REKLAMA
Autor: Redakcja Aptekarz pl Opublikowano: 20 lutego 2020

Zgaga w okresie ciąży – co zrobić, aby ją zredukować?

Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA

Ciążą to okres fizjologiczny, niestety często okupiony nieprzyjemnymi dolegliwościami. Bezsprzecznie jedną z nich jest uczucie pieczenia w obrębie przełyku (a czasami też i gardła), nazywane potocznie zgagą. Zgaga sama w sobie nie jest jednostką chorobową, jest natomiast niezwykle nieprzyjemnym objawem choroby refluksowej przełyku (GERD). O rozpowszechnieniu tego schorzenia i możliwościach redukowania jego nasilenia przeczytasz poniżej.

(fot. shutterstock)

REKLAMA

Zgaga – czyli tak naprawdę co?

Zgaga to określenie uczucia palenia i pieczenia w obrębie przełyku. Co do zasady jest ona objawem choroby refluksowej, która swoim rozpowszechnieniem w okresie ciąży wpisuje się na listę najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Choroba refluksowa przełyku poza zgagą objawia się również:

REKLAMA
  • Zarzucaniem treści pokarmowej z żołądka do przełyku
  • Uciskiem lub nawet bólem w okolicach mostka
  • Pieczeniem i podrażnieniem śluzówki przełyku
  • Odczuwaniem kwaśnego posmaku w ustach, będącego konsekwencją obecności w przełyku treści pokarmowej.

Spośród wymienionych objawów to jednak zgaga charakteryzuje się największą częstotliwością i intensywnością w okresie ciąży.

Dlaczego zgaga w ciąży to tak powszechne zjawisko?

W przebiegu ciąży dochodzi do zmian hormonalnych, konsekwencją których jest wzrost stężenia progesteronu. Odpowiada on m.in. za rozkurczenie mięśniówki gładkiej. W ramach tego działania rozluźnieniu ulega również mięsień zwieracz przełyku, co umożliwia łatwiejsze cofanie się treści pokarmowej z żołądka do górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Drugim ogniwem predysponującym organizm kobiety w ciąży do pojawienia się zgagi jest wzrost ciśnienia w samym żołądku. Jest to wynikiem nacisku, jaki rozrastająca się macica wywiera na żołądek. Dodatkowo ma też miejsce spadek motoryki przewodu pokarmowego i wolniejsze opróżnianie jego treści pokarmowej. Wszystko to sprzyja wystąpieniu choroby refluksowej.

Rozpowszechnienie zgagi w kontekście choroby refluksowej przełyku w okresie ciąży

Częstotliwość występowania GERD w okresie ciąży ocenia się na 30-80%, przy czym w miarę rozwoju ciąży odsetek pacjentek dotkniętych tym schorzeniem znacząco wzrasta. I tak:

  • W I trymestrze zgaga dokucza około 20% ciężarnych
  • W II trymestrze jest to już ponad 39%
  • W III trymestrze częstotliwość jej występowania zwykle wzrasta nawet do 60-70%, a na codzienne odczuwanie zgagi uskarża się w tym okresie ponad 10% kobiet w ciąży.

Czarno na białym widać zatem, że problem choroby refluksowej i związanej z nią zgagi dotyka zdecydowaną większość kobiet w ciąży. I choć poza oczywistym dyskomfortem nie wiążę się z poważniejszymi konsekwencjami, to warto wiedzieć jak pomóc w tym okresie pacjentkom zgłaszającym się do apteki po pomoc. Chociażby dlatego, że w konsekwencji „nieleczonej” zgagi dochodzi do podrażnienia śluzówki przełyku, rozwoju stanu zapalnego, a także zwiększa się częstość nudności i wymiotów. A to już stanowi pretekst do zastosowania odpowiedniej terapii.

Po pierwsze – modyfikacja stylu życia i jedzenia

Aby skutecznie móc redukować zjawisko pieczenia i palenia w przełyku kobieta w ciąży musi pamiętać o kilku niezwykle istotnych zasadach. Powinna m.in.:

  1. Unikać jedzenia tuż przed snem – maksymalnie 2 godziny przed pójściem spać
  2. Wprowadzić zasadę spożywania większej ilości mniejszych objętościowo posiłków
  3. Unikać jedzenia tłustych potraw
  4. W razie występowania dolegliwości w nocy – warto spróbować położyć się na lewym boku, przy jednoczesnym niewielkim uniesieniu głowy na poduszce.

Wprowadzenie takich modyfikacji zwykle pozwala (choć w różnym stopniu) zmniejszyć nieprzyjemne odczucia. Jeśli jednak nie przynosi to oczekiwanych pozytywnych skutków – konieczne jest włączenie farmakoterapii.

 

Farmakoterapia zgagi w ciąży może być bezpieczna

Każda terapia lecznicza w okresie ciąży obarczona jest większym niż normalnie ryzykiem – wszak chodzi tu o zdrowie i życie zarówno matki, jak i płodu. Niemniej jednak przewlekle występująca zgaga jest objawem dość nieprzyjemnym i stanowi podstawę do wdrożenia właściwego leczenia.

Lekami I rzutu są w tym przypadku substancje zobojętniające kwas solny. Zalicza się do nich sole magnezu i sole wapnia (np. węglan magnezu). Badania na zwierzętach potwierdzają brak negatywnego ich wpływu na płód. Dotychczasowe wnioski z obserwacji kobiet stosujących te leki również dają podstawy do tego, aby uważać je za względnie bezpieczne i rekomendowane.
Pamiętaj – nadmierne stosowanie wodorowęglanu sodu (potocznej sody oczyszczonej) może wiązać się z wystąpieniem zasadowicy metabolicznej.
W ramach tej grupy zasadne wydaje się również stosowanie alginianiu sodu. Tworzy on na powierzchni treści pokarmowej swojego rodzaju warstwę zabezpieczającą ją przed niepożądanym cofaniem się do przełyku. Pod względem działań niepożądanych badania donoszą o jego wysokim stopniu bezpieczeństwa, zarówno dla matki jak i dla dziecka.
Leki I rzutu mają niebywałą, pozytywną cechę – mogą być stosowane doraźnie, co dla wielu kobiet w ciąży dotkniętych zgagą jest ogromną zaletą.

Za leki II rzutu uznawane dotychczas były blokery receptora histaminowego, m.in. ranitydyna. Niemniej jednak ostatnie wydarzenia i wycofanie jej z rynku farmaceutycznego przekreśliły możliwość jej stosowania w ramach farmakoterapii zgagi w okresie ciąży.

Lekami III rzutu są inhibitory pompy protonowej. I choć powszechnie przyjęło się opinię, że nie powinny być one stosowane u kobiet ciężarnych, to jednak najnowsze publikacje zdecydowanie temu zaprzeczają. Zgodnie z ich treścią IPP mogą być zastosowane u kobiet w ciąży, zwłaszcza w przypadku niepowodzenia terapii lekami I rzutu. Dodatkową rekomendacją jest sytuacja, gdy istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań spowodowanych zgagą.
Bezpieczeństwo stosowania pantoprazolu, omeprazolu, esomeprazolu i lansoprazolu w I trymestrze ciąży zostało potwierdzone w licznych badaniach. Tak więc w przypadku uzasadnionego ich uzycia możliwe jest ich bezpieczne, choć kontrolowane zastosowanie.

Literatura:

  1. Podstawowe zasady postępowania w przebiegu chorób układu pokarmowego u kobiet w ciąży, Ewa Tylec-Osóbka, Stanisław Wojtuń, Jerzy Gil, Pediatr Med. Rodz 2012, 8(4), p. 315-353
  2. A prospective longitudinal cohort study: evolution of GERD symptoms during the course of pregnancy, Sara Fill Malfertheiner, Maximilian V. Malfertheiner, Siegfried Kropf, Serban-Dan Costa, Peter Malfertheiner, BMC Gastroenterol 2012; 12:131
  3. Heartburn in pregnancy, Juan C. Vazquez, BMJ Clin Evid 2015; 2015: 1411
  4. Gastrointestinal diseases during pregnancy: what does the gastroenterologist need to know?, Catarina Frias Gomes, Monica Sousa, Ines Lourenco, Diana Martins, Joana Torres, Ann Gastroenterol 2018, Jul-Aug; 31(4)” 385-394
  5. Assessment of the safety and efficacy of a raft-forming alginate reflux suppressant (liquid Gaviscon) for the treatment of heartburn during pregnancy, Vicki Strugala, Julian Bassin, Valerie S. Swales, Stephen W. Lindow, Peter W. Dettmar, Edward C.M. Thomas, ISRN Obstet Gynecol 2012; 2012: 481870
  6. Treatment of heartburn and acid reflux associated with nausea and vomiting during pregnancy, Ruth Law, Caroline Maltepe, Pina Bozzo, Adrienne Einarson, Can Fam Physician 2010 Feb; 56(2)” 143-144
  7. Efficacy of alginate-based reflux suppressant and magnesium-aluminium antacid gel for treatment of heartburn in pregnancy: a randomized double-blind controlled trial, Meteerattanapipat P., Phupong V., Sci Rep 7, 44830; 2017
Artykuł pochodzi z serwisu
REKLAMA
REKLAMA

Udostępnij tekst w mediach społecznościowych