunizacyjna.

 

ROZPOZNANIE RZS

Zgodnie z wytycznymi Amerykańskiego Kolegium Reumatologicznego rozpoznania RZS dokonuje się m.in. na podstawie występujących objawów. Stwierdzenie obecności co najmniej 4 z poniższych kryteriów pozwala na zakwalifikowanie pacjenta do dalszej diagnostyki w kierunku RZS (z zastrzeżeniem, że pierwsze cztery kryteria – jeśli występują – trwają minimum 6 tygodni).

Lp. Kryterium
1 Poranna sztywność – czas trwania co najmniej godzina
2 Obrzęk – w obrębie minimum 3 stawów
3 Zapalenie stawów – palców lub nadgarstków
4 Symetria w zapaleniu stawów po obu stronach ciała
5 Występowanie guzków reumatoidalnych
6 Wykrywalny czynnik reumatoidalny (np. IgM)
7 Zmiany radiologiczne w postaci nadżerek i/lub osteoporozy

 

Ze względu na niedostatecznie poznany patomechanizm powstawania RZS ciężko jest jednoznacznie określić ewentualne czynniki ryzyka wystąpienia choroby. Niemniej jednak większym prawdopodobieństwem zachorowania obarczone są kobiety (w grupie osób młodych zapadają one na RZS nawet 3-4 krotnie częściej niż mężczyźni), osoby starsze (po 40-50 r.ż.) i osoby, w rodzinie których zdiagnozowano już RZS.

 

METODYKA LECZENIA RZS

Oprócz standardowego leczenia farmakologicznego terapia RZS obejmować powinna dodatkowo fizykoterapię czy kinezyterapię, a osobą nadzorującą leczenie powinien być wyspecjalizowany reumatolog. Jest to pierwszy punkt międzynarodowych wytycznych Europejskiej Ligi Przeciwreumatycznej, stanowiących obecnie podstawę algorytmu leczenia RZS.

Wytyczne zakładają, iż głównym celem leczenia jest remisja lub niska aktywność choroby u pacjenta. Aby móc to osiągnąć jako podstawową i nadrzędną grupę preparatów zalecanych do terapii leczniczej wskazuje się leki modyfikujące przebieg choroby (nie należy mylić ich z lekami działającymi na przyczyny choroby, gdyż takie obecnie nie istnieją w odniesieniu do RZS). Grupa leków modyfikujących przebieg choroby składa się z:

  • Leków syntetycznych – do których zaliczyć należy preparaty klasyczne (metotreksat, sulfasalazynę i leflunomid) i celowane (jak inhibitory kinaz janusowych)
  • Leków biologicznych – inhibitory TNF-α (adalimumab, etanercept, certolizumab), abatacept, rituksimab, inhibitory interleukiny-6 (tocylizumab)
  • W dalszej kolejności: azatiopryna, cyklosporyna A.

Lekiem z wyboru jest obecnie metotreksat, który pomimo pojawiających się działań niepożądanych (w postaci nudności przy podaniu doustnym oraz owrzodzeń błon śluzowych) uważany jest za lek wysoce skuteczny i bezpieczny w długofalowej terapii RZS. Jako antagonista kwasu foliowego opóźnia degradację stawów i spowalnia zmniejszanie ich sprawności. Aktualne wytyczne rekomendują rozpoczęcie leczenia od dawki 10-15 mg/tydzień i stopniowe zwiększenie jej do dawki 20-30 mg/tydzień. Leczenie powinno rozpocząć się możliwie jak najszybciej po rozpoznaniu choroby.
Przyjmując metotreksat nie należy zapominać o kilku ważnych zaleceniach:

  • Regularnie zaleca się przyjmowanie kwasu foliowego w dawce co najmniej 5 mg/tydzień
  • W przypadku występowania niedogodności ze strony przewodu pokarmowego rozważyć należy leczenie parenteralne
  • Nie wolno stosować metotreksatu 3 miesiące przed planowaną ciążą, w jej trakcie a także w czasie karmienia piersią.

Za skuteczne leczenie uznaje się to, w trakcie którego w ciągu 6 miesięcy osiągnie się zakładany cel terapeutyczny. Jeśli nie zostanie on osiągnięty (bądź jeśli po 3 miesiącach nie widać korzystnych zmian) wytyczne zalecają zamianę leku w obrębie klasycznych leków modyfikujących przebieg choroby (na sulfasalazynę lub leflunomid). Jeśli i w tym przypadku cel nie zostanie osiągnięty rekomenduje się włączenie do terapii metotreksatem glikokortykosteroidu (jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy) bądź terapię skojarzoną metotreksatu z sulfasalazyną lub leflunomidem.

Następnym krokiem w przypadku niepowodzenia dotychczasowej terapii jest włączenie do leczenia leku biologicznego. Zgodnie z wytycznymi jako pierwszy zaleca się zastosować anty-TNF-α, którego wdrożenie poparte może być także występowaniem niekorzystnych czynników rokowniczych, w postaci czynnika reumatoidalnego lub wysokiego stężenia białka C-reaktywnego.
Brak korzystnych zmian w efekcie leczenia jednym anty-TNF-α upoważnia do zamiany go na inny. Po kolejnych 6 miesiącach i ponownym braku pozytywnych wyników leczenia (bądź braku możliwości stosowania poprzednich preparatów) lekarz reumatolog może podjąć decyzję o rozpoczęciu terapii cyklosporyną A bądź azatiopryną. Należy jednak mieć na uwadze możliwe (nierzadko występujące) działania niepożądane.

 

CZY ZATEM STANDARDOWE NLPZ-Y SĄ POTRZEBNE?

Powszechnie uważa się, że NLPZ-y, jako leki zmniejszające stan zapalny w obrębie organizmu powinny wykazywać wymierne korzyści w odniesieniu do chorych na RZS. I faktycznie – obserwuje się zmniejszenie ognisk zapalnych po zastosowaniu NLPZ (z naproksenem jako najczęściej zalecanym lekiem na czele), jednak terapia ta ma na celu jedynie niwelowanie objawów, co wg aktualnych wytycznych nie jest kwestią pierwszorzędną w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów. Nieco więcej pozytywnych opinii znaleźć można nt selektywnego inhibitora COX-2 – celekoksybu, odznaczającego się lepszym profilem bezpieczeństwa w kontekście owrzodzeń przewodu pokarmowego aniżeli standardowe NLPZ-y. Mimo to podstawę obecnej terapii RZS stanowią leki modyfikujące przebieg choroby i to im przypisuje się największą skuteczność.

 

Literatura:

  1. Rola diety w reumatoidalnym zapaleniu stawów – przegląd systematyczny badań, Tomasz Tatara, Patrycja Snakowska, Med. Rodz. 2015; 2(18): 70-78
  2. Reumatoidalne zapalenie stawów: ocena aktywności choroby i wyników leczenia, tłum. Paweł Traczewski, Medycyna Po Dyplomie, Vol 20/Nr 10, październik 2011
  3. Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów syntetycznymi i biologicznymi lekami modyfikującymi przebieg choroby. Omówienie zaleceń European League Against Rheumatism 2016, Smolen, Landewe, Bijlsma i wsp., Annals of the Rheumatic Diseases, 2017; 76: 960-977
  4. Reumatoidalne zapalenie stawów – współczesne możliwości terapeutyczne, Beata Nowak, Przegląd Reumatologiczny 2010, nr 3 (32), s.5
  5. Międzynarodowe wytyczne stosowania metotreksatu w chorobach reumatycznych, ze szczególnym uwzględnieniem reumatoidalnego zapalenia stawów, Małgorzata Tłustochowicz, Witold Tłustochowicz, Reumatologia 2016; supl. 1:12-14
  6. Metotreksat – skuteczne i bezpieczne podanie leku w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów, Edyta Szałek, Farmacja Współczesna 2016; 9: 224-230

Artykuł Reumatoidalne zapalenie stawów – wytyczne leczenia pochodzi z serwisu aptekarz.pl

Przejdź do dyskusji w serwisie

Szanowni Państwo,

Pragniemy poinformować, że z dniem 25.05.2018 r. w życie weszły przepisy europejskiego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO), które nakładają na nas obowiązek dostosowania zasad świadczenia usług do nowych regulacji.

Zmianie uległy przepisy, na podstawie których przetwarzane będą dane osobowe w Serwisach prowadzonych przez farmacja.net sp. z o. o.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz.U.UE.L.2016.119.1) (dalej „RODO”) informujemy, iż:

  1. administratorem Pani/Pana danych osobowych jest farmacja.net spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Józefowie, adres: Piaskowa 52, 05-420 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000467979, REGON 146752729, NIP: 797-205-17-73 (dalej „Administrator”);
  2. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu:

    1. realizacji usług świadczonych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt b) RODO (w celu wykonania umowy),

    2. przesyłania wiadomości marketingowych produktów i usług własnych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt f) RODO (prawny interes Administratora),

    3. wysyłania informacji handlowych przez Administratora na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana),

    4. wykonywanie połączeń telefonicznych w celu marketingu bezpośredniego za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt a) RODO (zgoda udzielona Administratorowi przez osobę, której dane dotyczą), (jeżeli zgoda została wyrażona przez Panią/Pana)

  1. Odbiorcą Pani/Pana danych osobowych będą podmioty zewnętrzne przetwarzające dane w imieniu Administratora na podstawie umów powierzenia (np. hostingodawca).

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy do Google LLC w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia prawne, którymi są standardowe klauzule umowne ochrony danych osobowych, zatwierdzone przez Komisję Europejską.

  3. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres realizacji usług świadczonych przez Administratora oraz przez okres wynikający z przedawnienia roszczeń, praw konsumenta, prowadzenia księgowości czy innych uprawnień w tym zakresie;

  4. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przez Administratora, przysługują Pani/Panu określone uprawnienia:

  1. ma Pani/Pan prawo do informacji, jakie dane osobowe dotyczące Pani/Pana przetwarzane są przez Administratora oraz do otrzymania kopii tych danych (tzw. prawo dostępu). Wydanie pierwszej kopii danych jest darmowe, za kolejne Administrator może naliczyć opłatę;

  2. jeżeli przetwarzane dane staną się nieaktualne lub niekompletne (lub w inny sposób niepoprawne) ma Pani/Pan prawo zażądać ich sprostowania;

  3. w pewnych sytuacjach może Pani/Pan zwrócić się do Administratora o usunięcie swoich danych osobowych, tj. kiedy dane przestaną być potrzebne Administratorowi do celów, o których Panią/Pana informował; kiedy cofnie Pani/Pan zgodę na przetwarzanie danych (o ile Administrator nie ma prawa przetwarzać danych na innej podstawie prawnej); jeżeli do przetwarzania doszłoby niezgodnie z prawem; albo jeśli konieczność usunięcia danych wynika z obowiązku prawnego Administratora;

  4. w przypadku, gdy Pani/Pana dane osobowe przetwarzane są przez Administratora na podstawie udzielonej zgody na przetwarzanie albo w celu wykonania umowy zawartej z Administratorem, ma Pani/Pan prawo przenieść swoje dane do innego administratora;

  5. Administrator przetwarza Pani/Pana dane osobowe m.in. w celu prowadzenia działań marketingowych dotyczących jego produktów i usług. Podstawą takiego przetwarzania jest tzw. „prawnie uzasadniony interes administratora”. W przypadku takiego przetwarzania ma Pani/Pan możliwość wyrażenia sprzeciwu. W konsekwencji Administrator przestanie przetwarzać Pani/Pana dane osobowe w opisanym wyżej celu;

  6. aby przetwarzać dane w niektórych celach związanych ze swoją działalnością Administrator poprosił Pani/Pana o zgodę. Zgoda ta może być w dowolnym momencie cofnięta w wiadomości mailowej wysłanej do Administratora. Będzie to miało ten skutek, że przetwarzanie, które dokonane zostało przed cofnięciem zgody nie przestanie być zgodne z prawem, natomiast po cofnięciu zgody Administrator nie będzie przetwarzał danych w celach, dla których zgoda była wyrażona;

  7. jeśli uzna Pani/Pan, że przetwarzane dane osobowe są nieprawidłowe, przetwarzanie jest niezgodne z prawem lub Administrator nie potrzebuje już określonych danych albo kiedy wniesie Pani/Pan sprzeciw wobec przetwarzania, może Pani/Pan także zażądać, aby przez określony, potrzebny czas (np. sprawdzenia poprawności danych lub dochodzenia roszczeń) Administrator nie dokonywał na danych żadnych operacji, a jedynie je przechowywał;

  1. ma Pani/Pan prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy RODO;

  2. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Pani/Pana żadnych skutków prawnych lub w podobny sposób istotnie wpływać na Pani/Pana sytuację.

  3. Profilowanie danych osobowych polega na przetwarzaniu Pani/Pana danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Pani/Panu, w szczególności do analizy lub prognozy osobistych preferencji oraz zainteresowań.

  1. podanie przez Panią/Pana danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy z Administratorem. Jest Pani/Pan zobowiązana do ich podania a konsekwencją niepodania danych osobowych będzie brak możliwości świadczenia usług przez Administratora.

  2. Osobą kontaktową w sprawach ochrony danych osobowych w Farmacja.net Sp. z o. o. jest Inspektor Ochrony Danych dostępny pod adresem e-mail: iod@farmacja.net.

Instalowanie cookies itp. na Twoich urządzeniach i dostęp do tych plików.

Na naszych stronach internetowych używamy technologii, takich jak pliki cookie i podobne służących do zbierania i przetwarzania danych eksploatacyjnych w celu personalizowania udostępnianych treści i reklam oraza analizowania ruchu na naszych stronach. Te pliki cookie pomagają poprawić jakość treści reklamowych na stronach. Dzięki tym technologiom możemy zapiewnić Ci lepszą obsługę poprzez serwowanie reklam lepiej dopasowanych do Twoich preferencji.

Nasi zaufani partnerzy to:

Facebook Ireland Limited – prowadzenie kampani remarektingowych i mierzenie ich efektywności – Irlandia (EOG)

Google Ireland Limited (Google Adwords, DoubleClick Ad Exchange, DoubleClick for Publishers Small Business) – zarządzanie kampaniami reklamowymi, ich analiza i pomiary ruchu na stronach Serwisu – Irlandia (EOG)

Google Incorporated (Google Analytics, Google Cloud Platform, GSuit, Google Optimize, Google Tag Manager, Google Data Studio) – obsługa kampanii reklamowych, analizowanie ruchu na stronach Serwisu i obsługa poczty firmowej, analiza sposobu korzystania z Serwisu przez Użytkownika – USA (poza EOG)

Comvision sp. z o. o. – wysyłanie informacji marketingowych dotyczących Serwisu – Polska (EOG)

Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Ustawienia zaawansowane Wstecz