REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 19 lipca 2019

Substancje przeciwbólowe stosowane zewnętrznie – w oparciu o Cochrane

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Biblioteka Cochrane’a to międzynarodowa organizacja, której celem jest rzetelne przedstawienie i usystematyzowanie wyników badań medycznych. Na podstawie ich przeglądów systematycznych pracownicy medyczni i naukowi mogą w pełni świadomie ocenić interesujące ich zagadnienia z konkretnej dziedziny [1].

(fot. shutterstock)

Baza przeglądów naukowych Cochrane posiada w swoim zbiorze szeroką gamę publikacji. Nie trudno znaleźć wśród nich te, które dotyczące miejscowego leczenia bólu. W oparciu o te dane przedstawiamy poniżej wnioski płynące z przeglądu aktualnych opracowań.

REKLAMA

MIEJSCOWE SUBSTANCJE P/BÓLOWE

Opracowania bazy Cochrane wymieniają najczęściej diklofenak, jako przedstawiciela substancji dostępnych w kategorii OTC, który w istotny sposób zmniejsza odczucia bólowe [2]. Ten konkretny przegląd dotyczył leczenia bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego. Zgodnie z wynikami przeprowadzonej analizy pozostałe substancje p/bólowe uzyskiwały wyniki redukcji bólu odpowiadające bądź nawet niższe od placebo [2].
Podobne wnioski płyną z kolejnego opracowania, które wymienia diklofenak jako skuteczny związek p/bólowy. Zastosowane w przytoczonych badaniach stężenie tej substancji w znacznym stopniu redukowało odczucia bólowe wśród pacjentów. Efekt ten następował w przeciągu 1 tygodnia od rozpoczęcia badania [3]. Warto tu również podkreślić, że diklofenak ponownie przedstawiony tu został jako jedyny przedstawiciel leków dostępnych bez recepty, o udowodnionej skuteczności p/bólowej.

REKLAMA

Ten sam przegląd leków przeciwbólowych do stosowania miejscowego przedstawia dodatkowo informacje nt. innych związków. Przykładem niech będą chociażby salicylany. Ich działanie opiera się na miejscowym podrażnieniu skóry w obrębie leczonego miejsca [3]. W następstwie ich działania dochodzi do rozszerzenia lokalnych naczyń krwionośnych. Wyniki badań pokazują jednak, że skuteczność ich zastosowania nie jest zadowalająca, a sama aplikacja może wywoływać widoczne i dokuczliwe działania niepożądane w obrębie skóry [3].

Niektóre z towarzystw naukowych rekomendują jako jedną z form leczenia farmakologicznego miejscową kapsaicynę [4]. Mechanizm jej działania opiera się na wiązaniu z nocyceptorami w skórze, co powoduje depolaryzację błony komórkowej. Efektem tego jest odczucie gorąca oraz zablokowanie przewodnictwa impulsów bólowych [3]. Niestety – działanie kapsaicyny na skórze wiąże się bardzo często z uczuciem swędzenia i pieczenia [3]. A co najważniejsze – w dostępnej literaturze medycznej brak jest rzetelnych danych o jej wysokiej skuteczności przeciwbólowej [5]. Tylko nieliczna ilość pacjentów w przytoczonych badaniach mogła pochwalić się zadowalającą redukcją bólu.

Pozostając w tematyce miejscowego leczenia bólu warto również wspomnieć o substancjach ziołowych. Zważywszy na fakt, iż pacjenci przypisują im niejednokrotnie same pozytywne cechy należałoby to skonfrontować z rzetelnymi danymi medycznymi. Jeden z przeglądów Cochrane podkreśla, iż aktualne publikacje nie potwierdzają skuteczności działania p/bólowego w kontekście związków roślinnych [3].

Co ciekawe – ostatnie publikacje Cochrane nie wymieniają wśród substancji o wyraźnej skuteczności p/bólowej etofenamatu.

ATUTY LECZENIA MIEJSCOWEGO

Miejscowa farmakoterapia bólu NLPZ, zgodnie z przeglądem Cochrane wykazuje się identyczną skutecznością jak terapia doustna [2]. Procentowy odsetek przypadków skutecznego leczenia miejscowego wyniósł 55% vs 54% dla leczenia doustnego. Wartość ta ma o tyle duże znaczenie, że gdy połączymy ją ze zdecydowanie mniejszą częstotliwością  wywoływania ogólnoustrojowych działań niepożądanych przez miejscowe NLPZ-y uzyskujemy jednoznaczną odpowiedź na pytanie – która forma terapii jest efektywniejsza i bezpieczniejsza.
Analiza badań potwierdza, iż wśród miejscowych substancji przeciwbólowych to NLPZ-y wykazują się najlepszą skutecznością [2]. Kumulując się w skórze w sposób systematyczny uwalniane są do miejsca bólu, oddziałując na enzym cyklooksygenazy i redukując tym samym odczucia bólowe [6].

Pomimo faktu, że miejscowo stosowane NLPZ-y rzeczywiście powodowały nieznacznie większą liczbę skórnych działań niepożądanych (w postaci świądu i rumienia), to jednak znacząco mniejsza ilość ogólnoustrojowych działań niepożądanych w sposób jednoznaczny podkreśla przewagę leczenia miejscowego [2,6].
W terapii doustnej substancja lecznicza, aby mogła właściwie zadziałać musi osiągnąć wysokie stężenie we krwi, co wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia ogólnych D.N. Dodatkowo – doustnie przyjmowane NLPZ zwiększają ryzyko pojawienia się krwawienia z przewodu pokarmowego, zwłaszcza u osób starszych [2]. Z tego też powodu miejscowe NLPZ zalecane są osobom obciążonym ryzykiem wystąpienia takiego zdarzenia, przede wszystkim osobom starszym.

KTÓRY Z MIEJSCOWYCH NLPZ WYBRAĆ?

Analiza danych Cochrane pokazuje, iż wśród miejscowych NLPZ to diklofenak odznacza się najwyższą skutecznością p/bólową [2]. W porównaniu z placebo (nośnikiem żelowym) był on znacząco efektywniejszy u ponad 60% uczestników badania. Sukces kliniczny osiągnięto u 43% pacjentów vs 23% stosujących placebo w leczeniu bólu przewlekłego [2]. W leczeniu bólu ostrego natomiast zadowalającą skuteczność osiągnięto u ponad 70% badanych  leczonych diklofenakiem [3].

Ma to związek z tym, że stężenie diklofenaku w tkance docelowej po aplikacji miejscowej jest wystarczająco wysokie do osiągnięcia efektu przeciwbólowego [3]. Jednocześnie – biodostępność jest niska i mieści się w granicach 5%, co redukuje praktycznie do zera możliwość działania ogólnoustrojowego [3].

Diklofenak charakteryzuje się również tożsamą z placebo częstotliwością wywoływania miejscowych działań niepożądanych, co również jest wartością niższą w stosunku do innych substancji p/bólowych z grupy NLPZ [2,6].

Literatura:

  1. https://poland.cochrane.org/pl/cochrane
  2. Topical NSAIDs for chronic musculoskeletal pain in adults, Sheena Derry, Philip Conaghan, Jose Antonio P Da Silva, Philip Wiffen, R. Andrew Moore, Cochrane Database of Systematic Reviews, April 2016
  3. Topical analgesics for acute and chronic pain in adults ‐ an overview of Cochrane Reviews, Sheena Derry, Philip J Wiffen, Eija A Kalso, Rae Frances Bell, Dominic Aldington, Tudor Phillips, Helen Gaskell, R. Andrew Moore, Cochrane Database of Systematic Reviews, May 2017
  4. Choroba zwyrodnieniowa stawów – aktualne standardy leczenia, Wojciech Romanowski, Agata Zdanowska, Mateusz Romanowski, Forum Reumatologiczne 2016, tom 2, nr 2: 52-57
  5. Topical capsaicin (high concentration) for chronic neuropathic pain in adults, Sheena Derry, Andrew SC Ride, Peter Cole, Toni Tan, R Andrew Moore, Cochrane Database of Systematic Reviews, January 2017
  6. Skin penetration and tissue permeation after topical administration of diclofenac, Martina Hagen, Mark Baker, Current Medical Research and Opinion, 2017, Vol. 33, No. 9, 1623-1634

CHPL/CHVOLT/0045/19

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych