REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 25 września 2019

Wytyczne leczenia – zapalenie płuc

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Zapalenie płuc jest częstą chorobą, dotyka rocznie około 450 milionów ludzi na całym świecie. Stanowi jedną z głównych przyczyn zgonów, w każdej grupie wiekowej. Prawidłowe rozpoznanie i leczenie stanowią bardzo ważne czynniki pomocne w walce z rozwijającą się chorobą. W związku z tym, postanowiliśmy przygotować dla Państwa artykuł dotyczący wytycznych, które obowiązują w terapii zapalenia płuc.

(fot. shutterstock)

Czym jest zapalenie płuc?

W dużym skrócie jest to stan zapalny, który obejmuje pęcherzyki płucne. Za przyczynę tego schorzenia najczęściej uznaje się infekcje bakteryjne lub wirusowe. Znacznie rzadziej zdarzają się przypadki zapalenia płuc powodowanego przez leki, choroby autoimmunologiczne czy inne drobnoustroje.

REKLAMA

Choroba ta, najczęściej rozpoczyna się w wyższych częściach dróg oddechowych, wraz z rozwojem obejmuje również niższe części tego układu[1].

REKLAMA

Objawy choroby

Do typowych objawów choroby zaliczyć można kaszel (często towarzyszy mu odkrztuszanie ropnej plwociny), gorączka, dreszcze, poty, ból w klatce piersiowej, ogólne złe samopoczucie. Warto mieć na uwadze to, że ból w przypadku zapalenia płuc nasila się podczas np. kaszlu czy głębokiego oddychania.

U dzieci poniżej 5. roku życia do najczęściej występujących objawów, które mogą świadczyć o rozwijającym się zapaleniu płuc zaliczyć można: gorączkę, kaszel, utrudnienia w oddychaniu czy przyspieszony oddech. Do poważniejszych symptomów choroby w tej grupie wiekowej zaliczyć również można: zsinienie skóry, niechęć do picia, drgawki, wymioty.

Diagnoza schorzenia oparta jest na analizie objawów, badaniu fizykalnym, rentgenie klatki piersiowej, badaniu krwi czy plwociny.

Leczenie zapalenia płuc

Grupą leków pierwszego rzutu w terapii zapalenia płuc są antybiotyki. Za wybór odpowiedniego preparatu i ustalenie dawkowania odpowiedzialny jest lekarz. Pacjent powinien przyjmować lek zgodnie z zaleceniami lekarza, utrzymywać względnie stały odstęp czasowy pomiędzy kolejnymi dawkami preparatu i nie zaprzestawać przyjmowania go, przed upływem zaleconego czasu, nawet jeśli objawy choroby ustąpią [2].

W trosce o odpowiednią opiekę nad chorymi z różnych grup wiekowych, opracowano ustandaryzowane wytyczne terapeutyczne.

Wytyczne dotyczące leczenia niemowląt i dzieci

W przypadku leczenia niemowląt, w wieku od 3. tygodni do 3. miesięcy można zastosować antybiotyki takie jak cefuroksym bądź amoksycylinę w połączeniu z kwasem klawulanowym. W ciężkich przypadkach choroby, dozwolone jest podanie cefotaksymu lub ceftriaksonu w skojarzeniu z kloksacyliną. Wszystkie z wymienionych antybiotyków podawane są dożylnie. W wytycznych zamieszczona została również informacja na temat terapii atypowej postaci choroby, w której makrolidy są dozwolone jako leki I rzutu.

Zobacz inny artykuł dotyczący zapalenia płuc u dzieci!

U dzieci do 5. Roku życia, gdy przebieg choroby jest łagodny, nie obserwuje się gorączki, można rozważyć odstąpienie od zlecania antybiotyków. Natomiast, gdy zachodzi konieczność wprowadzenia antybiotykoterapii, stosowany u tej grupy pacjentów lek pierwszego rzutu powinien być skuteczny przede wszystkim wobec Streptococcus pneumoniae. W leczeniu szpitalnym sugeruje się stosowanie doustne amoksycyliny. Czas trwania terapii, w przypadku lżejszych postaci choroby wynosi do 5 dni, natomiast w postaciach cięższych zaleca się leczenie przez 7-10 dni[3].

U chorych pomiędzy 5. a 15. rokiem życia, gdy zaistnieje konieczność terapii antybiotykami zaleca się stosowanie amoksycyliny lub ampicyliny. W ciężkich postaciach zapalenia płuc zaleca się kojarzenie preparatów z grupy β-laktamów o działaniu przeciwpneumokokowym z makrolidem.

Wytyczne stosowane w leczeniu dorosłych

U pacjentów dorosłych, w pierwszym rzucie terapii pozaszpitalnego zapalenia płuc zalecane jest przepisanie antybiotyku skutecznego przeciwko Streptococcus penumoniane. Najczęściej jest to amoksycylina(doustnie) lub ampicylina(dożylnie). W przypadku osób, u których nie współistnieją inne choroby dozwolone jest stosowanie makrolidów jako leków pierwszego rzutu.

Gdy choroba ma na tyle ciężki przebieg, że wymaga umieszczenia pacjenta na oddziale intensywnej terapii, zaleca się stosowanie ceftriaksonu lub cefotaksymu w skojarzeniu z makrolidem.        W przypadku braku powikłań czas leczenia pozaszpitalnego zapalenia płuc o ciężkim oraz umiarkowanym przebiegu powinien wynosić 7 dni bądź około 3 dni od ustabilizowania stanu pacjenta.

W sytuacji, gdy leczenie nie przynosi poprawy oraz jako lek pierwszego rzutu stosowana była amoksycylina, dozwolone jest zastosowanie preparatu z grupy cefalosporyn III generacji (cefotaksymu lub ceftriaksonu) w skojarzeniu z makrolidem.  Wybór ten nie jest jednak zalecany w przypadku zakażenia gronkowcem złocistym bądź niefermentującymi pałeczkami G(-)[3].

Wskazania dodatkowe – zapalenie płuc

Oprócz antybiotyków, istnieją inne grupy leków, które stosowane jako środki pomocnicze w terapii pozwolą zmniejszyć nasilenie objawów, uśmierzą ból i zredukują ogólny dyskomfort pacjenta. Do takich preparatów zaliczyć możemy np. środki przeciwbólowe – paracetamol, ibuprofen, których doraźne przyjmowanie może pomóc w zniesieniu bólu oraz obniżeniu gorączki. Należy jednak pamiętać, że przyjmowanie tych leków jest niewskazane u pacjentów uczulonych na aspirynę lub inne niesterydowe leki przeciwzapalne. Ponadto, wspomniane wyżej preparaty nie powinny być stosowane przez chorych ze współistniejącą astmą, chorobą nerek czy wrzodami żołądka.

Inną dosyć często stosowaną grupą leków są sterydowe środki przeciwzapalne. Warto pamiętać, że elementem patofizjologii choroby jest tworzenie się nacieku zapalnego – jeśli będzie on zbyt duży, może doprowadzić do hamowania wymiany gazowej poprzez zmniejszenie pojemności płuc. Następstwem tego jest skurcz oskrzeli, odczuwany przez pacjenta jako nadmierna duszność. Wziewne sterydowe leki przeciwzapalne pozwalają na stłumienie tej odpowiedzi organizmu.

Leki przeciwkaszlowe – zapalenie płuc

Ze względu na niewielką udokumentowaną skuteczność terapeutyczną, nie zaleca się stosowania leków przeciwkaszlowych. Dyskomfort powodowany nadmiernym kaszlem łagodzić można „domowymi metodami” np. poprzez picie ciepłej, przegotowanej wody z miodem.

W niektórych sytuacjach, zwłaszcza gdy kaszel jest szczególnie uporczywy i nasila się w nocy, przez co uniemożliwia odpoczynek choremu, zaleca się stosowanie syropu na kaszel suchy. W przypadku tego rodzaju kasłania zaleca się syropy przeciwkaszlowe, które w różnych mechanizmach blokują odruch kaszlu – umożliwiając tym samym spokojny sen.

Należy zadbać o to by chory dużo odpoczywał i spożywał duże ilości płynów – tak aby nie doprowadzić do odwodnienia [4]. Elementem, który może dodatkowo wspomóc terapię jest dosyć częste wietrzenie pokoju pacjenta. Ponadto, można utrzymywać względnie wysoką wilgotność powietrza, co powinno ułatwić oddychanie i poprawić komfort chorego. W tym celu najprościej będzie umieścić wilgotne ręczniki na źródle ciepła np. kaloryferach.

Piśmiennictwo:

[1]        ‘FARMAKOLOGIA – podstawy farmakoterapii tom 1-2 – Wojciech Kostowski, Zbigniew Herman, PZWL’. [Online]. Available: https://medbook.com.pl/ksiazka/pokaz/id/3301/tytul/farmakologia-podstawy-farmakoterapii-tom-1-2-kostowski-herman-wydawnictwo-lekarskie-pzwl. [Otworzono: 15-Jun-2019].

[2]        ‘Zapalenie płuc’. [Online]. Dostępny: http://www.mp.pl/social/article/65040. [Otworzono: 28-Jul-2019].

[3]        ‘Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego’- Waleria Hryniewicz, Piotr Albrecht, Andrzej Radzikowski. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków, 2016.

[4]        ‘Pneumonia – Treatment’, nhs.uk, 23-Oct-2017. [Online]. Dostępny: https://www.nhs.uk/conditions/pneumonia/treatment/. [Otworzono: 29-Jul-2019].

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych