REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 26 marca 2019

Trądzik pospolity – pigułka wiedzy dla farmaceuty 5

Artykuł pochodzi z serwisu

Trądzik pospolity (łac. Acne vulgaris) to stara i często spotykana choroba skóry. Występowała już u starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian. Schorzenie to jest przewlekłe, szeroko powszechne, o wieloczynnikowej etiologii, stanowiące duży problem terapeutyczny. Co zatem powinien wiedzieć aptekarz, aby efektywnie pomóc pacjentowi?

(fot. shutterstock)

Trądzik jest to choroba przywłosowych gruczołów łojowych, objawiająca się powstawaniem zaskórników, grudek, krost na twarzy oraz innych częściach ciała. Jest to dolegliwość występująca w młodym wieku, wywierająca negatywny wpływ na poziom emocjonalny i socjalny życia. Najczęściej występuje podczas dojrzewania, ale może rozwinąć się także przed okresem pokwitania, oraz utrzymywać się w wieku dorosłym.

REKLAMA

Występowanie i etiologia

Szczyt zapadalności u dziewcząt przypada na 14-17 rok życia, a u chłopców na 15-19 r.ż.  Ocenia się, że choroba dotyczy 80% młodzieży i niestety przyczynia się do pojawienia się stresu, a nawet depresji i lęku.

REKLAMA

Trądzik to choroba wieloczynnikowa, na której powstanie wpływ ma:

  • Predyspozycja genetyczna
  • Wytwarzanie łoju
  • Aktywność hormonów
  • Obecność bakterii
  • Właściwości mieszków łojowych

Podczas okresu dojrzewania w odpowiedzi na wzrost testosteronu przywłosowe gruczoły łojowe zaczynają produkować łój. Jednocześnie martwe komórki nabłonka nie są prawidłowo usuwane, blokując ujście przewodu i zmniejszając wypływ łoju. Z czasem ujście zostaje zaczopowane, a środowisko idealnie odpowiada bakteriom Propinibacterium acnes, które prowadzą do wytworzenia miejscowego stanu zapalnego. W odpowiedzi zbierają się białe krwinki, które prowadzą do powstania ropy. W momencie pęknięcia krosty, ropa jest usuwana i proces zaczyna się od nowa.

Dlaczego ważna jest rola farmaceuty?

Szacuje się, że tylko 30% chorych szuka pomocy u lekarza. Można zatem wnioskować, że znaczną rolę odgrywa samoleczenie. Farmaceuta powinien ocenić, czy pacjent kwalifikuje się do konsultacji z lekarzem. W tym celu należy określić nasilenie trądziku.

Pytanie Znaczenie konsultacja lekarska
Nasilenie Trądzik o łagodnym nasileniu – obecność niezmienionych zapalnie zaskórników.

Trądzik o umiarkowanym nasileniu – dużo zapalnych wyprysków, nie tylko na twarzy. Są bolesne i istnieje ryzyko pozostania po nich blizn.

Trądzik o ciężkim nasileniu – dodatkowo pojawiają się guzki i torbiele. Zmiany są rozprzestrzenione i obejmują plecy i klatkę piersiową. Zazwyczaj zostawia po sobie blizny.

nie konieczna

 

konieczna

 

 

bezwzględnie leczenie przez lekarza

Wiek Pacjenci, u których trądzik nie występuje w typowym wieku, powinni być poddani szczegółowej obserwacji.

 

Choroby, które należy wykluczyć

Trądzik różowaty

Zazwyczaj występuje u pacjentów powyżej 40 r.ż., manifestuje się nawrotowym zaczerwienieniem i rumieniowymi wykwitami w centralnej części twarzy. Częste są również skupiska grudek i krostek. Jest to stan zapalny gruczołów skórnych.

Leki wywołujące wykwity skórne

Do leków wywołujących trądzikopodobne zmiany zalicza się:

  • Związki litu
  • Doustne środki antykoncepcyjne
  • Fenytoinę
  • Azatioprynę
  • Ryfampicynę
  • kortykosteroidy

Zespół wielotorbielowych jajników

Jeżeli pacjentka oprócz zmian trądzikowych skarży się na występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego (hirsutyzm) oraz pojawiają się nieregularne miesiączki – powinna zostać skierowana do lekarza.

