Zaskakujące zmiany dla farmaceutów szpitalnych. Limity wynagrodzeń, jak u lekarzy i pielęgniarek…

Czy farmaceutów dotkną nowe przepisy regulujące maksymalny czas pracy i wynagrodzenia lekarzy? Okazuje się, że obecnie szeroko komentowany projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach (UD439) wprowadza zmiany, które będą dotyczyć również ich. Choć głównym celem Ministerstwa Zdrowia było zahamowanie presji płacowej oraz ukrócenie zjawiska wieloetatowości wśród lekarzy, przepisy te bezpośrednio dotykają również farmaceutów wykonujących swój zawód w aptekach szpitalnych oraz działach farmacji szpitalnej.

To co zaskakuje, to brak reakcji ze strony samorządu i organizacji branżowych, na propozycje przepisów dotyczących farmaceutów szpitalnych. Raport z konsultacji publicznych projektu pokazuje bowiem, że za pracownikami aptek szpitalnych w ostatniej chwili wstawiła się firma „PHARMA-CEO” prowadzona przez farmaceutę Mateusza Witkowskiego. To po jego uwagach resort zdrowia zdecydował się na wycofanie z części regulacji w kontekście farmaceutów. Ministerstwo nie zgodziło się jednak na wszystko. Farmaceutów szpitalnych obejmą więc limity czasu pracy (max. 2 etaty) oraz limity wynagrodzeń (sufit stawki godzinowej i miesięcznych dochodów).

Uwagi z konsultacji publicznych i PHARMA-CEO

W trakcie konsultacji publicznych, które rozpoczęły się w sierpniu 2026 r., do projektu ustawy wpłynęły dziesiątki uwag. Niestety w konsultacjach tych nie wziął udziału samorząd zawodu farmaceuty czy inne organizacje z branży aptecznej. Wynika to z opublikowanych na stronach Rządowego Centrum Legislacji dokumentów oraz raportu z konsultacji publicznych. Dopiero 10 września w RCL pojawiło się „uzupełnienie zestawienia uwag z konsultacji publicznych„, w którym umieszczono jedną uwagę od firmy PHARMA-CEO prowadzonej przez farmaceutę Mateusza Witkowskiego. To specjalista farmacji szpitalnej, który przekazał do resortu zdrowia zastrzeżenia dotyczące objęcia farmaceutów szpitalnych projektowanymi przepisami.

W uwadze tej czytamy, że proponowane art. 132aa i art. 132ab obejmują „osoby wykonujące zawód medyczny”, nie rozróżniając zawodów medycznych bezpośrednio udzielających świadczeń zdrowotnych od zawodów wykonujących zadania zabezpieczające proces leczenia. Powoduje to poważne wątpliwości interpretacyjne dotyczące farmaceutów wykonujących zawód w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej.

– Jednocześnie z uzasadnienia projektu jednoznacznie wynika, że celem projektowanych regulacji jest rozwiązanie problemów związanych z wieloetatowością lekarzy oraz innych osób bezpośrednio udzielających świadczeń zdrowotnych, zapewnienie ciągłości leczenia oraz ograniczenie presji płacowej występującej na rynku świadczeń medycznych. W uzasadnieniu nie przedstawiono żadnej analizy dotyczącej farmaceutów wykonujących zawód w aptekach szpitalnych lub działach farmacji szpitalnej – pisze Mateusz Witkowski.

Dalej autor uwagi wskazuje, że farmaceuci wykonujący zawód w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej realizują zadania wynikające z ustawy o zawodzie farmaceuty oraz Prawa farmaceutycznego. Ich działalność polega przede wszystkim na zapewnieniu bezpieczeństwa farmakoterapii oraz prawidłowego funkcjonowania gospodarki produktami leczniczymi w podmiocie leczniczym. Dalej wymienione są zadania farmaceutow, których zakres „istotnie różni się od działalności lekarzy, pielęgniarek oraz położnych wykonujących świadczenia zdrowotne bezpośrednio przy pacjencie”.

Dlaczego farmaceuci mają być objęci tą nowelizacją?

