REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 1 listopada 2019

Zasady postępowania podczas ukąszeń (węże, owady) – jak farmaceuta może pomóc?

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Spędzanie czasu na łonie natury z pewnością uspokaja, odpręża i ładuje baterie na kolejne dni. Jednak przyrody nie można lekceważyć, a szczególnie jej mieszkańców, którzy również umieją się skutecznie bronić w obliczu zagrożenia.

(fot. shutterstock)

Owady błonkoskrzydłe

Najczęściej spotykamy na swojej drodze pszczoły i osy. Rzadziej występujące szerszenie czy mniej agresywne trzmiele rzadko pokazują nam swoje żądła. Każdy gatunek różni się nie tylko wyglądem, ale też sposobem żądlenia oraz składnikami jadu.

REKLAMA

Jak pomóc osobie nieuczulonej na jad owada?

Samica pszczoły po użądleniu ginie, zostawiając w skórze człowieka fragment odwłoka z aparatem żądłowym. W jego skład wchodzi przede wszystkim woreczek jadowy, który pozostawszy w skórze, wstrzykuje kolejne porcje jadu. Dlatego tak ważne jest usunięcie żądła przez podważenie jej paznokciem czy końcem szpilki, uważając, by go nie przycisnąć i nie uwolnić dalszej porcji jadu.  Osy nie zostawiają żądła w skórze (może ono zostać jedynie przy przypadkowym złamaniu), przez co mogą je używać wielokrotnie, a jednocześnie wstrzykują znacznie mniejszą porcję jadu.

REKLAMA

W miejscu użądlenia u osób nieuczulonych najczęściej pojawia się miejscowy stan zapalny – zaczerwienienie, obrzęk i ból. Pomogą tutaj z pewnością okłady chłodzące czy maści o działaniu chłodzącym, łagodzącym (allantoina, panthenol), przeciwświądowym i przeciwuczuleniowym (dimetynden). Warto również wspomnieć o domowych sposobach, np.: przetarcie miejsca użądlenia octem, który złagodzi swędzenie.

Wstrząs anafilaktyczny – dowiedz się więcej!

Użądlenia błonkoskrzydłych są niebezpieczne w wyjątkowych sytuacjach – gdy u osoby dotychczas nieuczulonej doszło do użądlenia w głowę, szyję, jamę ustną, język lub do połknięcia owada. Szybko postępujący obrzęk górnych dróg oddechowych jest stanem zagrożenia życia, który może prowadzić do uduszenia wśród nieuczulonych ludzi (ok. 5% przypadków). W takim przypadku należy skorzystać z jak najszybszej pomocy lekarskiej.

Alergia na jad owadów błonkorzydłych

Wśród składników jadu owadów błonkoskrzydłych wyróżnia się również białka odpowiedzialne za wystąpienie u osób uczulonych miejscowych i ogólnych objawów alergicznych. Badania epidemiologiczne wskazują, że najczęściej występująca alergią wśród Polaków jest alergia na jad pszczeli. Reakcja uczuleniowa pojawia się w ciągu kilku do kilkunastu minut od użądlenia owada i może mieć ona charakter dużego miejscowego stanu zapalnego (rozległe zaczerwienienie, obrzęk naczynioruchowy) lub reakcji uogólnionej, zagrażającej życiu (kurczowe bóle brzucha, trudności w oddychaniu, tachykardia).

Pierwsza pomoc po użądleniu

  1. Jak najszybsze usunięcie żądła przed podważenie paznokciem jednego palca (nie dwoma palcami, by nie wstrzyknąć dodatkowej porcji jadu!).
  2. Przyłożenie okładu chłodzącego w miejsce ukąszenia (obkurczanie naczyń krwionośnych oraz zapobieganie rozprzestrzeniania się jadu).
  3. Założenie opaski uciskowej powyżej miejsca użądlenia (dotyczy przypadków, w których użądlenie miało miejsce w którąś z kończyn).
  4. Położenie chorego na plecach z uniesionymi nogami (postępowanie ograniczające reakcję wstrząsową).
  5. W przypadku dużej reakcji miejscowej zaleca się podanie preparatu przeciwhistaminowego.
  6. Przy ryzyku rozwinięcia się anafilaksji środkiem ratującym życie jest 0,1% adrenalina podawana domięśniowo w dawce 0,5-1,0 ml u dorosłych i 0,01 ml/kg mc u dzieci.
  7. U osób, u których wcześniej wystąpiła reakcja ogólna po użądleniu owada, zaraz po użądleniu należy podać preparat przeciwhistaminowy i steryd (w postaci doustnych tabletek), a w przypadku, gdy miała miejsce ciężka reakcja ogólna także adrenalinę (podawana domięśniowo).

Ukąszenia węży

Żmija zygzakowata jest gatunkiem węża jadowitego z rodziny żmijowatych występującym na terenie Europy, w tym na terenie Polski. Choć ich ukąszenie często (30-60% przypadków) jest suche (bez wstrzyknięcia jadu), istnieje ryzyko martwicy, dlatego po ukąszeniu należy zawsze podjąć odpowiednie działania i zasięgnąć pomocy medycznej. W przypadku ukąszenia wraz z uwolnieniem jadu do organizmu zostają wpuszczone hemotoksyny powodujące martwicę tkanek, zmniejszenie krzepliwości krwi czy zmiany rytmu serca. Wtedy należy szybko podać domięśniowo osobie ukąszonej antytoksynę jadu żmij (surowicę końską, która zawiera przeciwciała neutralizujące jad żmii zygzakowatej).

Pierwsza pomoc w przypadku ukąszenia węża

Osobę ukąszoną należy uspokoić i powiedzieć, aby nie poruszała intensywnie ukąszoną częścią ciała (stabilizacja kończyny), co może spowodować szybszą penetrację jadu. Kolejnym krokiem jest rozluźnienie ciasnej odzieży, usunięcie uciskającej biżuterii (np.: obrączki, pierścionki, zegarki). Możemy postarać się usunąć jad, lecz jednym sposobem na jego usunięcie jest użycie specjalnego eksykatora wytwarzającego podciśnienie. Przede wszystkim należy zapewnić poszkodowanemu transport do placówki medycznej w celu jak najszybszego podania surowicy.

Warto wspomnieć, czego nie należy robić, w celu obalenia istniejących mitów.

  1. Rany po ukąszeniu żmii zygzakowatej nie należy uciskać, nacinać ani wysysać jadu, ponieważ ułatwia to rozprzestrzenianie się jadu.
  2. W tym przypadku nie zaleca się zakładania opasek uciskowych, ze względu na rodzaj jadu żmii zygzakowatej. Zawarte w nim hemotoksyny, na skutek założenia opaski i spowodowania niedokrwienia miejsca ukąszenia, zwiększą swoje nekrotyczne działania i przyspieszą martwicę tkanki. W przypadku węży uwalniających z jadem neurotoksyny (np.: kobra indyjska) założenie opaski uciskowej powyżej rany jest wskazane.

Bibliografia

  1. https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/59841,alergia-na-jad-owadow
  2. https://medycynatropikalna.pl/choroba/niebezpieczna-fauna-ladowa
  3. https://lublin.eu/mieszkancy/bezpieczenstwo/zasady-zachowania-sie-w-sytuacjach-zagrozenia/ukaszenia-i-uzadlenia/
  4. https://zwierzetainformacje.pl/weze-w-polsce/
  5. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pierwszapomoc/144282,ukaszenie-przez-zmije
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych