REKLAMA

STUDIUM PRZYPADKU – CZY LEKIEM NA KASZEL MOKRY MOŻEMY LECZYĆ KASZEL SUCHY

Do apteki zgłasza się 35-letni mężczyzna, z zawodu nauczyciel, prosząc nas o poradę. Od 3 dni zmaga się z objawami silnego przeziębienia – mocno rozwiniętym nieżytem nosa, podwyższoną temperaturą do 37,7°C, bólem głowy i dokuczliwym kaszlem. Z wywiadu z pacjentem możemy dowiedzieć się, że dotychczas nie stosował on miejscowo działających kropli do nosa. Dodatkowo zażywał lek p/bólowy oparty na paracetamolu oraz syrop na kaszel, posiadający w swoim składzie kodeinę. Niestety – objawy choroby nie ustępują, a pacjentowi wydaje się wręcz, że nabierają one na sile. Dodatkowo kaszel, choć obecnie bez odkrztuszania zaczyna mu przeszkadzać coraz bardziej, a katar coraz mocniej utrudniać mu oddychanie przez nos.
Pacjent prosi o poradę mającą na celu złagodzenie objawów kaszlu, nieżytu nosa oraz ewentualnym doborze kompleksowego preparatu na dokuczające mu objawy.

ROZPOZNANIE

W powyższym przypadku mamy do czynienia z klasycznym wirusowym zakażeniem górnych dróg oddechowych. 80-90% infekcji w obrębie nosogardła i krtani wywoływane jest właśnie przez wirusy [1]. Klasyczny przebieg infekcji wirusowej ma charakter samoograniczający się, jednak leczenie objawowe – stosowane racjonalnie – jest jak najbardziej wskazane, gdyż pozwala na przynajmniej częściowe zniesienie dokuczających pacjentowi objawów [2].
Infekcję wirusową (trwającą zwykle około 7-10 dni) podzielić można na 2 fazy:

• Obrzękowo-wysiękową – trwającą ok. 3-4 dni
• Obturacji gęstej – następującą po fazie I [2].

Faza I charakteryzuje się stanem podgorączkowym, zatkaniem nosa, bólem głowy i suchym, nieproduktywnym kaszlem. W wyniku dalszej sekrecji wydzieliny w błonach śluzowych dróg oddechowych oraz tworzenia się mostków disiarczkowych między składnikami śluzu dochodzi do jej zagęszczenia, wysuszenia i wzrostu jej lepkości, co manifestuje rozpoczęcie II fazy infekcji wirusowej. Charakterystycznym objawem tej fazy jest zmiana rodzaju kaszlu na produktywny [2,3]. W niektórych przypadkach może dojść do wydłużenia czasu trwania infekcji w wyniku nadkażenia bakteryjnego. Odpowiednim sposobem leczenia pozostaje wtedy jednak już antybiotykoterapia.
Rozpatrując etapy infekcji wirusowej w kontekście jednego z jej objawów, tj. kaszlu warto wspomnieć o jego klasyfikacji i funkcji jaką pełni w trakcie choroby.

KASZEL JAKO OBJAW NIE ZAWSZE NEGATYWNY

Pod pojęciem kaszlu kryje się odruch bezwarunkowy, wyzwalany w wyniku pobudzenia tzw. punktów kaszlowych, będących swoistymi receptorami kaszlu i umiejscowionymi m.in. w tchawicy, oskrzelach, krtani i nosogardle [4,5]. Kaszel pełni funkcje oczyszczające drogi oddechowe i jako składowa mechanizmów obronnych organizmu nie powinien być bez powodu tłumiony [2]. Biorąc pod uwagę charakter kaszlu wyróżniamy 2 podstawowe jego rodzaje:

• Kaszel suchy – nieproduktywny – charakterystyczny dla I fazy infekcji
• Kaszel mokry – produktywny – z koniecznością odkrztuszania wydzieliny [2,6].

Rozpatrując przypadek naszego pacjenta mówimy jeszcze o kaszlu suchym, gdyż pacjent nie zgłasza nam problemu z zalegającą w drogach oddechowych wydzieliną. Niemniej jednak trzeci dzień infekcji wskazywać może na powolną tendencję do zmiany rodzaju kaszlu z suchego na mokry. Dodatkowo pacjent zgłasza nam fakt postępującego utrudnienia w oddychaniu i zwiększania się uczucia zatkania nosa. Może mieć to związek ze wzrostem sekrecji wydzieliny w błonach śluzowych nosa i zatok, co w konsekwencji prowadzić będzie do jej zagęszczenia i utrudnienia w odkrztuszaniu. W jaki zatem sposób można pomóc pacjentowi?

MOŻLIWE KIERUNKI TERAPII

Mając na uwadze fakt, iż hamowanie odruchu kaszlowego może nieść ze sobą niebezpieczne konsekwencje w postaci blokowania odprowadzania wydzieliny z dróg oddechowych duża część zaleceń terapii kaszlu infekcyjnego mówi o tym, aby nie stosować leków p/kaszlowych, zwłaszcza kodeiny i dekstrometorfanu – działających ośrodkowo [6]. Okazują się one niewystarczająco skuteczne, a możliwe działania niepożądane dodatkowo ograniczają ich zastosowanie. Z tego względu lepszym rozwiązaniem wydaje się zastosowanie w naszym przypadku leku na kaszel mokry, pomimo stwierdzenia u pacjenta kaszlu nieproduktywnego (który za chwilę zmieni formę na produktywny z racji dalszego postępu infekcji wirusowej).
Wśród dostępnych nam substancji, mających zastosowanie w terapii kaszlu mokrego wymienić należy:

• Mukolityki – mające za zadanie rozrzedzić wydzielinę
• Mukokinetyki – o działaniu wykrztuśnym [6].

W kontekście wspomnianego na początku rozważań pacjenta wartą polecenia grupą będą mukokinetyki, które oprócz wspomagania ruchu rzęsek zwiększają objętość zalegającej wydzieliny i zmniejszają jej lepkość, m.in. poprzez hamowanie uwalniania mucyny – związku odpowiedzialnego za wzrost lepkości śluzu [6,7]. Przedstawicielem tej grupy związków jest chociażby gwajafenezyna, która wg badań ma zdolność zmniejszania wrażliwości na odruch kaszlowy u pacjentów objętych zakażeniem górnych dróg oddechowych, u których receptory kaszlu są stale w fazie nadreaktywności [8]. Wymienione właściwości gwajafenezyny jako związku na kaszel pozwalają na zastosowanie jej u naszego pacjenta.

CO ZATEM POLECIĆ PACJENTOWI?

Kierując się dobrem pacjenta oraz chęcią zmniejszenia stopnia uciążliwości dokuczających mu objawów warto zasugerować mu preparat, który:

• zmniejszy dolegliwości kaszlowe i zapobiegnie rozwojowi nadkażenia bakteryjnego
• obkurczy naczynia krwionośne w obrębie nosa i zatok, co przyczyni się do ułatwienia oddychania
• ograniczy ból głowy oraz podwyższoną temperaturę ciała
• zmniejszy obrzęk nosa i ułatwi oddychanie.

Dodatkowo atutem takiego leku byłaby możliwość skoncentrowania wszystkich tych właściwości w jednym preparacie, co zaoszczędzi pacjentowi konieczność sięgania kilkukrotnie po różne leki. Odpowiedzią na powyższe założenia może być Theraflu Total Grip, posiadający w swoim składzie paracetamol (500mg), fenylefrynę (6,1mg) i gwajafenezynę (100mg) [9]. Wygodna forma kapsułek sprawia dodatkowo, że przyjęcie leku nie będzie stwarzało problemu dla pacjenta, biorąc pod uwagę specyfikę jego pracy, a zastosowana gwajafenezyna będzie odpowiedzią na męczący pacjenta kaszel.
Uzupełnieniem terapii (w przypadku znacznego upośledzenia drożności nosa) może być zastosowany miejscowo preparat z ksylometazoliną, tj. Otrivin 0,1% [10]. Zaletą miejscowego działania będzie ustąpienie dolegliwości związanych z nieżytem nosa już w ciągu 2 minut od podania donosowego, a efekt powinien utrzymywać się nawet do 12 godzin [10].

CHPL/CHTHRFL/0067/17a

Literatura:
1. Infekcje dróg oddechowych u dzieci, Joanna Lange, Honorata Marczak, pediatria.mp.pl
2. Czy i jak leczyć objawowo zakażenia dróg oddechowych, Piotr Albrecht, Medycyna Rodzinna 6/2004, 268-277
3. Leczenie kaszlu infekcyjnego, lek. med. Maciej Rygalski, prof. dr hab. n. med. Edward Zawisza, Lek w Polsce, VOL 25 NR 8’15 (291)
4. Kaszel – klasyfikacja i leczenie, A. Danysz, A. Kwieciński, Farmaceutyczny Przegląd Naukowy, Nr I/2007
5. Kaszel – przyczyny, podział, zasady postępowania, dr n. med. Przemysław Nowak, Farmaceutyczny Przegląd Naukowy, Nr 2, 2007
6. Leczenie objawowe zakażeń dróg oddechowych, Piotr Albrecht, Andrzej Radzikowski, Nowa Medycyna, 1/2009, 21-26
7. Effect of guaifenesin on mucin production, rheology, and mucociliary transport in differentiated human airway epithelial cells, Jean Clare Seagrave, Helmut Albrecht, Yong Sung Park, Bruce Rubin, Gail Solomon, Chul Kim, Experimental Lung Research, Volume 37, 2011
8. Leki roślinne stosowane w chorobach układu oddechowego, Dorota Szumny, Emilia Szypuła, Maciej Szydłowski, Ewa Chlebda, Monika Skrzypiec-Spring, Antoni Szumny, Dent. Med. Probl. 2007, 44, 4, 507-515
9. Charakterystyka Produktu Leczniczego Theraflu Total Grip.
10. Charakterystyka Produktu Leczniczego Otrivin 1mg/ml.

REKLAMA
REKLAMA