W swoich uwagach Mateusz Witkowski wskazuje też, na brak uzasadnienia dla objęcia farmaceutów projektowaną regulacją. Projekt ani jego uzasadnienie nie zawierają:

• analizy zatrudnienia farmaceutów wykonujących zawód w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej oraz jego przełożenia na obciążenie finasowe NFZ
• informacji o wpływie zatrudnienia farmaceutów u więcej niż jednego świadczeniodawcy na bezpieczeństwo pacjentów,
• oceny skutków projektowanych przepisów dla funkcjonowania aptek szpitalnych i działów farmacji szpitalnej.

Jednocześnie objęcie farmaceutów wykonujących zawód w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej projektowanymi ograniczeniami może doprowadzić do pogłębienia niedoboru farmaceutów szpitalnych. Może też ograniczyć możliwości pełnienia funkcji kierowniczych w aptece szpitalnej oraz dziale farmacji szpitalnej w różnych podmiotach leczniczych zgodnie z obowiązującymi przepisami. Regulacje te spowodowałyby utrudnienia zapewnienia zastępstw w okresach urlopów i długotrwałych nieobecności. Spowodowałyby też ograniczenia w możliwości świadczenia specjalistycznych usług farmaceutycznych w mniejszych szpitalach.

Ostatecznie zdaniem autora uwag, objęcie farmaceutów proponowanymi regulacjami doprowadziłoby do zmniejszenia atrakcyjności zawodu farmaceuty szpitalnego oraz zmniejszenia liczby kandydatów na studia wyższe na kierunku farmacja.

– Szczególnie dotyczy to szpitali powiatowych, specjalistycznych i prywatnych posiadających umowę z NFZ, w których liczba farmaceutów jest ograniczona, a możliwość korzystania z doświadczenia specjalistów zatrudnionych również w innych podmiotach ma istotne znaczenie dla zachowania ciągłości funkcjonowania apteki szpitalnej lub działu farmacji szpitalnej – czytamy w uwagach.

Dlatego ich autor wniósł o jednoznaczne doprecyzowanie projektowanych przepisów poprzez wyłączenie farmaceutów wykonujących zawód w aptekach szpitalnych i działach farmacji szpitalnej spod regulacji art. 132aa i art. 132ab albo wskazanie wprost, że przepisy te dotyczą wyłącznie osób bezpośrednio udzielających świadczeń zdrowotnych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

– Pozostawienie obecnego brzmienia przepisów będzie prowadziło do istotnych rozbieżności interpretacyjnych, niepewności prawnej oraz problemów organizacyjnych w funkcjonowaniu aptek szpitalnych i działów farmacji szpitalnej, przy jednoczesnym braku wykazania, że projektowana regulacja rozwiązuje jakikolwiek problem odnoszący się do tej grupy zawodowej – wskazywał Mateusz Witkowski.

Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia…

Ministerstwo Zdrowia w raporcie z konsultacji publicznych uwzględniło uwagi PHARMA-CEO dotyczące farmaceutów jedynie częściowo. Co to oznacza?

1. Wymóg dot. minimalnego wymiaru czasu pracy w wysokości ½ pełnego wymiaru został ograniczony do wybranych zawodów medycznych (lekarzy, pielęgniarek, położnych, fizjoterapeutów i ratowników medycznych), zatem nie będzie on stosowany wobec farmaceutów.
2. Pozostałe wymogi zawarte w projektowanych art. 132aa i 132ab ustawy o świadczeniach, w zakresie maksymalnego wymiaru czasu pracy oraz maksymalnego poziomu wynagrodzenia, będą dotyczyć wszystkich zawodów medycznych. Resort zdrowia stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla wyłączenia spod tych wymogów akurat zawodu farmaceuty.

Resort zdrowia przychylił się do argumentu, że narzucenie obowiązku pracy w wymiarze co najmniej ½ etatu zdestabilizowałoby apteki szpitalne. W konsekwencji w art. 132aa ust. 6 ograniczono stosowanie wymogu minimalnego etatu (½ etatu) wyłącznie do wybranych zawodów medycznych: lekarzy, pielęgniarek, położnych, fizjoterapeutów oraz ratowników medycznych.

W praktyce oznacza to, że farmaceuci szpitalni nie będą musieli pracować w danej placówce na minimum pół etatu. Modyfikacja ta zdejmuje z nich również rygor uzyskiwania pisemnej zgody kierownika pierwszego podmiotu leczniczego na podjęcie zatrudnienia u kolejnego świadczeniodawcy (procedura ta wiązała się ściśle z przepisami o minimalnym półetatowym zatrudnieniu). Pozwala to na dalsze elastyczne dorabianie na małe ułamki etatu czy nadzorowanie kilku działów farmacji w mniejszych szpitalach.

2. Utrzymanie limitu czasu pracy i limitów płacowych

Ministerstwo Zdrowia stanowczo odrzuciło wniosek o całkowite wyłączenie farmaceutów z ustawy. W związku z tym farmaceutów szpitalnych będą obowiązywać:

• Ogólny limit maksymalnego łącznego czasu pracy (do 2 etatów).

• Górny limit stawki godzinowej ($1/20$ minimalnego wynagrodzenia za pracę).

• Maksymalne progi wynagrodzenia miesięcznego.

• Obowiązek składania oświadczeń o czasie pracy i zarobkach pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Co projekt UD439 oznacza dla farmaceutów?

Projektowana ustawa wprowadza do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nowe artykuły – art. 132aa, art. 132ab oraz art. 132ac. Prawne definicje zawarte w projekcie posługują się szerokim pojęciem „osoby wykonującej zawód medyczny” w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej, co sprawia, że farmaceuci szpitalni podlegają pod kluczowe rygory nowej regulacji.

Zgodnie z projektowanym art. 132aa ust. 1, łączny wymiar czasu pracy osoby wykonującej zawód medyczny u wszystkich zatrudniających ją świadczeniodawców realizujących kontrakt z NFZ (a także w ramach indywidualnej praktyki) nie będzie mógł przekroczyć równowartości dwukrotności pełnego wymiaru czasu pracy w miesiącu kalendarzowym (max 2 etaty). Do tego limitu nie wlicza się jedynie czasu pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń poza podmiotem leczniczym.

Farmaceuta przed nawiązaniem zatrudnienia oraz w terminie 7 dni od jakiejkolwiek zmiany będzie zobowiązany do składania kierownikowi podmiotu leczniczego oświadczenia o łącznym wymiarze czasu pracy.

Limity i sufit wynagrodzeń

Art. 132ab wprowadza zasady dotyczące maksymalnych stawek i wynagrodzeń:

• Maksymalna stawka godzinowa wynagrodzenia zasadniczego: Nie może być wyższa niż $1/20$ minimalnego wynagrodzenia za pracę (zarówno na umowie o pracę, jak i na kontraktach cywilnoprawnych).

• Miesięczny sufit wynagrodzenia: Średniomiesięczne wynagrodzenie z tytułu udzielania świadczeń nie może przekroczyć iloczynu wymiaru etatu i 8-krotności minimalnego wynagrodzenia (lub 12-krotności w przypadku pełnienia dodatkowych zadań, np. kierowniczych, dydaktycznych). Łączne wynagrodzenie ze wszystkich umów nie może w żadnym wypadku przekroczyć 16-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.

• Zakaz stawek procentowych: Wprowadzono bezwzględny zakaz ustalania wynagrodzenia jako stawki procentowej od wartości kontraktu realizowanego przez szpital z NFZ.

Odpowiedzialność karna za oświadczenia

Wszystkie oświadczenia dotyczące wymiaru czasu pracy oraz łącznych dochodów składane będą przez farmaceutów pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 233 § 6 Kodeksu karnego). Dokumenty te będą przechowywane przez podmioty lecznicze przez okres 10 lat od dnia zakończenia zatrudnienia.

Podsumowanie i wnioski dla farmaceutów

Farmaceuci szpitalni uciekli przed najgroźniejszym zapisem projektowanych zmian – nie dotyczy ich wymóg minimalnego zatrudnienia na ½ etatu ani nakaz uzyskiwania zgody macierzystego szpitala na podjęcie dodatkowego zatrudnienia. Oznacza to brak paraliżu przy elastycznym dorabianiu, pełnieniu zastępstw czy nadzorowaniu działów farmacji w kilku podmiotach.

Z drugiej strony, farmaceuci jako osoby wykonujące zawód medyczny zostali włączeni w sztywne ramy limitów czasu pracy (max. 2 etaty) oraz limitów wynagrodzeń (sufit stawki godzinowej i miesięcznych dochodów). Składanie oświadczeń pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 KK wymagać będzie od farmaceutów szpitalnych dużej skrupulatności w ewidencjonowaniu swoich godzin pracy w różnych placówkach.

Artykuł pochodzi z serwisu