REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 20 stycznia 2020

Rzepka – czym jest i jakie kontuzje się z nią wiążą?

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Pacjenci przychodzący do apteki zwłaszcza w podeszłym wieku skarżą się na problemy z kolanami, objawiającymi się sztywnością, bólem odczuwalnym podczas kucania, klęczenia, chodzenia po schodach czy po dłuższym siedzeniu.

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Wymienione wyżej objawy dotykają nie tylko osoby starsze, ale są też odczuwalne u osób młodych, aktywnych fizycznie. Dolegliwości mogą być znakiem nieprawidłowego funkcjonowania rzepki kolanowej. Pełni ona ważną funkcję w aparacie ruchowym człowieka. Poniżej przedstawiam opis kontuzji, jakie się z nią wiążą.

REKLAMA

Rzepka – jej lokalizacja w organizmie człowieka i funkcje

Rzepka to spłaszczona, trójkątna kość z zaokrąglonymi brzegami, znajdująca się z przodu stawu kolanowego, który ochrania. W jej budowie wyróżnia się: powierzchnię przednią i tylną, trzy brzegi i wierzchołek. Wraz z kością udową tworzy staw rzepkowo-udowy, a jej obecność ma kluczowe znaczenie dla fizjologicznego funkcjonowania kolana. Zarówno w wyproście, jak i w trakcie zgięcia kolana, rzepka ochrania część kłykci udowej. Z tego powodu jest szczególnie podatna na uszkodzenia. Następną funkcją rzepki kolanowej jest odpowiedzialność za przenoszenie obciążeń dynamicznych, zwłaszcza przy skakaniu, kucaniu lub bieganiu. Co więcej, rzepka wzmaga siłę działania mięśnia czworogłowego uda oraz jego możliwości ruchowe.

Schorzenia rzepki

Rzepka ze względu na pełnione funkcje narażona jest na liczne urazy. Wśród głównych schorzeń tej struktury można wymienić:

Boczne przyparcie rzepki (tzw. ELPS)

Schorzenie polega na nieprawidłowym poruszaniu się rzepki w trakcie zgięć i wyprostów kolana, kontuzja spotyka osoby trenujące cross-fit bądź zaczynające przygodę z bieganiem.

Kolano skoczka

Związane z uszkodzeniem więzadła rzepki jako skutek częstych mikrourazów w obrębie kolan obserwowana zwłaszcza wśród sportowców.

Kolano kinomana

Inaczej zapalenie stawu rzepkowo-udowego spowodowane przykurczem mięśni oraz nierównomierną pracą kolan. Schorzenie występuje w szczególności u osób wykonujących pracę siedzącą.

Kolano biegacza

U podstaw kontuzji leży degeneracja struktur otaczających rzepkę. Dochodzi również do podrażnienia błony maziowej stawu kolanowego, co zapoczątkowuje powstanie stanu zapalnego, prowadzącego do odczuwania bólu i znacznego ograniczenia w obrębie stawu kolanowego.

Konflikt rzepkowo-udowy

Przyczyną jest przeciążenie rzepki, objawiające się bólem zlokalizowanym z przodu kolana. Dolegliwości mogą wystąpić na skutek wzmożonej aktywności fizycznej, jak i długotrwałego siedzenia ze zgiętymi kolanami. Rozwiązaniem problemu jest odpowiednio dobrana rehabilitacja.

Zwichnięcie rzepki

Polegające na tym, że rzepka wymyka się z rowka pomiędzy kłykciami kości udowej i przemieszcza się poprzecznie. Uraz ten spowodowany jest przez nagły skręt nogi bądź bezpośrednie uderzenie. Nawracające zwichnięcia mogą prowadzić do konieczności przeprowadzenia operacji.

Złamanie rzepki

Powstają na skutek bezpośredniego urazu, powtarzających się urazów (tak zwane złamania przeciążeniowe) bądź w wyniku silnego urazu pośredniego związanego z pojedynczym silnym skurczem mięśnia czworogłowego uda, co prowadzi do złamania dolnego fragmentu rzepki. Na złamanie wskazuje znaczna bolesność kolana oraz wystąpienie obrzęku zlokalizowanego nad rzepką. Czasem pacjent nie jest w stanie wyprostować czynnie kolana, ze względu na uszkodzenie aparatu wyprostnego kolana.

Diagnozowanie powstałej kontuzji

Pacjent z dolegliwościami w obrębie stawu kolanowego powinien niezwłocznie skonsultować się z ortopedą, który po dokładnym wywiadzie skieruje go na dokładniejsze badania: rentgen, rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. Badania te pozwolą na znalezienie przyczyny dolegliwości oraz ustalenie rodzaju urazu rzepki, jeśli takowe występuje.

Leczenie

W przypadku zdiagnozowania któregokolwiek z wyżej opisanych urazów rzepki zalecane jest natychmiastowe podjęcie leczenia. Konsekwencją zbagatelizowania problemu może być uszkodzenie chrząstki stawu rzepkowo-udowego oraz zwiększenie ryzyka nawracających zwichnięć. Główną terapią jest praca z fizjoterapeutą, który pomaga przywrócić balans mięśniowy, który wpływa na ustawienie i ruchomość rzepki. W niektórych sytuacjach zaleca się zastosowanie terapii falą uderzeniową bądź laserem wysokoenergetycznym. O rodzaju prowadzonej terapii decyduje ortopeda, w zależności od konkretnego urazu.

Bibliografia:

  1. Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy, Tom I, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010,
  2. Trzaska T., Najczęstsze urazy stawu kolanowego, Medycyna sportowa, 2014 (09),
  3. Walczak M., Manikowski W., Gajewska E., Galasińska K., Urazy w obrębie stawu kolanowego u sportowców trenujących futbol amerykański, Pielęgniarstwo Polskie 4(46), 181–186, 2012,
  4. https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/165509,zlamania-rzepki (dostęp 08-12-2019),
  5. https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/130008,urazy-stawu-kolanowego (dostęp 08-12-2019).
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych