Witamina D rozpuszczona w oleju lepiej przyswajalna?

Obrazek użytkownika farmacja.pl
Autor: farmacja.pl / Opublikowano: 2016-12-09 12:25:10 /

Witamina D ostatnio bije rekordy popularności. Zainteresowanie nią jest duże i ciągle rośnie. Wiemy coraz więcej o kierunkach jej działania i skutkach niedoboru, ale pewnie nadal nie wszystko. Witamina D należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, więc rozpuszczenie jej w nośniku olejowym powinno zapewnić lepszą biodostępność, lecz czy rzeczywiście tak jest?

Podstawowym źródłem witaminy D jest jej endogenna synteza w skórze zachodząca pod wpływem promieni ultrafioletowych UVB. W naszej strefie klimatycznej zachodzi ona od kwietnia do września i jest efektywna, jeśli ekspozycji na słońce bez zabezpieczenia filtrami podlega 18% powierzchni ciała (przedramiona, częściowo nogi) w godzinach 10-15 przez 15 minut. Zimą synteza skórna nie ma praktycznie znaczenia klinicznego i jeśli nie dostarczamy odpowiedniej ilości witaminy D z pokarmem, musimy ją suplementować [1]. Za optymalne stężenie witaminy D uznaje się takie, przy którym wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego nie jest zmniejszone, a nie ulega zwiększeniu stężenie parathormonu [2]. Powinno ono wynosić 30-50ng/ml 25(OH)D(kalcydiol) we krwi [3].

W zależności od potrzeby można stosować rożne formy witaminy D: ergokalcyferol (witamina D2), cholekalcyferol (witamina D3) oraz kalcydiol (leczenie deficytów wynikających z zaburzeń wątroby i powikłań leczenia przeciwpadaczkowego oraz glukokortykoterapii) [4, 5]. Większość preparatów dostępnych w Polsce zawiera cholekalcyferol, wymagający do pełnego działania hydroksylacji w wątrobie i nerkach. Początek działania występuje po 10-14 dniach stosowania, a ustąpienie – po 14-75 dniach [4]. Ze względu na długi okres półtrwania i magazynowanie w organizmie, zalecaną dawkę można przyjmować co drugi dzień lub raz na tydzień, przy czym dawka jednorazowa nie powinna przekraczać 60000 j.m. [5].

Zarówno uwalnianie jak i wchłanianie leku zależy od jego postaci. Szybszą absorpcję obserwuje się w przypadku postaci płynnych, co wynika z faktu, że unikamy procesu rozpuszczania. Witamina D jest podawana głównie w formie doustnej i w 50-80% jest wchłaniana w jelicie cienkim [6]. Właściwie funkcjonujący przewód pokarmowy, a szczególnie jelito cienkie i wątroba, są niezbędnie do prawidłowego wchłaniania i metabolizmu witaminy D [7]. Mechanizm jej wchłaniania jest podobny do absorpcji innych tłuszczów i w związku z tym może wymagać innych lipidów w celu stymulowania uwalniania kwasów żółciowych co ułatwia jej absorpcję przez błonę śluzową jelita [8, 9]. Dystrybucja witaminy D jest zależna między innymi od masy ciała pacjenta. Przy wysokim BMI zaobserwowano obniżenie poziomu 25(OH)D, co jest najprawdopodobniej wynikiem przechodzenia rozpuszczalnej w tłuszczach witaminy do rezerw tłuszczowych [6, 10].

Warto zauważyć, że oprócz kapsułek czy kropli, niektóre preparaty w tabletkach także zawierają jako substancje pomocnicze lipidy (tabletki zarejestrowane jako lek OTC zawierają trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha) [11]. Czy w związku z tym zawieszenie cholekalcyferolu na nośniku lipidowym zapewni jej lepszą biodostępność? Wiele wskazuje, że to tylko MIT. Randomizowanych badań klinicznych porównujących różne postacie preparatów z witaminą D jest stosunkowo niewiele i zazwyczaj są one ograniczone do małych populacji [12], ale coraz więcej faktów przemawia za tym, że jej biodostępność nie jest zależna od obecności tłuszczów [6]. Z wyników przeglądu systematycznego (Grossnam R.E., Tangpricha V.) analizującego wpływ różnych substancji pomocniczych na biodostępność witaminy D wynika, że w większości przypadków nie mają one wpływu na jej poziom. Po suplementacji witaminą D3 w tabletkach z laktozą oraz w kapsułkach olejowych, a także multiwitaminowymi tabletkami z celulozą w porównaniu z kapsułkami z olejem rybim, a także dwóch rodzajów tabletek (jedne z laktozą, drugie z celulozą) różnice we wzroście poziomu witaminy D nie były istotne statystycznie. Jedynie rozpuszczenie w etanolu przyniosło gorsze efekty w porównaniu z kroplami witaminy D zawierającymi średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe [9].


Lepszej biodostępności witaminy D nie udało się także wykazać w badaniu przeprowadzonym na zakonnicach z bardzo ograniczoną ekspozycją na słońce, w którym porównywano poziom 25(OH)D uzyskany po stosowaniu witaminy D3 w nieolejowych kapsułkach z laktozą jako substancją pomocniczą w stosunku do kropli z olejem arachidowym. W obu przypadkach otrzymano podobne wyniki [13].

Wykonano również badanie porównujące poziom 25(OH)D we krwi po spożywaniu sera zarówno niskotłuszczowego (7%), jak i tłustego (ok.33%) wzbogaconych w witaminę D3 i w obu przypadkach zaobserwowano wzrost poziomu witaminy D, ale większa zawartość tłuszczu nie przełożyła się na osiągnięcie wyższego poziomu witamin D [14].

W zaledwie jednym badaniu udało się wykazać, że absorpcji witaminy D podawanej na czczo sprzyjają długołańcuchowe kwasy tłuszczowe (olej arachidowy). Niższe stężenie 25-hydroksy-witaminy D było u osób przyjmujących D3 w kapsułkach z trójglicerydami średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCT). Po podaniu razem ze standardowym posiłkiem różnice w poziomie 25(OH)D nie były widoczne [15].

Wszystko wskazuje, że witamina D skrywa przed nami jeszcze jakieś tajemnice. Możliwe, że jej wchłanianie nie zachodzi jedynie na zasadzie dyfuzji biernej, jak dotychczas sądzono, ale w jej transporcie biorą udział nośniki białkowe (jak w przypadku cholesterolu) i to one mogą być odpowiedzialne za przyswajanie witaminy D z postaci nieolejowych [9, 16]. Wpływ na różnice w biodostępności z różnych postaci może mieć poziom początkowy witaminy D. W przypadku znacznych niedoborów zaobserwowano lepszą odpowiedź na suplementację [9].

W związku z powyższymi danymi, gdy brakuje słońca, a szczególnie gdy mamy stwierdzony niedobór witaminy D lub znajdujemy się w grupie ryzyka, lepiej sięgnąć po dobrze przebadany preparat, niekoniecznie w kapsułce olejowej.

Literatura:
1. Sobstyl M., Tkaczuk-Włach J., Sobstyl J., Jakiel G. Witamina D - moda czy rzeczywiste korzyści?
2. Napiórkowska L., Franek E. Rola oznaczania witaminy D w praktyce klinicznej
3. Sajkowska J., Koziewicz P., Paradowska K. Aktualny stan wiedzy dotyczący witaminy D i jej niedoborów
4. Napiórkowska L., Franek E. Rola oznaczania witaminy D w praktyce klinicznej
5. Gruber B.M. Fenomen witaminy D
6. Juda M., Malm A. Biodostępność witaminy D
7. Perzanowska-Brzeszkiewicz K., Marcinowska-Suchowierska E. Witamina D a choroby przewodu pokarmowego
8. Szymański F.M., Płatek A.E., Falęcki W., Filipiak K.J. Porównanie preparatów witaminy D w kapsułkach oraz tabletkach przy użyciu utrasprawnej chromatografii cieczowej
9. Grossmann R.E., Tangpricha V. Evaluation of vehicle substances on vitamin D bioavailability: A systematic reviev
10. Karalus J. I inni Optymalne stężenie witaminy D jako ważny czynnik rozwoju i utrzymania prawidłowej masy kostnej dzieci i młodzieży
11. Vigantoletten CHPL
12. Filipiak K.K. Witamina D- czy wszystkie preparaty są takie same i dlaczego jest to ważne?
13. Coelho I.M., Andrade L.D., Saldanha L., Diniz ET, Griz L., Bandeira F. Bioavailability of vitamin D3 in non-oily capsules: the role of formulated compounds and implications for intermittent replacement
14. Borel P., Caillaud D., Cano N.J. Vitamin D bioavailability: state of the art.
15. Holmberg I., Aksnes L., Berlin T., Lindbäck B., Zemgals J., Lindeke B. Absorption of a pharmacological dose of vitamin D3 from two different lipid vehicles in man: comparison of peanut oil and a medium chain triglyceride
16. Reboul E., Goncalves A., Comera C., Bott R., Nowicki M., Landrier J.F., Jourdheuil-Rahmani D., Dufour C., Collet X., Borel P. Vitamin D intestinal absorption is not a simple passive diffusion: evidences for involvement of cholesterol transporters.

Udostępnij
PILNE
ZAMKNIJ
Oświadczenie

Dostęp do zawartości serwisu farmacja.pl jest możliwy
dla osób uprawnionych do wystawia recept
lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Oświadczam, że jestem lekarzem, farmaceutą
lub osobą prowadzącą zaopatrzenie w produkty lecznicze.


Akceptuj