Występowanie trądziku późnego i jego wpływ na jakość życia

Warto zastanowić się jak częstym problemem jest tzw. trądzik późny i jak wpływa na jakość życia. Próby takiej podjął zespół naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W tym celu zbadano grupę 145 studentek. W momencie wypełnienia ankiety 71 z uczestniczek badania zadeklarowało obecność trądziku. Zgłaszane były głównie zaskórniki, w mniejszej ilości krostki i grudki.

Dolegliwości jakie zgłaszały kobiety to:

  • Uczucie ściągania skóry
  • Świąd
  • Ból
  • Pieczenie
  • Szczypanie

Dla 38 badanych trądzik stanowił duży problem i utrudnia codzienne funkcjonowanie, 22 osoby stwierdziły, że znacząco utrudnia kontakty z osobami płci przeciwnej. 17 respondentek zgłosiło obniżenie własnej wartości, a 7 uczucie skrępowania.

Zgłaszane sytuacje wywołane przez trądzik, uszeregowane od występujących najczęściej:

  • Sprawdzanie kilka razy dziennie wyglądu w lustrze
  • Przeglądanie w szybach samochodów
  • Mycie twarzy kilka razy dziennie
  • Kilka razy dziennie poprawianie makijażu
  • Wydawanie dużo pieniędzy na kosmetyki
  • Lęk przed wyśmiewaniem, podczas przebywania w grupie ludzi

Preparaty OTC pomocne w terapii trądziku

Nadtlenek benzoilu

Jest to w zasadzie jedyna substancja dostępna OTC, której działanie przeciwtrądzikowe zostało potwierdzone badaniami. Działa poprzez hamowanie namnażania bakterii oraz wykazuje efekt przeciwzapalny i zapobiegający tworzenie zaskórników.

Stosowany jest w postaci np. żelu, który nakłada się miejscowo na skórę raz lub dwa razy na dobę. Zmienione chorobowo miejsce należy umyć i osuszyć, a następnie wetrzeć niewielką ilość substancji. Nie należy stosować wśród dzieci poniżej 12 r.ż.

Przeciwwskazania:

  • Nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą
  • Egzemy
  • Przewlekłe zapalenie skóry
  • Oparzenia

Interakcje:

  • Stosowanie miejscowo razem z innymi substancjami przeciwtrądzikowymi, zawierającymi izotretynoinę, rezorcynę, kwas salicylowy, siarkę – może powodować zwiększenie podrażnienia skóry.
  • Stosowanie miejscowo razem z antybiotykami (np. erytromycyna) oraz retinoidami (np. adapalen) prowadzi do osłabienia ich działania.

Inne substancje stosowane pomocniczo w terapii trądziku

Kwas azelainowy

Działa keratolitycznie, przez co zmniejsza tworzenie czopów łojowych oraz hamuje działanie bakterii. Powinien być zastosowany  dwa razy dziennie na skórę zmienioną chorobowo.

Bibliografia:

  • Janda, K., & Chwiłkowska, M. (2014). TRĄDZIK POSPOLITY–ETIOLOGIA, KLASYFIKACJA, LECZENIE. Pomeranian Journal of Life Sciences60(2), 13-18.
  • Szczurek, P., Kamińska-Winciorek, G., & Śpiewak, R. (2012). Częstość występowania trądziku późnego oraz jego wpływ na jakość życia młodych kobiet. Estetol Med Kosmetol2(2), 58-62.
  • Rutter, P., Pluta, J. J., Zagrodnik, M., & Błaszczyna, N. (2018). Opieka farmaceutyczna: objawy, rozpoznanie i leczenie. Elsevier Urban & Partner.
  • Lennecke, K., Hagel, K., & Przondzionko, K. (2012). Opieka farmaceutyczna w samoleczeniu wybranych chorób.
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych