Syrop na mokry i suchy kaszel?

Autor: Pogromcy Aptecz... / Opublikowano: 2017-01-30 11:43:50 /

Kaszel suchy czy mokry? Jak sugeruje reklama syropu firmy z Pabianic możemy uniknąć tego odwiecznego dylematu i zdecydować się na ich produkt działający na oba rodzaje kaszlu. Jednak czy rzeczywiście możliwe jest wyprodukowanie syropu rozpoznającego rodzaj kaszlu i dostosowującego swoje działanie w zależności od jego rodzaju?

Kaszel jest to złożony mechanizm ochronny, który ma na celu usunięcie zalegającej wydzieliny lub ciała obcego z dróg oddechowych [1]. Wyzwalany jest poprzez pobudzenie tzw. punktów kaszlowych [2]. W zależności od ilości śluzu w drogach oddechowych kaszel można podzielić na suchy (nieproduktywny, bez wykrztuszania) i wilgotny. Zarówno kaszel suchy, jak i mokry, najczęściej jest wynikiem infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych. W trakcie zakażenia wirusowego charakter kaszlu zmienia się, początkowo suchy przechodzi w wilgotny. Obserwuje się również obniżenie progu pobudliwości odruchu kaszlowego [3].

Co w składzie reklamowanego syropu daje mu możliwość tak uniwersalnego działania? Zgodnie z CHPL znajdziemy w nim wyciąg płynny z ziela tymianku, nalewka z korzenia pierwiosnka lekarskiego oraz sulfogwajakol [4].

Wyciąg z ziela tymianku działa wykrztuśnie. Powoduje zwiększenie ilości wydzielanego śluzu, ułatwia odkrztuszanie oraz wzmaga samoistny ruch nabłonka rzęskowego [5]. Ponadto związki czynne zawarte w zielu tymianku (głównie związki fenolowe-tymol, karwakrol) hamują wzrost patogenów oraz mogą zmniejszać wydzielanie prostaglandyn, hamując powstawanie stanu zapalnego. W testach in vitro wykazano również ich działanie spazmolityczne [6]. Z kolei w badaniach klinicznych dotyczących działania wykrztuśnego syropu tymiankowego wykazano jego skuteczność porównywalną z bromoheksyną w infekcjach bakteryjnych i mokrym kaszlu [6, 7]. Kemmerich dowiódł statystycznie istotnego skrócenia kaszlu po zastosowaniu wyciągu tymianku z pierwiosnkiem [8].

Preparaty otrzymywane z korzenia lub kwiatu pierwiosnka (odwary, nalewki, wyciągi) ze względu na działanie upłynniające wydzielinę (sekretolityczne) oraz pobudzające odruch kaszlu wchodzą w skład mieszanek o działaniu wykrztuśnym i znajdują zastosowanie głównie w nieżytach górnych dróg oddechowych. Obecność saponin triterpenowych w surowcu tłumaczy się działanie przeciwbakteryjne oraz aktywność przeciwgrzybiczą preparatów z pierwiosnka (zarówno zawierające kwiat jak i korzeń). Dodatkowo wykazują one działanie przeciwzapalne, a kwiat działa umiarkowanie spazmolityczne oraz napotnie [9].

Zawarty w syropie sulfogwajakol działa drażniąco na błonę śluzową żołądka oraz na drodze odruchowej zwiększa wydzielanie przez gruczoły dróg oddechowych. Wydalany przez drogi oddechowe, działa miejscowo sekretolitycznie oraz antyseptycznie [10].


MIT – syrop może jednocześnie działać na kaszel suchy i mokry

Po przeanalizowaniu składu reklamowanego syropu wyraźnie widać, że syrop wykazuje typowe działanie wykrztuśne. Jedynie tymianek przejawia lekkie działanie zmniejszające skurcz mięśni gładkich oskrzeli. Trudno więc stwierdzić, żeby ten produkt mógł działać na oba typy kaszlu.

A co z wersją dla juniorów? Występuje jako syrop (wyrób medyczny) oraz żel (suplement diety), które będą wykazywały dzięki zawartości śluzów w korzeniu prawoślazu oraz plesze tarczownicy islandzkiej działanie osłaniające na błony śluzowe dróg oddechowych, łagodzące drażnienie w gardle i w ten sposób hamujące odruch kaszlu [7, 11]. Warstwa ochronna śluzów roślinnych na powierzchni błon śluzowych dróg oddechowych może łagodzić stany zapalne oraz hamować rozwój drobnoustrojów [7]. Kwasy porostowe działają także wykrztuśnie oraz mukolitycznie. Mechanizm tego działania nie jest dokładnie znany, ale prawdopodobnie jest związany ze stymulacją nerwu błędnego w żołądku [11]. Wersja dla dzieci wykazuje działanie łagodzące kaszel i podrażnienia błony śluzowej dróg oddechowych. Żaden ze specyfików w wersji junior nie jest lekiem i producent nie podaje zawartości poszczególnych składników, ale biorąc pod uwagę, że wyciąg porostu jest wymieniany jako jeden z ostatnich składników mało prawdopodobne, żeby w syrop zadziałał wykrztuśnie.

Czy jakikolwiek syrop może być stosowany jednocześnie przy kaszlu suchym i mokrym? Działanie wykrztuśne oraz jednocześnie łagodzące odruch kaszlu wywierają syropy zawierające wyciąg z liści bluszczu, który zawiera przede wszystkim saponiny triterpenowe, z których saponina C jest prekursorem właściwej substancji aktywnej α-hederyny [12]. Alfa-hederyna zwiększa aktywność receptorów β2 zarówno na komórkach pneumocytów typu II czego efektem jest nasilenie wydzielania surfaktantu, jak i na komórkach mięśni gładkich oskrzeli, co jest związanie z efektem bronchospazmolitycznym [12, 13]. Dzięki stymulacji wydzielania surfaktantu śluz staje się elastyczny i zmniejsza się jego lepkość, co stopniowo uruchamia transport rzęskowy [13]. Preparaty zawierające wyciąg z bluszczu działają dodatkowo przeciwzapalnie, przeciwgrzybiczo oraz bakteriostatycznie [14]. Syrop z wyciągiem bluszczu podany w suchym kaszlu towarzyszącemu I fazie infekcji wirusowej zmniejszy ataki kaszlu dzięki osłabieniu napięcia mięśni gładkich, co zmniejszy ich gotowość do kolejnego skurczu. Efekt sekretolityczny dla preparatów z wyciągiem z bluszczu jest porównywalny z acetylocysteiną czy ambroksolem, ale przewagę daje mu działanie bronchospazmolityczne [13].

Na uwagę zasługuje też fenspiryd, który również może być stosowany zarówno w kaszlu suchym towarzyszącym początkowi infekcji, jak i na etapie fazy ”gęstego śluzu”. Działa on przeciwzapalnie oraz rozkurczająco na oskrzela, a także wykazuje działanie antyhistaminowe poprzez blokowanie receptorów H1 [15, 16]. Lek ten posiada także cechy sympatykomimetyków, gdyż powoduje zmniejszenie obrzęku i przekrwienia błony śluzowej, a także nadmiernej sekrecji gruczołów śluzowych. Jednocześnie nie zaburza ruchów rzęsek i nie upośledza oczyszczania rzęskowego [16].

Zarówno surowce roślinne jak i substancje czynne pochodzenia syntetycznego stosowane w terapii kaszlu mogą charakteryzować się wielokierunkowym działaniem. Syrop firmy z Pabianic raczej działa jednokierunkowo, ale dzięki intensywnej kampanii reklamowej jest bardzo dobrze znany przez pacjentów. Zdarza się, że pacjenci przez suchy kaszel rozumieją taki, podczas którego mają problem z odksztuszaniem zalegającej wydzieliny. W takiej sytuacji bądź kiedy rozpoznają u siebie kaszel „mieszany” rzeczywiście możemy zastosować ten syrop.

Literatura:
1. Kostowski W., Herman Z. Farmakologia. Podstawy farmakoterapii
2. Gryglewski A Kaszel- klasyfikacja i leczenie
3. Matysiak K., Banasiak B., Bielecka T. Kaszel suchy, kaszel mokry – współczesne podejście do leczenia u dzieci
4. CHPL Herbapect
5. Kania M., Baraniak J., Grys A. Ziołolecznictwo i zalecenia żywieniowe według św. Hildegardy z Bingen
6. Nartowska J.Tymianek- leczy i smakuje
7. Nowak G., Nawrot J. Surowce roślinne i związki naturalne stosowane w chorobach układu oddechowego
8. Doniec Z., Mastalerz-Migas A., Krenke K., Mazurek H., Bieńkowski P.Rekomendacje postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w kaszlu u dzieci dla lekarzy POZ
9. Zielińska- Pisklak Monika, Szeleszczuk Ł. Pierwiosnek nie tylko zwiastun wiosny
10. Szumny D., Szypuła E., Szydłowski M., Chlebda E., Skrzypiec-Spring M., Szumny A. Leki roślinne stosowane w chorobach układu oddechowego
11. Krajewska J. Właściwości lecznicze porostu islandzkiego
12. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016
13. Frankiewicz T.,Radzikowski A. Nowy mechanizm działania znanego leku – suchy wyciąg z bluszczu Hedera helix – racjonalna terapia stanów zapalnych dróg oddechowych
14. Bluszcz alternatywa w leczeniu kaszlu
15. Fosidal CHPL
16. Matysiak M. Leczenie wirusowych zakażeń dróg oddechowych

Udostępnij
PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj